Təvəkkül Goruslu

CAN AZƏRBAYCAN

(31 MART SOYQIRIM GÜNÜNƏ HƏSR EDİRƏM )

İşğal edilincə qala – İrəvan, 
Atəşə verildi, edildi talan! 
Erməni köçləri çəkildi bura, 
Vuruldu, qovuldu əhli – müsəlman!

Türklərdi əzəli sahibi deyə, 
Çaxnaşma salmaqdı Qafqazda niyyət. 
Ruslar çıxmışdılar “hay”lara yiyə, 
Heç şübhə yox idi bu işə şayət.

Türkiyə ruslarla vuruşan zaman, 
İhanət görmüşdü erməni haydan. 
Yaşlıya, körpəyə verməyib aman, 
Yerli əhaliyə etmişdi divan!

Sürgünə məhkumdu burdan da bu xalq, 
Şərqə qovulurdu döyülmüş it tək. 
Yad idi bunlara həm namus, əxlaq, 
Canını yaxırdı aldığı kötək.

İran maraqlıydı bu işdə əlbət, 
Çəkirdi şimala erməni köçün. 
Məkiri duymayan biz idik, fəqət, 
Açmışdlq qucağı əbləhlər üçün!

Torpağı bunlara hədiyyə etdik, 
Yazıq görkəminə aldandıq, aman. 
Bax elə o andan qlrıldlq, bitdik, 
Bizlərə əks idi, tarixi – dövran.

Anahid yavrusu, təbəssüm üzdə, 
Vermişdi irəli Anuşlarını. 
Keyfdə damaqdaydıq vallahi biz də, 
Düşünə bilmirdik sonuclarını.

Qəhbəlik qanında olan bu millət, 
Gizlicə bizlərə zərbə vururdu. 
İçini yaxırdı tək bircə illət, 
Xəyalən bu yerdə ölkə qururdu.

Himayə edirdi ruslar “yan”ları, 
Görmək istəmirdi güclü Turanı. 
Əldə – ayaqdaydı rus əyanları, 
Daha yetişmişdi erməni anı.

Erməni baş kəndi oldu İrəvan, 
Əbləhlər ölkəsi oldu torpağım. 
Elimə, yurduma tutuldu divan, 
Torpağa gömüldü özgürlük çağım!

Müstəqil olsaq da olduq yarımcan, 
Torpağım əzilir ayaqlar altda!
Anla ki, əzizim, can Azərbaycan, 
Nicatın silahda, iti poladda!

30. 03. 2019.

Müəllif: TƏVƏKKÜL GORUSLU MƏMMƏDOV

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Şeir qoxusu… – Orxan Araz


ORHAN ARAS Qəşəm Nəcəfzadə

(QƏŞƏM NƏCƏFZADƏ yaradıcılığı haqqında)

Anam oxumaq, yazmaq bilmirdi. Bir dağ kəndində anadan olmuş, nənəsinin dizinin dibində laylalar, nağıllar və mahnılarla böyümüşdü. Ona görə də yaşlananda da dili dualı, könlü şeirli bir qadın idi. Mən məktəbə gedib hərfləri öyrənməyə başlayanda, yazdığım hər hərfi Quran ayəsi kimi oxşayar, qələm tutduğum balaca barmaqlarımdan öpərdi.
Gün gəldi , artıq sellər sular kimi yazmağa və oxumağa başladım. Mən yazdıqca o, mənim nə yazdığıma baxmadan mahnılar oxuyar, şeirlər deyərdi. Sanki mənim gələcəkdə yazacağım kitablara toxum səpərdi. Həqiqətən də ən çox oxunan “Ayrılığın rəngi hüzün” kitabımı öz adımla yayınlasam da , anamın yazdığı kitab kimi oxuyuram. Digər kitablarımı da diqqətlə oxuyanda sətir altında anamdan izlər görürəm.
Bir gün bu şeir ruhlu qadının yanına bir dostumla gəldim. On altı yaşında idik. Orta məktəbdə oxuyurduq, utana-utana şeirlər yazırdıq. Yazdığım şeirləri həmin dostuma göstərər, fikrini öyrənərdim. Çünki, dostum təkcə şeir yazmırdı, ədəbiyyatdan da anlayırdı. Məktəbimizdə ibtidai sinifdə əruz vəznini bilən yeganə şagird o idi. Anam dostumun qarşısında oturdu, uzun-uzadı saçlarına, üzünə, gözlərinə baxdı və eynən belə dedi : 
“Oğlum, bu dostundan şeir qoxusu gəlir”
Anama dostumun nə şeir yazdığını , nə də ədəbi bilgisindən bəhs etməmişdim. Amma o uzaqlara dalıb gedən kədərli baxışlardan, daraqsız saçlardan və titrəyən dodaqlarından şairi tanımışdı. O gündən mən də insanların saçlarına, gözlərindəki ifadəyə və dodaqlarındakı titrəyişə baxar oldum. Hətta şeir yazıb, çap etdirməyən şair ruhlu insanları da belə tanıya bildim.
Azərbaycanda ilk dəfə təxminən 2007 ci ildə Yazıçılar Birliyinin qurultayında dağınıq saçlı, yanaqları qəmzəli , qaşları kədərlə sağa sola boylanan , alnı qırışlı bir adam gördüm və heç tanımasam da içimdə “ Bu adam şairdir” dedim öz-özümə. Yanımdakı mərhum Tofiq Abdindən soruşdum, gülərək “ Tanımırsan?” deyə soruşdu. “Xeyr, ilk dəfə görürəm” dedim.” Gözəl şairdir, adı Qəşəm Nəcəfzadədir” dedi. Yazıçılar Birliyinin qapısının önündə tanışdıq. Qəşəm Nəcəfzadənin əl sıxışı, gülüşü də isti və şairanə idi. 
Məni gənc yaşlı, uzun saçlı oğlu ilə tanış etdi, onun yazdıqlarından bəhs etdi. Almaniyaya qayıtdıqdan sonra yaddaşımda o qurultaydan qalan bir neçə simadan biri də Qəşəm Nəcəfzadənin şair siması idi. Sonradan Tofiq Abdin mənə onun bir neçə şeirini göndərdi, yanılmamışdım. Şair qoxusu gələn adamın şeirləri də gözəl idi.

Aradan illər keçdi. Onunla daha heç bir yerdə qarşılaşmadıq. Bəzi insanlar əgər gözümdə və könlümdə yer ediblərsə, onları görməsəm də, axtarmasam da hafizəmdə onlardan izlər daşıyır və arabir onların nə etdiklərini izləyirəm. Qəşəm Nəcəfzadə ilə də belə oldu. Bəzən şeirlərini oxuyur, xoşuma gələnləri Türkiyə türkcəsinə və Alman dilinə çevirirdim.

Bir gün Kölndə burda doğulub böyüyən və Türkcədən daha çox almanca danışan üniversitet tələbələrinə ana dilinin önəmi haqqında seminar verirdim. Seminara qatılan qızlardan biri ədəbiyyatla maraqlanırmış. Mənə “ Bir cümlə ilə şeir nədir desəm, tərifini necə edərsiniz?” deyə sordu. Ani sualı qarşısında çaşdım, amma həmən özümü toparladım . Şeirlə bağlı bütün izahları kənara qoyub , anamın şeir haqqında dediyini təkrarladım . 
“ Şeir bəzən bir gülüş, bəzən bir baxış, bəzən də ayrılıqdır” 
Sözlərimin ardından o anda cibimdə olan və elə yenicə Türkiyə türkcəsinə çevirdiyim 
“Yadında mı?” şeirini çıxarıb oxudum. 
“Hatırında mı?
Senin küçücük bir masan vardı…
Üstünde çiçek gibi
Asabi, titrek ellerin…
Ellerinin yanında
Bir bardak soğumuş çay…“
Çox diqqətlə dinlədilər və sualı verən qız gülərək mənim izahıma şeirdən ağlında qalan bir sözü də əlavə etdi.“ Bəzən soyumuş bir fincan çay da şeir ola bilirmiş “.
Biz Azərbaycan Türkləri başdan başa şeirin içindəyik, xəbərimiz yox. Bu qədimdən belə olub. İstanbula Təbrizdən, Gəncədən, Şirvandan şairlər gələndə Osmanlı şairləri onları qısqanır, hətta arxası ilə onların əleyhinə şeirlər yazardılar. Çünki bizim coğrafiyadan ora gedən söz ustaları sarayda baş üstündə tutulurdular. II Bəyazid dövründə (1492) yaşayan Məsihi məsləkli şair bu qısqanclığı belə dilə gətirmişdi :

„Mesihi! Gökten insen sana yer yok.
Yürü var, gel Acem’den, ya Arap’tan“

İndi bəzi axmaqların bizə „Azəri“ dedikləri kimi , o dövrdə də bizim coğrafiyadan İstanbula gedənlərə „Acem“ deyirdilər. Bu cür örnəklər çoxdur. Yəni Füzulimizin maaşını gözü doymaz rüşvətxorlar yesələr də, o maaşı kəsən Qanuni Sultan Süleymandı.
Bu böyük şairlərin mirasçısı olan Qəşəm Nəcəfzadənin də şeirlərində özünə xas bir lirizm və incəlik var. Həyatdan qopmayan , hətta həyatın bəzən görünməyən üzünü gətirib gözlərimizin önünə sərən bir kamera var elə bil onun şeirlərində:

“Əllərin bulud kimi
kölgə salır
Saçlarımın işığına, 
Deyəsən yağış yağacaq
axşama, 
Xəbərin varmı, bilmirəm?”

Onun hər bir şeirində , sanki çiskin yağan yağışların mülayimliyinin hiss olunma səbəbi, şeirlərinə mütləq eşqi qoxlatmağıdır. Sosial şeirlərində belə, eşq qoxusundan sərxoş olmuş misraların zərifliyi gözə çarpır. 
“Yıxılmış evlər kimi
Yarpaqları qaldırın.
Yanan şamlar kimi
Tozları söndürməyin.”

Əslində hər şeyi söküb yıxmağı özünə borc bilən bəzi daş ürəklilərə yazılmış bu şeirdə yıxılan evlərin düşən yarpaqlara bənzədilməsi və bir yarpağı yerdən qaldırmış kimi hər şeyin qaldırılmasındakı zərafət eşq qoxusu deyilsə, nədir?

“Ağac səslərini su kimi tökür, 
Bir yarpaq səs qalıb əlimdə
Ağac ölüb-dirilir, “

Doğrusu Qəşəm Nəcəfzadənin həyatının keşməkeşlərindən xəbərim yoxdur. Yəni niyə Bakıya köçüb, nə zamandan bəri bu şəhərdə yaşayır və harda işləyir bilmirəm. Amma onun şeirlərini oxuyanda çıxdığı şeir səyahətini addım-addım izləyə bilirəm. Bəlkə də öz kəndindən gətirdiyi ağacların, çiçəklərin, suların qoxusu, rəngi və ahəngi demək olar ki, bütün şeirlərinə yansıyıb.
Onunla keçən il, isti bir yay axşamında Bulvarda bir çayçıda görüşdük. Yanında üzü də şeir kimi duru və təmiz olan vaşqa bir şair də vardı : Nuranə Nur. Bir saatdan çox ədəbiyyatdan, sənətdən, şairdən, şeirdən və ürəyimi yaralayan qürbətdən söhbət elədik. Qəşəm bəyin hərdənbir şeir qoxulu barmaqları ilə çay dəmliyini tutub stəkanıma çay süzməsi hələ gözümün önündədir. Onların yanında özümü rahat və xoşbəxt hiss edirdim. Eynən kənddəki evimizdə , anamın dizləri dibindəki kimi…ona görə o qədər çox danışmışdım ki, sonra buna görə özümə hirslənmişdim.

Nə zaman Köln küçələrində tək gəzirəmsə anamı, şeiri və şair qoxulu insanları düşünsəm, mütləq ağlıma Qəşəm Nəcəfzadə gəlir. Və onun ürəyimi sərinlədən misraları…

“Çağır , 
Qırış fikirləri
Səslə ütülə.
Saçını qarışdır, 
Adını soruş…
Bağla köynəyinin
Kimsəsizlik yeganəsi, 
Açıq qalan düyməsini…
Köynəyin nəmini, tərini hürküt, 
Orda donub qalan soyuğu kirit.
Aç gündəliyini, 
Özünə oxşayan ikisinə bax, 
Atası məktəbə gələn deyil, 
Keçirt o uşağı , küçədən keçirt…”

Bu gün bu saçları dağınıq, qaşları gülən, şeir qoxulu adam altmış yaşına qədəm qoyur. Onu uzaqdan olsa da bir yazı ilə salamlamaq, təbrik etmək və Əli Tüdə kimi demək gəldi içimdən :

“Yetmiş də, səksən də öndədir hələ
Ürək qocalmasın yaşa nə var ki!”

Müəllif: ORHAN ARAS

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ANITI OLMAYAN ANIM GÜNÜ – 31 MART SOYQIRIM GÜNÜDÜR…

İNCİ,  QƏRƏNFİL…

(Qərənfilə yazığım gəlir…)

Olsan da, bu işdə ən son müqəssir,

Gəl, məndən incimə, inci qərənfil…

Utanc çiçəyisən, utanc çiçəyi,

İstəsən lap  məndən inci, qərənfil…

*        *        *

Ruhum bu halından çox mütəəssir,

Yenə döşənmisən küçəyə, daşa…

Qaxınc  çiçəyisən, qaxınc çiçəyi,

Qaxanc  örf-adətə, öfkəyə, başa,

*        *        *

Bu işdə bilmirik, kimdi müqəssir,

Bizim üz qaramız, qırmızımızsan…

Həya örpəyisən, güvənc ləçəyi,

Sən bizim dünyaya qırımımızsan…

*        *        *

Ustac  tək oğullar çox mütəəssir,

Üz-üzdən utanır, dözür ağrına…

Əlacsız-əlacsız ödünc çiçəyi,

Silah əvəzinə sıxır bağrına…

20.01.2018.  Bakı. (15:00)

MÜƏLLİFİN ÖZ SƏSİ İLƏ:

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

Qeyd:

Çox təəssüf ki, hələ də o müdhiş günlərdə (31 mart və bu ərəfədə…) Bakı şəhərinin kütləvi qətillər – qırğınlar törədilmiş, talanmış, yandırılmış, dağıdılb viran qoyulmuş mərkəzi – görkəmli yerlərin birində o günlərin dəhşətini gözlər önünə gətirib, canlandıra biləcək əzəmətli bir abidəmiz və məktəblilərə, xarici qonaqlara, “sapı özümüzdən olan baltalara” – qanmazlara – göstərə biləcək bir muzeyimiz yoxdur… Çox təəssüf…

“Zəmanəmizin Qəhrəmanı” layihəsi – birinci qəhrəman Çingiz Abdullayevlə görüş.

30 mart 2019 – cu ildə Üzeyir Hacıbəyli adına Musiqi Akademiyasının Opera Studiyasında dünya şöhrətli, milyonların sevimlisi, 200 dən artıq kitabıbın müəllifi, hamımızın fəxri, Azərbaycan Respublikasının Xalq Yazıçısı Çingiz Abdullayevlə “Zəmanəmizin Qəhrəmanı” layihəsi çərçivəsində ilk görüş – yaradıcılıq görüşü – keçrilib. 19:00 da başlayıb, 4 saatdan artıq əvvəlcə olduqca maraqlı söhbət, sonra isə həddindən ziyadə səmimi diskusiya şəraitində davam edən tədbirin sonunda yazar bütün arzu edənlərlə xatirə şəkilləri çəkdirib.

Çingiz müəllimin özünün bu tədbir haqqında qısa fikirlərini və təşəkkürlərini sizlərə çatdırırıq:“Шестьсот пятьдесят человек купили билеты и пришли на встречу! Я сошел с ума. Петь и танцевать не умею. Просто беседовал с людьми и отвечал на их вопросы. И потом еще фотографировался и давал автографы. С семи вечера до часа ночи. Итого шесть часов! Спасибо всем, кто пришел…” Mənbə: CHİNGİZ ABDULLAEV

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru