Zaur Ustac – 9 – cu yazı

DOQQUZUNCU YAZI

OBRAZIN ÖZÜ

Kimdir Balayar SADİQ? – Bu suala cavab vermək üçün zəhmət çəkib araşdırma aparmağa, nəyisə axtarmağa zərrə qədər də necə deyərlər, -“ iynənin yıldızı qədər də olsun” – ehtiyac yoxdur… Sadəcə olaraq götürüb müəllifin bir neçə bənd şeirin oxumaq lazımdır. Balayar SADİQ hər kəlməsindən boylanan, bu mənəm ha deyən qələm sahiblərindəndir. Balayar SADİQ bəziləri kimi sözün başına çatı salıb, belədən-elə, elədən-belə fırladıb sonda bir yığın sözə şeir adı qoyub, sözü küsdürən, söz əhlini bezdirən əhli-qələmlərdən çox fərqlidir. Yazdıqlarının formasından asılı olmayaraq, hər bir misrasında bu misranın müəllifi Balayar SADİQDİR, deyən bir sehir, bir qüvvə var onun şeirlərində… Balayar SADİQ o qələm sahiblərindəndir ki, kağız-qələmi qarşısına qoyub, söz qovalamır, əksinə kəlmələr sıraya düzülüb, məhz onun qələmindən həyat qazanmaq istəyirlər… Balayar SADİQ dilimizin zənginliyindən, – buna görə xüsusi minnətdarlığımı bildirirəm – məharətlə istifadə edərək, çoxlarının ya bilmədiyi, və ya unutduğu kəlmələri, məsəlləri, yalnız müxtəlif bölgələrə məxsus spesfik ibarələri yerli-yerində işlətməklə dərin məna çalarlarına malik məzmunu iki-üç bəndlik şeirlərdə yüksək ustalıqla çatdırmağı bacarır. Müəllifin bir bənd şeirini oxumaq kifayətdir ki, ortasından Araz axan, yuxarısında qarlı dağlar, aşağısında qumlu çöllər, sağında dəryalar, solunda ormanlar olan, Azərbaycan adlı məmləkətin övladı olduğu aşkara çıxacaq… Balayar SADİQ hər kəlməsində kimliyini gah küləklərin, dalğalı ləpələrin səsiylə  hayqıraraq, gah da tumurcuqların, yarpaqların, çiçəklərin titrəyişi ilə pıçıldayaraq, hərdən də buz bulaqlara qarışan duman-çiskin, narın yağış damlaları və ya tər şəbnəm kimi süzülərək çatdırır bizlərə…. Onu sevə-sevə oxuyan oxuyucularına…. Balayar SADİQ hər kəlməsindən boylanan Vətən oğludur.

Nədən yazır, kimdən yazır, nə yazır axı,  Balayar SADİQ? – Söhbətin bu yerində vəziyyət bir balaca  qəlizləşir. Şübhəsiz ki, hər bir  kəlməsində, misrasında nə demək istədiyini ən düzgün və dəqiq müəllif özü bilir. Hər bir deyilmiş, yazılmış söz həmin məqamda qələm  sahibinin halını, mövqeyini bildirir. Ancaq, Balayar SADİQİN ustalığı ondadır ki, onun yazdıqlarını oxuyan yarından xəbərsiz, narahat, çaşqın, üzgün sevgili, ata-ana üçün darıxan övlad, bala xiffəti çəkən valideyn, tənhalıqdan qovrulan fərd, kimsəsiz qalmış körpə, elindən-obasından olmuş didərgin, illərdir heç nə yox, bircə şəhidinin nəşinə qovuşub onu  dəfn etmək arzusuyla yaşayanlar, bir parça çörəyə, bir isti ocağa möhtac olanlar, hər şeyi, özünü, gündəlik təlabatını unudub,  param-parça olmuş  məmləkətin taleyini düşünənlər, ən maraqlısı odur ki, eyni zamanda bütün yuxarıda sadaladıqlarımız və sadalaya bilmədiklərimizlə yanaşı tamamilə əks qütbdə dayanmış, bütün məsələlərdə zəfər şərbətindən bihuş olanlar da hər kəlmədə öz hiss və duyğularını görə bilir. Bir bənd şeiri min əhvallı oxucu oxuyur, hamısı da düşünür ki, məhz bu sözlər onun üçün deyilib. Söz sənətində ustalıq, ədəbiyyatda təqdim etmə bacarığı – obrazlılıq – məhz budur. OBRAZLI DESƏK, OBRAZIN ÖZÜDÜR Balayar SADİQ.

Dəyərli şairimizin hansısa bir misrasını və ya  bəndini misal gətirib, digərlərini özümdən incik salamaq istəməzdim. Məncə, yuxarıda deyilənlərdən sonra buna heç ehtiyac da yoxdur. Həm də heç doğru olmaz ki, bir bənd misal gətirib, qeyd edəsən ki, şair burada bunu demək istəyib. Çünki, yenə vurğulamaq istəyirəm ki, hər kəlməsində nə demək istədiyinin doğrusunu  yazanın özü bilir. Ona görə də Siz imkan daxilində  Balayar SADİQDƏN bir bənd şeir oxuyun, görəcəksiniz ki, o həqiqətən məhz sizin hisslərinizi tərənnüm edib. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, müəllifin bu yaxınlarda  Xalq şairi Fikrət QOCANIN redaktəsi ilə  işıq üzü görmüş, yeni, “PAYIZ MƏKTUBLARI“ kitabı bu baxımdan zəngin və oxunaqlıdır.

Məncə, bu qədər kifayətdir, dəyərli oxucum. Oxuyun, zövq alın, dincəlin, yüngülləşin, unudun bu dünyanı… Baxın, görün başqa necə dünyalar var… Özündən başqa birisinin yazdığını oxumaq, – tanıdın- tanımadın fərq etməz- onunla həmsöhbət olmaq, onun dünyasına səyahət etmək deməkdir. Hamınıza yeni-yeni dünyalar kəşf etmək arzu edirəm. Oxuyun, kəşflər edin, dünyanızı zənginləşdirin, gözəlləşdirin… Hər bir yeni kəşf, yeni dünya, hər yrni dünya isə növbəti bir gözəllik deəkdir. Nəsibiniz ancaq gözəlliklər olsun.  

13 .01. 2017. Bakı.

QEYD:

Bu yazı müxtələf saytlarda yayımlanmaqla bərabər müəllifin “USUBCAN ƏFSANƏSİ” və “QƏLƏMDAR” adlı kitablarında müstəqil məqalə kimi yer almışdır.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru



HƏMİD ARASLI

HƏMİD ARASLI HAQQINDA

Həmid Araslı 1909-cu ildə fevral ayının 23-də Gəncədə dünyaya göz açmışdır. Atası Hacı Məhəmmədtağı Ərəszadə zəmanəsinin mükəmməl təhsilli alim-ruhanilərindən olmuşdur. H.Araslı 1915-ci ildə Gəncənin Şah Abbas məscidi nəzdindəki mədrəsədə təhsil almağa başlayaraq,1922-ci ildə Gəncə Darülmüəllimi Seminariyasında təhsilini davam etdirir. 1926-cı ildə seminariyanı bitirib Nəbiağalı kənd məktəbində əvvəlcə müəllim, sonra isə direktor vəzifəsində işləyir. O, bu illərdə folklor nümunələrini toplamaqla məşğul olur, tələbələrini də bu işə cəlb edir. 1929-cu ildə Bakıya gəlib Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olur. İnstitutu vaxtından əvvəl bitirib 1931-ci ildə Gəncəyə qayıdaraq maarif şöbəsində müdir müavini vəzifəsinə təyin olunur. 1932-ci ildə Bakıya gəlib aspiranturada təhsil almaqla yanaşı, keçmiş SSRİ EA-nın Azərbaycan filialının nəzdində təşkil olunmuş kitabxananın şərq şöbəsində müdir işləyir. Həmin illərdə Şərq əlyazmalarını toplayaraq Əlyazmalar Fondunu yaratmaq kimi mühüm bir işə başlayır və tezliklə yaratdığı fondun direktoru olur. 1935-ci ildən elmi yaradıcılığa başlayır. Bir il sonra (1936) Azərbaycan Yazıçılar İttifaqına üzv qəbul edilir. 1938-ci ildə fondda saxlanılan əlyazmalar içərisində sovet ideologiyasına uyğun olmayan nümunələr aşkar edib onu işdən azad edirlər. 1938-1939-cu illərdə Azərnəşrin Bədii ədəbiyyat şöbəsində redaktor vəzifəsinə qəbul olunur. 1938-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatı tarixindən dərs deməyə başlayır. 1939-cu ildə Nizami adına Azərbaycan Ədəbiyyatı və Dili İnstitutunda orta əsrlər ədəbiyyatı, 1957-ci ildə isə mətnşünaslıq şöbələrinə rəhbərlik edir. 1943-cü ildə “XIII-XVI əsrlərdə Azərbaycan ədəbiyyatı” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi adını alır. 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində Yaxın Şərq ədəbiyyatı kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin olunur. 1954-cü ildə “XVII-XVIII əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. Bir il sonra ona professor adı verilir. H.Araslı 1958-ci ildə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü, 1968-ci ildə həqiqi üzvü seçilir. 1968-ci ildə Özbəkistanın, 1979-cu ildə Azərbaycanın əməkdar elm xadimi adına layiq görülüb.

Azərbaycan qədim və orta əsrlər, Azərbaycan ədəbiyyatı Nəsimi, Kişvəri, Əmani, Saib Təbrizi, Qövsi Təbrizi, Məhcur Şirvani, Vaqif, Vidadi haqqında tədqiqat əsərlərinin müəllifidir. Nizami və Füzuli irsinin öyrənilməsində xüsusi ilə mühim işlər görmüşdür. Azərbaycan folklorunun, “Kitabi-Dədə Qorqud”, “Koroğlu” dastanları və aşıq yaradıcılığının tədqiqi ilə də məşqul olmuşdur. “Müxtəsər Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi” (1943-1944), “Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”nin (1957-1960) əsas müəlliflərindəndir. Azərbaycan ədəbiyyatının fars, türk, özbək, türkmən ədəbiyyatları ilə əlaqəsinə dair əsərləri var. Xətai, Nəsimi, Qövsi, Vaqif, Vidadi, Füzuli əsərlərinin tərtibçisi və redaktorudur. Orta və ali məktəblər üçün dərsliklər yazmışdır. Elmi kadrların hazırlanmasında mühüm xidməti olmuşdur. “Şərəf nişanı” orden və medallarla təltif olunmuşdur.

ƏLAVƏ: Araslı Həmid Məmmədtağı oğlu 

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

SALMAN MÜMTAZ

SALMAN MÜMTAZ 
(1884-1937)

Əsgərov Salman Məmmədəmin oğlu –  şair, ədəbiyyatşünas, mətnşünas, kitabşünas, bibliofil, 1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü
 
1884-cü il mayın 20-də Azərbaycanın Nuxa (indiki Şəki) şəhərində tacir ailəsində doğulub. Kiçik yaşlarında ailəliklə Orta Asiyanın Aşqabad  şəhərinə köçdüklərindən uşaqlıq dövrü burada keçmiş, ibtidai təhsilini də xalxallı Mirzə Əsədullanın məktəbində alıb. Ərəb, fars və urdu dillərini mükəmməl öyrənib. Onda klassik Şərq ədəbiyyatını toplayıb nəşr etməyə güclü həvəs oyanıb. O, ticarətlə məşğul olsa da, Zaqafqaziyanın ictimai mədəni həyatı, dövri mətbuatı ilə ciddi maraqlanıb. Burada çıxan qəzet və jurnalların, xüsusən “Molla Nəsrəddin”in Türkistan, Ural və Sibir üzrə müvəkkili olub, gülgü-satirik məcmuənin geniş yayılmasına çalışıb (1905). “Molla Nəsrəddin”, “Zənbur”, “Kəlniyyət”, “Tuti”, “Qardaş köməyi” jurnallarında, “Günəş”, “Səda”, “Tərəqqi”, “İqbal”, “Yeni iqbal”, “Açıq söz” və s. qəzetlərdə onun külli miqdarda satirik şeiri, məqaləsi, məktubu və mənzum felyetonu dərc olunub (1908-1909).  Aşqabaddan Bakıya köçüb (1910).  Bundan sonra klassik ədəbi irsi toplamağa, nəşr və tədqiq etməyə geniş imkan yaranıb.
Bakı dövri mətbuatı ilə – “Füqəra füyuzatı”,  “Kommunist”, “Maarif və mədəniyyət”, “Azərbaycanı öyrənmə yolu” jurnal və qəzetləri ilə əməkdaşlıq edib (1920-1930). Eyni zamanda Azərbaycan ədəbiyyatı, şifahi xalq ədəbiyyatının nümunələrini toplamaq və tədqiq etməklə ardıcıl məşğul olub. “Kommunist” qəzeti redaksiyasında əməkdaşlıq  etdiyi illər “Azərbaycan ədəbiyyatı” seriyasından  “Ağa Məsih Şirvani”, “Molla Pənah Vaqif”, “Nişat Şirvani”, “Qövsi”, “Qasımbəy Zakir”, “Mirzə Şəfi Vazeh” və s. kitablarını nəşr etdirib. Azərbaycan dövlət nəşriyyatında klassik irs şöbəsinin müdiri işlədiyi  zaman “Baba bəy Şakir”, “El şairləri” (iki cilddə), “Aşıq Abdulla”, “Mehdi bəy Şəqaqi”, “Ağa Bağır Şirvani”, “Mirzə Nəsrulla bəy Didə” kitablarını müqəddimə və şərhlərlə nəfis şəkildə çap etdirib (1927-1928).
Azərbaycan Dövlət Muzeyində, SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının Tarix, Dil, Ədəbiyyat İnstitutunun kiçik elmi işçisi, klassik irs şöbəsinin müdiri, elmi işçi vəzifələrində işləyib (1926-1936). Bu dövrdə onun Azərbaycan ədəbiyyatının toplanıb nəşr edilməsi və tədqiqi işində dönüş yaranıb.
“Kommunist” qəzetində “Unudulmuş yarpaqlar” sərlövhəsi altında verilən silsilə məqalələri, tapıntı və araşdırmaları klassik Azərbaycan ədəbiyyatının öyrənilməsinə kömək edib. “Kommunist” nəşriyyatı onun 24 kitabını çapdan buraxıb (1925-1926). O, “Molla Pənah Vaqif”, “Şeirlər” (Sarı aşıq), “El şairləri”, “Sarı aşıq və bayatıları” kitablarını tərtib edib müqəddimə ilə nəşr etdirib (1927-1935). Sovet Yazıçılarının Birinci Ümumittifaq qurultayına nümayəndə seçilib (1934).
    1938-ci ildə cəza tədbirləri dövründə həbs edilib, sürgündə vəfat edib. Respublika Əlyazmaları İnstitutuna onun adı verilib.

Salman Mümtaz haqqında (Milli Kitabxana) PDF: http://anl.az/el/t/te_sm.pdf

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac – 8 – ci yazı

SƏKKİZİNCİ  YAZI

QOZ  VƏ  DƏLİQANLILIĞIN  İKİBAŞLI  QOHUMLUĞU…

Məncə, dərin müşahidə qalın kitab kimidir. Baxdıqca görürsən, gördükcə oxuyursan, oxuduqca öyrənirsən, öyrəndikcə bölüşmək, ötürmək istəyirsən. Çünki,  artıq sənə məlum olan səndə qaldıqca əlavə narahatçılıq yaradır. İstər-istəməz istəyirsən ki, hamı bunu bilsin və ya ətrafdakılarında fikrini bilmək istəyirsən bu barədə. Bilmək istəyirsən, bəs görəsən başqaları bu barədə nə düşünür….

   Keçək mətləbə, qoz ağacı, meyvəsi yəni qoz (bəzi yerlərdə cəviz də deyirlər –dəqiq “cəviz” sözü ilə 20 yaşdan sonra tanış olmuşam) ətraf aləmlə tanışlığımda ilk predmet olub desəm  məncə yanılmaram. Ancaq,  böyük əminliklə deyirəm ki, tanıdığım, dadına baxdığım ilk meyvə məhz qoz (cəviz) olub. Burada yeri gəlmişkən onu qeyd edim ki, mənim tanış olduğum kimi, körpə uşaqların (bir yaşın altında heç olmaz –QƏTİ) qozla (cəvizlə) belə erkən tanışlığı heç də məqsədə müvafiq, ümumiyyətlə arzu olunan deyil….  Söhbət yayınmamış qeyd edim ki, xüsusi ilə bir yaşın altında, iki yaşa çatmamış uşaqlar qozun necə deyərlər lap az miqdarda da dadına baxsa, yesə, əksər hallarda sonra onu ömrü boyu izləyəcək  müxtəlif  allergik izlər qoyur (xüsusi ilə dəridə) bu qaçılmazdır. O ki, qaldı bizə, lap körpəlikdən ilin altı  ayı evin qapısından ayağını bayıra qoyanda birinci və ya ikinci addımıda mütləq  altında qoz (cəviz) qalırdı. Bizim həyət qarışıq; əmi, baba, qonşuluqda 100-150 metr radiusda yalan olmasın, bəlkə  20-25 qoz (cəviz) ağacı var idi. Həm də nə boyda, çox böyük ağaclar –elələri var idi ki, 4-5 uşaq əl-ələ tutsa çətinliklə dövrəyə ala bilirdi. Demək olar ki, həyətlərin çoxunda eyni məzərə idi. Bundan əlavə hamının bağlarda da dədə-babadan qalma ağacları var idi ki, mövsümdə çırpıb, meyvəsini götürürdülər. Əlbəttə, indi deyə bilərsiz ki, bunun nəyi pisdir? – Biz heç də demirik ki, bu pis idi… Sadəcə qozun (cəvizin)  çox olduğu, geniş yayıldığı torpaqlarda  həm meyvəsindən istifadə nəticəsində, həm də ümumiyyətlə bitməsi, var olması ilə insanların yerli əhalinin yüz illərlə  necə deyərlər, baş-başa ömür-gün sürənlərin həyatına, gündəlik yaşam tərzinə, sağlamlağına göstərdiyi bəzi təsirlərdən söhbət açıb bir-neçə mühüm məqama diqqət çəkmək istəyirik.

   Birinci faydası barədə; qida kimi misilsizdi, ikinci çörək kimidir. Əmtəə olaraq qaldıqca dəyər qazanan maldır. Oduncağı, meyvəsindən kal və yetişmiş formada müxtəlif  məqsədlərlə yaralılığı, satanlar üçün pul, quru meyvənin (cıbrıq) qabığından, içindəki  arakəsmələrdən, hətta ağacın yarpağından,  qabığından  boyaq  maddəsi kimi istifadə olunması  və  başqa  xatırlaya bilmədiyim  olduqca müxtəlif  sahələrdə  tətbiqini  düşündükdə  tam bir faydalı nemət olduğu qənaətinə gəlirsən. Şükür Uca Yaradana!!!

    İndi keçək məsələnin  ikinci tərəfinə, lap körpəlikdən havalar bir balaca soyuyan kimi, ( qoz yetişən kimi) dirsəklərimdə dəridə qızartı (bu təbii ki, allergik təsir idi) əmələ gəlirdi böyüklərin birinci sözü bu olurdu ki, “elə-belə şeydi, dədə-babada da olub”. Yadımdadır ki, rəhmətlik  nənəm  soyuq havada qolları açıq sıra ilə düzülmüş qoz (cəviz) ağaclarının altı ilə qonşuda olan “Babanın ocağı” –na aparıb dirsəklərimə küldən düzəlmiş soyuq kül palçığı sürtüb gətirərdi. Əgər, onda nənəmə desəydim ki, ay nənə külün məsələyə nə dəxli bu çoxlu qoz yeməkdəndi…  Deyərdi ki, başına hava gəlib bala…  Çox maraqlıdır ki, bu halı ancaq qozun (cəvizin)  bol olduğu soyuq aylarda baş verdiyindən  hamı soyuqla əlaqələndirir, heç kim qozu (cəvizi) günahkar bilmirdi…  Günü bu gün də bir balaca qoz (cəviz) və ya fındıq çox yeyən kimi həmin nahiyələrdə yenə də qızartılar yaranır. Bəli ancaq və ancaq qoz (cəviz) – fındığı çox yeyəndə bunun heç bir qanla, soyuqla əlaqəsi yoxdur. (uşaq vaxtı  arada həkim resepti ilə hələ bir “kalsi-xolor” – da içirdirdilər, o şoğərib də zəkkutum kimi bir şeydi a…. Hamı ağlına gələni edirdi, heç bir deyən yox idi ki, a bala bu qozdan az ye…) Əlbətdə, bütün bunlar bizim aşırı, mən deyərdim ki, limitsiz  şəkildə qozdan (cəvizdən) istifadə etməyimizin nəticəsi idi. Xüsusi ilə uşaq körpə vaxtı qoz (cəviz) yeyirsə, (özü yeyən analar yedi-yemədi uşğın ağzına da mütləq qoyurlar ki,  dadını bilsin, öyrənsin..) əgər allergik təsir nəticəsində dəri tamlığı bir dəfə pozulursa, həmin nahiyələr böyüyəndə də eyni təsirə həssas olaraq qalır. Bu məsələnin bir tərəfi.

   Digər faydası ilə, zərərinin birlikdə hərəkət etdiyi hal isə onun qidalılığı və çox enerjili olmasıdır. Beləki, orqanizmin olduğu vəziyyətdən asılı olmayaraq, bir –neçə qoz (cəviz) yemək kifayətdir ki, bədən və eyni zamanda onun bir hissəsi olan beyin enerjili qoz (cəviz) ləpəsinin mədəyə düşdüyünü hiss etsin, həm də hiss etdirsin. Məhz bu xüsusiyyətinə görə qoz (cəviz) ağacı çox olan, geniş yayılmış bölgələrin insanları, istər fəndgirliyi, istər tez coşub-daşan olmağı (“cırtda – qoz” olması – gör atalar bu  ifadəni – kodlaşdırılmış məlumatı – necə yerində yaradıblar???), mərdliyi, dəliqanlılığı ilə nisbətən də olsa seçilirlər. “Cırtda –qozluq” tam dəqiq ifadədir. Onu da qeyd edim ki, bunun səbəbi heç də təkcə qozun (cəvizin) yüksək qidalılığı deyil…

    Qoz (cəviz) ağaclarının bol olduğu bölgələrdə əhali  məişətdə  əsasən üzdə olan   bulaq,  quyu,  kəhriz, çay  ya da müasir dövürdə artezian sularından istifadə  edirlər. Bu  su isə demək olar ki, tam yodsuzdur. İllər boyu yodsuz su istifadə etmək isə nəhayətdə orqanizmdə ciddi fəsadlar yaradır ki, biz təbib olmadığımıza görə bunun xırdalığına varmırıq. Sadəcə onu qeyd etməliyəm ki, yodsuz su istifadə etdiyimizə görə (qoz (cəviz ) ağaclarının  sayəsində) xüsusi ilə beyinin fəaliyyətinə təsir göstərən, bilavasitə idarə edən, tənzimləyən  vəzlərdə baş vermiş dəyişiklik  nəticəsində  (bu vəzlərin qana ifraz etdiyi maddələrin tərkibinə uyğun olaraq) sanki, insan həsaslaşır, dözümlülük azalır, elə bil bir az da çılğınlaşır. Konkret olaraq eyni hadisəyə  qoz (cəviz) ağacı bol olan, geniş yayılmış bölgənin insanı ilə , belə bölgədən olmayan insanın reaksiyası eyni deyildir. Qoz (cəviz) ağacları bol olan, geniş yayılmış bölgənin insanı daha kəmhövsələ, həm də tabe olmağı bacarmayan insanlardır.  Bu yazı heç bir tibbi mahiyyət daşımır, (uzaqbaşı araşdırmaçı təbiblər üçün istiqamət göstərə bilər) sadəcə bir müşahidəçilik məhsuludur.

27.10.2016. Bakı.

QEYD:

Bu yazı müxtələf saytlarda yayımlanmaqla bərabər müəllifin “USUBCAN ƏFSANƏSİ” adlı kitabında müstəqil məqalə kimi yer almışdır.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac – 7 – ci yazı

YEDDINCI  YAZI

RÖVŞƏN  ABDULLAOĞLU  KİMDİR?

Düzü Rövşən müəllimlə şəxsi tanışlığım yoxdur. Ona görə də təbii olaraq bütün bu yazıda  yazdıqlarım onun mənə məlum olan yaradıcılığına əsaslanır. Yəni, oxumuş olduğum kitablarından gəldiyim qənaət və nəticənin məhsuludur.

  Bu  müəlliflə mənim ilk tanışlığım şəhərimizin kitab dükanlarının birindən üzərinə “ARİFLƏRİN İRFANİ MƏQAMLARI” yazılmış kitabı almaqla başladı. “Ariflərin irfani məqamları” kitabı, böyük alim Şeyx Əbu Əli İbn Sinanın məşhur “İŞARAT  VƏ TƏNBİHAT” adlı əsərinin doqquzuncu bölməsinin tərcümə və ona verilən şərhindən ibarətdir. Nəzərinizə çatdırım ki, kitabı tərcümə edən və şərhlərin müəllifi Rövşən Abdullaoğlu idi. Beləcə bizim tanışlığımız başladı. Bu kitabın dili və şərhlər diqqətmi necə cəlb etdisə, heç o kitabı tamam-kamal bitirməmiş yenidən həmin dükana yollandım ki, müəllifin öz kitablarından bəlkə, nəsə tapa bildim. Ancaq, həmin dükanda tapa bilməsəm də satıcıdan öyrəndim ki, bəli, müəllifin öz kitabları da var. Bir, iki, üç növbəti dükanların birində Rövşən Abdullaoğlunun psixoloji kitablar silsiləsindən olan “HƏR BİR İNSAN HÖKMDARDIR” kitabını gördüm və həmən aldım. Kitabı həmin gün oxudum. Burada onu qeyd edim ki, bu hadisələr 2013-cü ilin təxminən yay-payız aylarında baş verib. Düzü kitab qismən mənə indiyə qədər bu mövzuda oxuduğum çoxlu sayda əsasən xarici motivasiya ədəbiyyatına daxil olan nümunələri xatırlatdı.  Bunula belə, kitabda nəsə bir fərqlilik, bəlkə şərqlilik deyərdim, ən əsası doğmalıq, ruhumuza yaxınlıq, bizə aid özünəməxsusluq hiss etdim. Qənatə gəldim ki, bu kitab müəllif haqqında heç nə demədi, sadəcə bir ipucu verdi. Ertəsi gün müəllifin yenə psixologiya və motivasiya kitabları silsiləsindən olan “ARXADAKI  KÖRPÜLƏRİ  YANDIRIN”  kitabını alıb oxudum. Təkrarçılıq etmək istəmirəm, ancaq onu qeyd etməliyəm ki, bu kitab da tam mən istəyəni vermədi.

Yəni bütün motivasiya ədəbiyyat nümunələrində eyni məqsəd, eyni yol (istər xarici, istərsə də bizim müəlliflər) dəyişik sözlər. Sonra müəllifin kitablarını gördükcə, adını eşitdikcə alıb oxuyur, elə bil, nəsə axtarırdım.  Bilirəm ki, axtardığım kitab yazılıb, var, ancaq, mən tapa bilmirəm….

 Bu fikr, əminlik  məndə kitabdan – kitaba hiss etdiyim dəyişiklik, sanki, müəllifin standart, şablon fikirlərdən  sıyrıldığını, özünəməxsus bir metodla təlqinə keçdiyini gördüyümdən, duyduğumdan yaranmışdı.

  Nəhayət, bir gün sosial şəbəkələrdə  müəllifin yeni  kitabını gördüm, artıq  tarix 2015 göstərirdi. RÖVŞƏN ABDULLAOĞLU  “BU ŞƏHƏRDƏ KİMSƏ YOXDUR” psixoloji roman – yeni söz, yeni səs…. Kitabı yəqin ki, çoxunuz oxumusuz çünki, bunun özü də tam məntiqidir. Dəyərli oxucum, əgər Siz maraq göstərib, bu kiçik yazını oxuyursuzsa, mütləq haqqında danışdığımız o kitabı da oxumusuz. Yox əgər oxumamısizsa, deməli ya hələ belə bir kitab haqqında eşitməmisiz, ya da vaxtınız  olmayıb.

Çox xırdaçılığa getmədən, adi – orta məlumatlılıq səviyəsində  onu qeyd etmək istəyirəm ki, psixologiya bütün insanları onların mənliyindən irəli gələn hərəkət və davranışlarına görə dörd əsas qrupa bölür. Rövşən Abdullaoğlu bu romanda məhz bu qrupların birinə aid olan insanın elə ümumiləşdirilmiş surətini yaratmışdır ki, bu günə qədər Psixologiya elminin yazdığı, göstərdiyi hamısı artıqlaması ilə bu surətdə cəmlənmişdir. Qəhrəmanın surəti lap körpəlikdən yetkin yaşa qədər gözümüzün qarşısında  bizə göstərmək istədiyi tipindən irəli gələn xarakter və xüsusiyyətlərini elə çılpaq, həyatda olduğu kimi göstərir ki, bu barədə sadəcə MÜKKƏMMƏL!!!! – deyib kifayətlənməkdən  başqa yolumuz qalmır. Müəllifin olduqca çox böyük təvəzökarlıqla sadəcə psixoloji roman adlandırdığı bu kitab, birinci növbədə məlumatlı olub, özünü qəhrəmanın aid olduğu tipdən hesab edən hər bir şəxsin stolüstü kitabı, ikinci – indi özünüöyrətmənin geniş yayıldığı bir zamanda  melanxoliyadan əziyyət çəkdiyini zənn edən hər bir pasientin  hər zaman yanında olan psixoloqu, gələcəkdə yaxşı psixoloq olmaq istəyən, bu istiqamətdə təhsil alan hər bir tələbənin mütləq oxumalı, incələməli olduğu (konkret tip üzrə səbəbi, müalicəni və nəticəni özündə ehtiva edən) əlavə dərs vəsaiti kimi çox qiymətli və əvəzolunmazdır. Ən azından  hələlik ortalıqda analoqu yoxdur. Əgər, bu kitabdan sonra Rövşən Abdullaoğlu heç nə yazmasa da “BU ŞƏHƏRDƏ KİMSƏ YOXDUR” – müəllifin sözünü, səsini bizə tam çatdırdı. Rövşən Abdullaoğlu, sadəcə kitab olsun, az-çox pul gəlsin deyə, Cenqo ordan getdi, Manqo burdan gəldi, qızın yerə düşmüş yaylığının parçasını tapıb, ordan onun ətrini alıb, gedib qızın əvəzinə Toplanı tapıb, sonra yenə onu axtaranlar, nə bilim, min cür cəfəngiyat uydurub millətin pulunu yeyib, beynini korlayanlardan deyil. Tam fərqli, özünəməxsus  yolu olan, hərtərəfli məlumatlı (istər dini, istər dünyəvi, həm şərqdən, həm qərbdən)  bir yazardır. Rövşən Abdullaoğlunun kitabları sadəcə vaxt öldürmək, gün keçirmək üçün deyil, əksinə həyatın gözəlliyinə vurulmaq, yeni bir dünya qzanmaq üçün vacib vasitədir.

Müəllifə Uca Yaradandan can sağlığı, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik. Eyni zamanda daimi oxucu olaraq, ən azından “BU ŞƏHƏRDƏ KİMSƏ YOXDUR” –dan sonra, Ümumi Psixologiyanın göstərdiyi qalan üç tip insanlara da aid üç yeni psixoloji roman gözləyirik. Axı dünya təkcə melanxoliqlərdən ibarət deyil???

17.10.2016.  (12:38) Bakı.

QEYD:

Bu yazı müxtələf saytlarda yayımlanmaqla bərabər müəllifin “USUBCAN ƏFSANƏSİ” və “QƏLƏMDAR” adlı kitablarında müstəqil məqalə kimi yer almışdır.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Müzəffər Məzahim

MüzəffəR MəZAHİm “üç yarpaq”-da

EY VƏTƏN ÖVLADI…

Ey Vətən övladı, gəl, qıyma əzilsin Qarabağ!
Tapdaq altında qalıb bunça üzülsün Qarabağ!?

Öndə düşmən dayanıb, arxada sevdiklərimiz,
Geri yol yoxdu, zəfər gözləyir evdəkilərimiz,
Bu inamla hücuma keçsək əgər əzm ilə biz,
Öz halal haqqını gec-tez alacaqdır Qarabağ,
Bu çətin məngənədən qurtulacaqdır Qarabağ.

Rəhbər olsun bizə bu qovğada öz vicdanımız,
Qoymayaq yerdə qala bunca tökülmüş qanımız,
Qələbə marşı çalaq, ərzə yayılsın şanımız,
Yenə olsun əbədi müstəqil, azad Qarabağ,
Yenə saçsın cahana ətrini abad Qarabağ.

Ey igid! Sən də zəfər müjdəni qat yurdumuza,
Öz mətin ruhun ilə gəl, ver həyat yurdumuza,
Dayanıb-durmaq ilə yoxdur nicat yurdumuza,
Gözləri yollardadır, qurtula xardan Qarabağ,
Çıxa aydınlığa bu düşdüyü dardan Qarabağ.

= = = =

YOLSUZLAR

Yenə məsləksizlər məsləhət verir,
Yenə yol göstərir bizə yolsuzlar.
Yenə dolanbaca salıb azdırır,
Köhnə yolçuları təzə yolsuzlar.

Mərdlikdən dəm vurar satqın, güdüklər,
Çalar hər havada arsız düdüklər,
İz qoyaq yol olsun,-dedik, gədiklər,
Bir iz qoymadllar izə yolsuzlar.

Desən ki, yollanaq, gəl gedək yola,
Yolunu azdırıb qalacaq dala,
Gah mıxa vuracaq, gah da ki nala,
Bəddə dirənərlər üzə yolsuzlar.

Haqq yolu, el yolu, Vətən yolu var,
Əqidə safdırsa yolunu tapar,
Mötəbər deyil ki, bunlarda ilqar,
Daş qoyar, mız qoyar düzə yolsuzlar.

= = = =

BU TORPAĞIN OĞULLARI

Pozulubdur sığalları,
Sevməz daha nağılları,
Bu torpağın oğulları,
Dözümə düşmən kəsilib.

Basılıbdır sərhədlərim,
Haya gedib igidlərim,
Səbr verən öyüdlərim,
Özümə düşmən kəsilib.

Sevincim əsirmi qəmdə?
Bu millət qalmaz ələmdə.
Dərdimi yazmır qələm də,
Sözümə düşmən kəsilib.

Oyatmışam yaddaşı da,
Yanır bağrımın başı da,
Daha gözümün yaşı da,
Gözümə düşmən kəsilib.

Müəllif: MUZEFFER MEZAHİM

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur ƏRMUĞAN

Zaur ərmuğan (əsgərov) haqqında

Zaur Ərmuğan (Əsgərov) 5 March 1979 – cu ildə Azərbaycanımızın dilbər guşələrindən biri olan Neftçalada anadan olub. Təbiətin gözəl çağında dünyaya göz açan Zauru Uca Yaradan yalnız seçilmişlərə ərmağan etdiyi şair ruhu ilə də mükafatlandırıb. Zaur Əsgərəv Ərmuğan təxəllüsü ilə yazıb, yaradır. Zaur Ərmuğan “MƏN KİMƏM” rubrikasında bizim ənənəvi “ÖZÜNÜZÜ NECƏ TƏQDİM EDƏRDİZ?” sualını cavablandırıb:


Mən, 1979 -cu ildə Neftçala rayonunun Həsənabad qəsəbəsində anadan olmuşam.
Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuşam. Həqiqi hərbi xidmətdən sonra isə müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamış, pedaqoji sahədə əldə etdiyim uğurlara görə bir sıra Fəxri fərmanlarla təltif olunmuşam.
Bədii yaradıcılığa orta məktəbdə oxuduğum illərdən başlamışam. ” Vətən haqqında nəğmə” adlı şeirim 2006 -cı ilin 10 noyabrında Neftçalada çıxan ” Gündoğar” qəzetində çap olunan ilk yazım olub. “Muğanın səsi”, ” Oğuz yurdu Vedibasar”(8-ci və 9-cu cildlər), “Xəzər nəğmələri” ədəbi birliyi” kimi almanax və toplularda, “Mədəni- maarif”, “Günəş”, “Söz işığında” jurnallarında, “Gündoğar”, “Kredo”, “Ana Kür”, “Ayzberq və həyat”, “Oğuz yurdu Vedibasar”, “Bütöv Azərbaycan”, ” Elm, təhsil və həyat”, “Azad qələm”, “Azərbaycan övladı”, “Müasir Azərbaycan müəllimi”, “İstedadlara yaşıl işıq” qəzetlərində və digər mətbu orqanlarında şeir, hekayə, məqalə, eləcə də bir çox müxtəlif janrlı yazılarım işıq üzü görmüşdür. 
Publisistika sahəsindəki fəal çıxışlarıma və bir sıra publisistik yazılarıma görə 2019 -cu ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü seçilmişəm.
2019-cu ildə Avrasiya Sənət Kültür Ədəbiyyat və Elm Fedarasiyasının “Türk dünyası şeir seçkisi” adlı antologiyasında şeirlərim dərc olunmuşdur.
Poeziya sahəsindəki uğurlarıma görə Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşam.
“Günəş ömrü istəyirəm” adlı ilk şeirlər kitabım isə 2012-ci ildə çap olunub.

Biz də öz növbəmizdə Zaur Ərmuğana uzun ömür, can sağlığı, bütün işlərində uğurlar arzu edir və yaradıcılığından nümunələr təqdim edirik:

OĞULLAR VAR 
Millətinin xeyrinə
Yük götürüb çiyninə,
Bu torpağı əyninə 
Geyinən oğullar var.

Meydanlarda baş olub,
Mərdlərə sirdaş olub,
Yurduna yurddaş olub,
Öyünən oğullar var.

Qırıb daşı zərbilə,
Barışmaz daş səbrilə.
Qəlbi xalqın qəlbilə
Döyünən oğullar var.

27 iyul 2019.

= = = =

ÜZÜNDƏKİ QARA XAL

Saçlarda zər kəhkəşan,
Qızıl tacın telə şan.
Baxışından bir nişan,
Üzündəki qara xal.

Sevməyənlər naşıdır,
Ürəyim sirr daşıdır,
Quruyan göz yaşıdır,
Üzündəki qara xal.

Gördüyüm o al buta
Könlümü bir ovuda.
Həsrət, ağrı, dərd, xata-
Üzündəki qara xal.

Canımdan kül od aldı,
Yanğısından ney çaldı,
Ürəyimə xal saldı,
Üzündəki qara xal.

= = = =

SEVGİDƏN ÖTRÜ
Həsrətə sevginin işıgı düşdü,
Ümidin ovcunda gəldin könlümə.
Yollar ayrıcında sükut görüşdü,
Bir anın özü də ömürmüş demə.

Tutub əlimizdən apardı bizi,
Bu tale karvanı azmaya barı.
Öpdük döngə-döngə məhəlləmizi,
Qaçdıq küçəmizdən dünyaya sarı.

Kəsdik nəfəsini bəd şübhələrin,
Çıxdıq dar içindən genişə yol-yol.
Uymadıq felinə çox bəlkələrin,
Keçdik ay altından günəşə yol-yoI.

Əbədi qalacaq sevgidən ötrü!

Avqust, 2018.

Müəllif: Zaur Esgerov

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru