YARADICILIQ

Sadıq Qarayev – Müharibə tumurcuqları

Sadıq  QARAYEV

Müharibə tumurcuqları
E s s e

Ümumkainat enerjisi ilə birlikdə yaranan müxtəlif var olma enerjiləri zamanla uyğunlaşanda mövcud olurlar. Buna mövcud olmanın “münbit zamanı” yaxud “ mövcud olma növbəsi” də deyə bilərik. Müharibələrin də var olma enerjiləri zamanla bərabərləşəndə, “ münbit zaman” nöqtəsinə çatır və mövcud olurlar. Bəşəriyyətin ümumi təkamülü üçün təəsüf ki , müharibə enerjisi zəruridir… Düzdür , insanlar həmişə məhdud gerçəkliklərin təsiri altında müharibəyə arzu kimi yanaşmamışdırlar. Ancaq, müharibənin gedişində və post müharibə dövründə daimi sülhün əcaibliklərini, ümumi “ölümə” aparan gücsüzlüyünü anlamışdırlar… Mənasızlaşmağın, tənəzzülün verdiyi ölüm qoxsundan diksinib, barıt qoxsuna məst olmuşdurlar…
Müharibələr olmasaydı, bəşəriyyət indiki inkişaf səviyyəsinə çata bilməz, bəlkə də mövcud olmazdı. Müharibələr bəşəriyyətin svilizasiyasının sanitarlarıdırlar. Digər canlılarda növün saxlanılması üçün bəzi fərdlərin qurban getməsi necə təbiidirsə, bəşəriyyətin davamlı inkişafı və tam məhv olmamsı üçün müharibələr zəruridir. Bu zərurəti təkcə Maltosun dediyi kimi, maddi nemətlərin ədədi artımı ilə, insanların həndəsi artımı arasındakı qeyri mütanasiblik doğurmur… Canlı və cansız aləmdəki bütün proseslər bir yox, kompleks amillərin təsirindən formalışır. Və bu amillər özləridə sabit yox, dəyişkəndirlər. Kainatda makro və mikro aləm açıq sistemdir. Odur ki, müharibələri zəruri edən səbəblər də kompleks və dinamikdir. Onları tam göstərmək qeyri mümkündür..Əsas səbəblərdən biri də odur ki, sülh bərabərlik , müharibə qeyri bərabərlikdir. Bərabərlik ölümün, qeyri bərabərlik həyatın mənasıdır. Bərabər səthdə su belə axmır.. Ölümdən sonra hüceyrə daxili və hüceyrə xarici mühit arasındakı fərqlər sürətlə bərabərləşməyə başlayır..
Kainatda hər nə- zərrələr, cisimlər, hadisələr mövcuddursa , onların əvvəlcədən var olma enerjiləri olmuşdur. Təkamül zərurliyi prinsipinə əsasən, növbəsi çatanda mövcudluğa çevrilmişdirlər. O şey ki yoxdur, mövcud deyil, demək onun var olma enerjisi , potensialı yoxdur..Yada ki, hələ mövcudluq zamanına çatmamışdır.. Ancaq elə şeylərdə vardır ki, onlar ancaq təxəyyül edilə bilərlər.. Heç vaxt mövcud ola bilməzələr. Məs: Ağacın kökləri göydə, budaqları yerdə, açıq səmada şimşək və s.Bunlar kainatın mövcudluq qanunlarına ziddirlər.. Bəzi xalqların dövlət yaratmaq istəkləri də ancaq xəyalən gerçəkləşə bilər. Çün ki , əvvəldən bu dövlətin var olma enerjisi , potensilı yoxdur.. Odur ki, heç zaman mövcudluğa çevrilmir, növbəsi çatmır.. Belə xalqlar şüuraltı olaraq, öz dövlətlərinin “ mövcudluq növbəsi” ni hərisliklə,, aqressiv vəziyyətdə gözləyir, axtarırlar. Ancaq olmayan və ola bilməyəcək bir şeyi anormal sürətdə arzulayırlar. Unudurlar ki, məhçul bir nöqtədən bəlli bir nöqtəyə gəlmək mümükün deyil. Bu istək müharibə potensialı yaradır.
Təbii vətənləri , milli kimlikləri məhçul olan ermənilərin heç vaxt müstəqil dövlətləri olmayıb, indi də yoxdur. Çünki, Ermənistan adlı dövlətin var olma enerjisi, potensialı əvvəldən yoxdur. Odur ki, Qafqaza gələndən müharibə potensialıdırlar. Əslində mharibə dövlətlər arsında olur. Ermənistanın dövlətçilik mahiyyəti sıfırlar yığınından ibarət olduğunundan, onların ordusu güclə bir yerə yığılmış, biyar əsgərlərdən ibarətdir. Və bizimlə “Biyar müharibə” aparırlar. Uduzmağa məhkumdurlar.!
Ermənilər nə istəyirlər? Özlərində olmayan , hər şey.. Torpaq, mədəniyyət, dövlət.. Sonuncu istəkləri isə işğal etdikləri Azərbəycan torpaqlarının hüquqi sahibi olmaq idi. Var olma enerjiləri olmayanları mövcudluğa çevirmək istəyi, potensial biyar müharibə tumurcuqları yaradırdı…
Azərbaycan xalqı nə istəyirdi? Bahar..!! Xocalıda buzlaşmış qisas tumurcuqlarının açılmasını.. Tumurcuqlar, gələcək bir aləmin sıxlaşmış məkan və zaman formasıdır.
Bahar gəldi… Tumurcuqlar açıldı. Azərbaycan xalqı zəfər çiçəklərinin ətrindən məst oldu… Rəşadətli azərbaycan əsgəri dünyanın ən ecazkar, qürurlu bayrağını zirvələrə taxıb, qələbəyə susamış qəlbini sirab eylədi.. Sülh dövrünün çirkinlikərindən-məğlub hisslərdən qurtuldu. Vətəndaş, ordu, dövlət vəhdətini daha mükəmməl səviyyəyə qaldırdı. Qazilərimiz fəxarət badəsini içdilər… Şəhidlərimiz üçrəngli bayarağa çevrilib, çiyinlərimizdən başımız üzərinə, vətən səmalarına yüksəldilər..
Bahar gəldi.. Tumurcuqlar açıldı.. Qurdlu meyvələr əmələ gəldi… Zatən ,çiçəkləri də üfunətli, ölüm qoxuyan idi… Hakimiyyət və mülkiyyət üçün xalqını satanlar, xaricdəki kapitalbaz erməni lobbiləri və beynəlxalq çox üzlü güclərdən ibarət şər üçbucağının ermənilərə vəd etdiyi illuziyalar yox oldu..Biyar əsgərlərin meyitləri səngərdə sahibsiz qaldı. Qaçanların isə, gözləri hədəqəsindən çıxıb , bərələ qaldı..Onlar Azərbaycan əsgəri görmüşdürlər.. Çörək tapmayan, gələcəklərini dumanlı görən erməni anaları “böyük ermənistan” konyakından içib keflənmiş hərbi cinəyatkar rəhbərliyə hücum çəkdilər. Ac vətəndaş, biyar ordu və efemer bitkiyə bənzər dövlətcik arasındakı uçurumlar dərinləşdi..
Nə olacaqdısa, o da oldu.. Hara getməliyidiksə, ora getdik ..çünki, Zəfər tumurcuqlarının açılma zamanı, qələbənin mövcudluq növbəsi gəlib çatmışdır… Bu bahar vxtında gəldi.. Şükür ALLAHA ki, gəldi.

Bakı, 26.04.2016 .

Müəllif:SADIQ QARAYEV

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

Zaur Ustac – Oriyentir Ulduzu

ZAUR  USTAC

“ORİYENTİR  ULDUZU”

Yuxarısinif şagirdləri üçün sinifdənxaric oxu vəsaiti kimi nəzərdə tutulmuş   povest  Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə həsr olunub.

Birinci fəsil

17.06.2010-cu il, saat 21:00 “TG” istiqamətində təmas xətti

– Seyid, indi ANS-in xəbərləri başlayacaq, televizoru açaq? – deyə əsgərlərdən biri soruşdu.

– Aç. Aç, görək nə deyirlər?..

Elə bil televizor da hazır dayanmışdı, qoşulan kimi 21-in xəbərlərinin başlandığını bildirən video-çarx getməyə başladı.

– O, çiynində kamera olan oğlan var ha, onu tanıyıram. Adı Azərdi… Köhnə məhəllədə qonşu idik! – deyə əsgərlərdən biri dilləndi.

– Ehhh, sən də elə hər xəbər başlayanda onu deyirsən… – yerdən söz atdılar.

– Neyniyim e?..

– Sakit durun, görək nə deyirlər! – deyə axır ki, Seyid dilləndi.

Blindaja ani bir sükut çökdü. Düzü, bura blindaj deməyə adamın dili də gəlmir. Sizdə ümumi təsəvvür yaratmaq üçün deyə bilərəm ki, adi tələbə yataqxanasındakı otağın şəraitindən qat-qat yaxşı şəraiti var. Həftədə bir dəfə dəyişdirilən yataq ağları, əl-ayaq dəsmalları, bayırda ayrıca hamam, fasiləsiz elektirik enerjisi. Qəza halları üçün nəzərdə tutulan, əsgərlərin öz aralarında “dvijok” adlandırdığı, benzinlə işləyən elektirik generatoru və s. Bütün bunlardan əlavə, kütləvi qırğın silahlarının tətbiqinin nəticələri də nəzərə alınmaqla müdafiə məqsədilə möhkəmləndirilmiş bir otaqdan söhbət gedir. Yəni blindaj dediyimiz otaq döyüş üçün əsl topdağıtmaz qala olmaqla bərabər, istirahət üçün də 3 ulduzlu bir otel nömrəsindən geri qalmırdı.

– “Ağdamın Yusifcanlı, Tərtərin Qızıloba kəndləri istiqamətində ermənilər atəşkəsi pozmuşdular. Düşmən cavab atəşi ilə susdurulmuşdur…” – aparıcının səsi eşidildi.

– Pozmadıqları gün olur ki? – deyən Seyid ayağa qalxdı.

Əlini zərblə stolun üstünə vurdu. Yaxşı ki, stolun üstündə dəftər-kitabdan başqa bir şey yox idi… Az qala bütün blindaj silkələndi.

– Pozublar, pozublar!.. Qurban olum, ay Allah, sən özün mənə səbr ver… – deyə Seyid bayıra çıxdı. Tranşeylə lap ön müşahidə nöqtəsinə gəldi. Üzü dağlara tərəf baxdı, sanki göz dağına çevrilmiş bu dağlar ağırlığında suallar sıxmağa başladı onu.

«Görəsən, “HÜCUM” əmrini çoxmu gözləyəcəyik? Bircə, cənab Ali Baş Komandan bu “HÜCUM” əmrini versəydi! Bəs, bu torpaqları kim azad edəcək?! Bu dağlardakı səngərlədə neçə illərdir torpağa tapşırılacağı günü gözləyən igid-ər şəhidlərimizin sümüklərini nə vaxt yığıb son mənzilinə çatdıracağıq?» Düşünə-düşünə dərə boyu daglara baxdı. İndi onun baxışları dağlara zillənsə də, dağların arxasında da nə olduğunu gün kimi aydın görürdü… Halbuki heç Çaylıda da olmamışdı, amma postdakı bütün əsgərlər kimi, o da bilirdi ki, dərədə, daşı daş üstə qalmayan, bu kənd Çaylıdır. Adından da göründüyü kimi, vaxtında çox səfalı, axarlı-baxarlı kənd olub. Dərə boyunca dağlara – Talışa tətəf qalxanda Gülüstan, birinci görünən dağı aşdıqdan sonra Madagiz, sonra hər yerdə gölqırağı, çaykənarı üzü Günbatana sağ tərəflə, dağ cığırı ilə gedib çıxırsan yol ayrıcına, yol ayrıcı dərədədir, köhnə ferma binası da var dərədə. Fermanın yanında dağ yolu ilə təxminən iki saat dolama yollarla sağ tərəfə qalxsan, Dəstəgüldür. Dəstəgüldə qışda qar dizdən olsa da, dərədəki bulağın başında artıq fevral ayının ortalarında qarın, buzun içində bənövşələr açır. O bənövşələrin qurusu indi də postdakı dəftər-kitabların arasında durur. Təzələrini dərməyincə, uşaqlar atmaq istəmirlər. Necə də olsa bu quru bənövşələr vətən torpağının bir nemətidir. Bundan əlavə, hər quru bənövşənin öz tarixçəşi var. Hər biri bir əsgər yadigarıdır… Dəstəgüldən sonra üzü günbatana aşırımlar aşsan, Keçəldağ, sonra Murova qədər gedib çıxarsan… Fermanın yanından dolamalarla sol tərəfə qalxsan, Tonaşen-1, Tonaşen-2, Tonaşen-3… Əgər son zamanlar dağıtmayıblarsa, yolun qırağında qədim Alban kilsəsi də olmalıdır – kəşfiyatçılarımız yolüstü həmişə orada dayanıb dincələr, istəyənlər siqaret çəkərmiş, ya da oranı görüş yeri təyin edib döyüş tapşırığını yerinə yetirdikdən sonra orada görüşüb, birlikdə qayıdarmışlar…

…Seyid Çaylıya baxır, nəzərləri ölü bir nöqtədə ilişib qalırdı. Xəyalında isə İrəvana dogru yol başlayırdı bu nöqtədən, gözünü çəkə bilmirdi, göz dağına çevrilmişdi bu Çaylı… Düşünürdü ki, lap qoy olsun, bu kəndə bir tabor, taborun dayaq məntəqəsi. Qoy olsun, bu şərəfsizlərin adam tapıb doldura bilmədikləri ala-yarımçıq ştatla 100-120 nəfər. Aləm bir-birinə qarışsa, qoy, bu şərəfsizlərə 20-30 şərəfsiz də köməyə gəlsin. O da gəlib çata bilsə… Vallah, heç nə yoxdu, bu 150-160 kölgəsindən qorxanın öhdəsindən tək gələrəm. Bir əmr gələ, lap İrəvana qədər gedərəm…

Seyid fikirləşə-fikirləşə özünə o qədər arxayın olurdu ki, xəyalında canlandırdığı Çaylıdakı tabor indi onun gözündə uşaq vaxtı hardasa qarşılaşdığı ən zəif, ən çəlimsiz uşaqdan da zəif görünürdü. Bir sözlə, Seyidin gözü bu taboru çoxdan yemişdi…

– Seyid, yenə nə fikirləşirsən? – bu səs Seyidi sanki yuxudan oyatdı.

– Nə bilim e, vallah, bir şeyi başa düşə bilmirəm ki, bu şərəfsizlərin oyunbazlıqlarına nə qədər dözəcəyik? “Qrajdaniski”-də dözmək olmur, deyirsən gedim orduya. Orduda dözmək olmur, deyirsən gedim ön cəbhəyə. Burda heç dayanmaq olmur, şərəfsizlər hər gün gözünün qabağında min hoqqadan çıxırlar… Lap dəli oluram. Ya Allah, sən özün mənə səbr ver…

Seyid blindaja keçdi, yerində oturub bir çay içdi.

Elə bil, nəsə ürəyinə dammışdı, ancaq yenə sabah bu vaxtı nələr olacağından əsla xəbəri yox idi… Ola bilsin bəlkə də seyid fəhmı ilə nəsə duymuşdu…

Xüsusən, son vaxtlar onda belə bir fikir yaranmışdı ki, Uca Tanrı istədiyi bəndəsinə lazımi məqamda, haqq işi üçün elə bir güc verər ki, böyük bir ordu belə, bu gücün qarşısında aciz qalar. Necə ki, uzaq keçmişimizdə Həzrəti Əli Allahin iradəsilə düşmən ordusu ilə dəfələrlə təkbaşına döyüşə girmiş, həmişə də onun köməkliyi ilə qalib olmuşdur.

Seyidin diqqətini çəkən yaxın keçmişimizdə, Çanaqqala döyüşlərinin əfsanəvi qəhrəmanlarından biri olan topçu Mehmet oğlu Seyit Çavuşun başına gələnlər idi. Həmin qanlı döyüşdə Seyit Çavuşun atdığı bir mərmi döyüşün taleyini həll edən amillərdən biri olmuşdur. Ancaq burada Seyidin diqqətini çəkən Seyit Çavuşun mərmini necə atması idi. Növbəti düşmən mərmisi partlayandan sonra Seyit Çavuş görür ki, top və Əli adlı başqa bir əsgər yoldaşı ilə onun ümidinə qalıb. Düşmən gəmiləri də sahilə yaxınlaşır. Əsgər şərəfinin, vətən torpağının bundan ağır və çıxılmaz vəziyyəti ola bilməzdi. Əsgər yoldaşı Əli ilə bu müşkülü dartışarkən, Seyit Çavuş özündə elə bir güc hiss edir ki, təxminən 300 kq-a yaxın mərmini təkbaşına bir neçə dəfə topa qoyub atəş edərək, düşmənin ən ünlü gəmilərindən birini vurur… Ağır, sürüşkən mərmiləri götürmək, bir neçə pilləkən qaldırıb topun lüləsinə yeritməkdən əlavə, burda iki maraqlı məqam Seyidi düşündürürdü: birincisi, nə Seyit Çavuş, nə də yoldaşı Əli tuşlayıcı, nişançı deyildi, sadəcə, heyət nəfəri idi; ikincisi isə, bu hadisə məşhur olandan sonra komandiri fotoqrafçı gətirdir ki, mərmini qaldıran vəziyyətdə Seyit Çavuşun şəklini çəkdirsin, ancaq Seyit mərmini qaldıra bilmir ki, bilmir…

Seyid özü üçün yəqinləşdirir ki, Cənabi-Haqq istədiyi məqamda adama elə bir güc verər ki, uca dağlar belə onun qarşısında duruş gətirə bilməz. Necə ki, Fərhad Şirinə olan eşqi ilə Bisütunu yerlə bir etmişdi…

– Allahım, mənə də belə bir güc ver! Əllərini Haqqın dərgahına uzatdı Seyid. Nə fikirləşdisə, qələm-dəftər götürüb yazmağa başladı: “Canım atam və anam, məndən sarı darıxmayın. İnşallah, cənnətdə görüşəcəyik. Mənim üçün bol-bol dua edin. Vətənin dar günündə artıq ürəyim dözmür. Allaha xatir bunu etməliyəm. Ən azından ürəyim sərinlik tapar. Şəhid olanadək bu şərəfsizlərin üzərinə gedəcəyəm. Şəhid olsam, ağlamayın, əksinə, sevinin ki, o mərtəbəyə yüksəldim. Allaha ibadətlərinizi dəqiq yerinə yetirin. Çoxlu sədəqə verin. Seyid nəvəsi olaraq bunu etməliyəm. Allah böyükdür. Vətən sağ olsun! Oğlunuz Mübariz. Haqqınızı halal edin.”

– Ya Allah, sən özün mənə səbr ver. Sən özün kömək ol – deyib dəftəri örtdü. Gecədən xeyli keçmişdi. Seyid qalxıb blindajdan çıxdı. Yenə lap ön müşahidə nöqtəsinə getdi. Postdakı əsgərlə bir az söhbət etdi. Ayıq ol! – tapşırdı. Atışma olsa, nə edəcəyi barədə bir də soruşdu. Qayıdıb, blindaja gəldi, öz yerinə uzandı. Baxışları qeyri-iradi tavandakı xırda bir nöqtəyə zillənmişdi. Tavana baxsa da, dərə boyunca, dağların arxasında uzanan yollarla İrəvana qədər gün kimi aydın görürdü….

İkinci fəsil

18.06.2010-cu il “ TG “ cəbhəsi, Seyidin postu.

Bu gün lap isti idi, ya da adama belə gəlirdi. Bir də ki, isti olacaq də, yayın oğlan çağıydı, ancaq buna isti demək olmazdı. Vallah, elə bil torpaqdan od qalxırdı. Sanki Günəş dağların arxasına keçdikcə, torpaqdan qalxan isti daha da artırdı…

– Bu gün nə yaman sakitlikdir, yəqin istiyə görə öz yuvalarına çəkilib yatıblar, – deyə əsgərlərdən biri dilləndi.

– Bu sakitliyin bir zibili çıxacaq – Seyid cavab verdi.

Axşamın qaranlığı ilə şərəfsizlərin ilk güllələri gəlməyə başladı. Çox maraqlı idi. Həmişəkindən fərqli olaraq əsgərlərin “trassuyuşşi” adlandırdığı işıqlandırıcı – yandırıcı güllələrlə düz blindajın üstünə atırdılar. Ara-sıra ön müşahidə məntəqəsinin qarşısına “AQS” mərmiləri də düşüb partlayırdı. Sanki özlərinin bu cür blindajlarının olamamağının paxıllığını çəkirdilər…

Hətta düzün ortasında güllənin altındakı yaxşı səngərə də paxıllıq edir bu şərəfsizlər… Çox maraqlıdır ki, əziyyət çəkib özləri düzəltmək istəmir, hazırına nazir olmaq istəyir bu şərəfsizlər… Özlərində olmayan (nəyi var ki, bu bədbəxtlərin) yaxşı bir şey gördükdə, əvvəlcə istərlər ağlayıb-sıtqamaqla ona sahib olsunlar. Gördükdə ki, bir şey hasil olmur, başlayarlar xoruzlanmağa – bəs burda mənəm, Bağdadda kor xəlifə, bu saat onu verməlisən mənə. Bu variant da kara gəlməyəndə, zora əl atarlar, əl-altdan iş görərlər, ayaq altını qazarlar, mənim deyil, qoy, onun da olmasın deyib dağıdarlar, yandırarlar, məhv edərlər bu şərəfsizlər… Bu da onların xislətindən  irəli gəlir.

Odur ki, belə bir vəziyyət Seyidin diqqətindən qaça bilməzdi. Bu şərəfsizlər kimə nəyi nişan verirlər? Anlaya bilmədim – düşündü Seyid.

Seyid tranşeylə ön müşahidə məntəqəsinə getdi.

Hava qaraldıqca atəş açılan yerlər açıq-aşkar bilinirdi. Həmişə atdıqları yerdən – öz yuvalarından atırdılar. Nədənsə, bu səhnə həmişə “Tom və Ceri” cizgi filmini xatırladırdı Seyidə. Özündən asılı deyildi, neyləsin? Həmişə də onlar atmağa başlayanda üzündə xəfif təbəssüm cizgiləri yaranırdı. İndi də üzündə təbəssüm, inşallah, hamınızı elə o yuvalarda su ilə boğacayıq, sizə heç güllə də düşmür. Düşüncəli halda blindaja qayıtdı. – Bu “Hücum” əmri nə vaxt olacaq, ay Allah? – Sualı burğu kimi beynini deşdi Seyidin…

Şəxsi heyəti örtülü meydançada düz! – deyə köməkçisinə göstəriş verdi.

“SİLAHA” – köməkçinin komandası eşidildi.             

Əsgərlər bir göz qırpımında silah-sursatlarını götürüb örtülü meydançada düzüldülər.

Seyid silah otağına keçdi. “Ya Allah, sən özün kömək ol!» – nidası silah otağının ən uzaq küncündəki, ən kiçik çatdakı, ən xırda cücünü də oyatdı. O, heç xəyalına belə gətirə bilməzdi ki, bir neçə saatdan sonra nələr olacaq?.. Seyid, sadəcə, uşaq vaxtı dönə-dönə oxuduğu “Koroğlu” dastanından yadında qalan Koroğlunun hər səfər qabağı “altdan geyinib üstdən qıfıllandı, üstdən geyinib altandan qıfıllandı” deyimi ilə gerçəkləşən, “yayda bürüncəyini götür, qışda özün bilərsən” atalar sözü ilə min illərin süzgəcindən süzülüb gələn, igid ehtiyatı əldən verməz prinsipinin tələblərinə uyğun hərəkət edirdi. O, dəfələrlə komandirlərindən eşitmişdi ki, adi bir kibrit çöpünün də həyati əhəmiyyəti ola bilər. Çox gözəl bilirdi ki, qalibiyyətli döyüş yaxşı hazırlıqdan çox asılıdır. Odur ki, ehtiyatı əldən verməzdi heç vaxt. Bura döyüş bölgəsidir, hər an hər şey ola bilər. Əsgər hər an ən qızğın, həlledici döyüşə girməyə hazır olmalıdır.

Düşünə-düşünə əsgərlərin “lifçik” dediyi üzərində silah-sursat daşımaq üçün çoxlu cibləri, arxasında çantası olan jiletini geyindi. Özünün ikidəstəkli qatlama avtomatını götürdü, əlavə sandıqları “lifçik”-in ciblərinə yerləşdirdi, Nə qədər yerləşdirə bildisə, o qədər əl qumbaraları götürdü, “lifçik”-in arxa cibinə əlavə patron və əl qumbaralarını yerləşdirdi. Çıxmaq istəyirdi ki, üst-başına bir də baxdı – bu, “yüz ölç, bir biç” məsəlinin tələblərindən irəli gəlirdi. İki ədəd də tüstü şaşkası götürdü. Silah otağının qapısından çıxarkən gözü divardakı jilkaya sataşdı. Onu da götürüb şalvarın yan cibinə qoydu. Bayıra bir addım atmışdı ki, “FARAĞAT” – köməkçinin komandası eşidildi. Bu vaxt Seyidin kölgəsi örtülü meydançaya çıxmışdı.

Seyid örtülü meydançaya çıxdı, döyüşə hazır vəziyyətdə, bir cərgə düzülmüş əsgərləri gözdən keçirdi. Köməkçi sıradan bir addım qabağa çıxıb məruzə etdi:

– Yoldaş gizir, döyüş heyəti döyüşə hazırdır!

– Azad!- deyə Seyidin amiranə səsi sükutu pozdu.

– Hamınız diqqətlə dinləyin. – Seyid döyüş tapşırığını və hesabatı bir daha əsgərlərin diqqətinə çatdırmağa başladı. – Əsas hesabatı hamı bilir, bu olacaq “A” qaydası, yəni bu qaydada hamı həmişəki qaydada öz yerlərini tutur, əmri məndən alır. Yox, əgər qeyri-adi nəsə olsa, keçəcəyik “B” qaydasına. “B” nədi? Bu qaydada mən yoxam, əmr və göstərişləri nə qədər sağdı, köməkçidən alarsınız. Əgər işdi, ona da nəsə olsa, onda hər kəs özünə komandirdir. Heç kim əlavə kömək gələnə qədər durduğu yerdən bir addım da kənara atmır, tualet kimi dayandığınız yerdən istifadə edə bilərsiniz. İcazə verirəm. Lazım gəlsə, hamı dayandığı yerdə ölür, ancaq bir addım kənarda olmaz! Heç kim deməsin ki, mən yoxam. Yuxarıdan baxacam. O dünyada da əlimdən qurtara bilməzsiniz. Aydındır?!

– Elədir ki var!

– Sual var?

– Sual yoxdur!

– Diqqət! Düzlən! Farağat! Döyüş qaydası “A” olmaqla, döyüşə!

Əsgərlər hesabata uyğun təhkim olunduqları postlara qaçdı. Seyid özü lap öndəki müşahidə məntəqəsinə getdi. Düşmən əsgərləri həmişə atdıqları yerdən ara-sıra atırdılar. Seyid “trassiyuşşi” güllələrin uçuşduğu səmtə yox, başqa tərəfə – təpələrin qurtardığı, qaranlıq dərələrin başladığı səmtə baxırdı, sanki nəsə axtarırdı bu qaranlıq, boz təpələrin kölgəsində. Başqa vaxt Ay işığında hər yan süd kimi aydın görünsə də, indi elə bil Ay da düşmən tərəfində idi. Üzünü nazla göstərir, tez də buludların arxasında gizlənirdi. – Nə olar, Ay qardaş, bütün dünya bu şərəfsizlərin tərəfindədir, heç olmasa, sən bizim tərəfimizdə ol barı, axı bayrağının üstündə sənə yer verən bizik, onlar deyil. – Sanki axırıncı kəlmələr Ayın lap heysiyyatına toxundu, bir anlığa olsa da, boz çöllərə, qaranlıq dərələrə süd aydınlığı gətirdi.

– Aha, ora bax! – nəhayət, Seyid axtardığın tapdı.

Gördüyünü dəqiqləşdirmək üçün köməkçidən soruşdu:

– Oriyentir 2-dən 100 metr sağa təpənin qurtaracağına bax, gör bir şey görürsən?

– Hə, hə, təpənin dibi ilə əyilə-əyilə gəlirlər. – Onlar birlikdə saymağa başladılar: bir, iki, üç, dörd, beş, altı… Çox axtardılar, bəs yeddinci hardadır, görəsən, yoxsa elə cəmi altı nəfərdir?..

Yeddinci yoxdur. Hə, yüz faiz altı nəfərdir, – deyə Seyid düşündü – bu da onların adam tapıb doldura bilmədikləri manqa. Çox maraqlıdır, bu altı nəfər sallana-sallana niyə gəlir? – öz-özünə fikirləşdi.

Nəhayət, köməçiyə vəziyyətə uyğun tapşırıqlarını verdi:

1. Aşağı xəbər ver;

2. Keçdik “B”-yə;

3. Oriyentir 1-i keçənə qədər heç kim atəş açmır, qoyun gəlsinlər;

4. Mən getdim, Oriyentir 3-ün yaxınlığında onların arxasında olacam. 

Üçüncü fəsil

– “Ya Allahın adı” – “DÖYÜŞƏ”!

Son tapşırıqlarını verib, gündə min yol baxışları ilə getdiyi yolu indi üzüaşağı Çaylıya tərəf getməyə başladı. Ya Allah, ey Həzrəti Əliyə şir gücü verən Allahım, Seyit Çavuşa o gücü verən Uca Tanrım, hər şey sənə xatir, sənin adınla – mənə güc ver, məni düşmənin yanında xar eləmə!..

Buludları Ayın üzərinə örtük kimi çəkməsini, dualarının qəbul olunması kimi qəbul etdi Seyid. Bir andaca hər tərəf zülmət qaranlığa qərq oldu. Bununla Uca Tanrı Seyidin yolunu açır, bu işə öz razılığını bildirirdi. Seyid dərə aşağı elə gedirdi ki, sanki uşaq vaxtı məktəbə gedib-gəldiyi yolla addımlayırdı. Bu yerlərin hər iki tərəfdən dəfələrlə minalandığını bilsə də, sanki indi yadından çıxmışdı. Futbol meydançasında top qovan kimi, qovurdu kol-kosu.

Göz-gözü görmürdü, Seyid nə vaxt üçüncü oriyentirə çatdığını heç özü də bilmədi. Bu vaxt atəş səsi eşidildi. Güllələrdən onun yanından  keçəni də oldu. Əvvəlcə yerini möhkəmlətdi, sonra ətrafa göz gəzdirdi. Onun postundan atırdılar, – nə tez çatdılar, – deyə öz-özünə fikirləşdi. Bir-iki qatar da atdılar. – Bəs bu şərəfsizlər niyə atmırlar, hara yox oldu bunlar? – Seyid təmkinlə düşündü. Birdən lap yaxınlıqdan – onun 35-40 addımlığından atəş açıldı. – Hə, demək burdasınız… İndi baxaq görək vəziyyət necədir?

Bir-iki qatar da qarşılıqlı güllələr uçuşdu. Seyid sanki film seyr edirmiş kimi, izləyirdi mənzərəni. Bu an onun postunda tək-tək üç-dörd güllə atıldı. Elə bil qarşısında bomba partladı. Gecənin qaranlıq və sakitliyində tükürpədici səslə necə vay-şivən qopdusa, Seyid bir az da diksinən kimi oldu. O, çox eşitmişdi, ancaq görməmişdi. – Yəqin qan görüblər – düşündü Seyid. Səs gələn tərəfə addımlamağa başladı.  Seyid iti, olduqca yumşaq addımlarla səsə tərəf irəliləyirdi. Qarışıq, anlaşılmaz səslər eşidir, ancaq hələ heç nə görmürdü? Qəflətən Ay işığında nəsə parladı. Cəld özünü yerə atdı. Sürünə-sürünə balaca təpənin üstündəki kolun dibinə gəldi. Səsə tərəf boylandı, Ay da öz köməyini əsirgəmədi. İndi o, beş düşmən əsgərini aydın sayırdı. Bəs altıncı hanı? Bir az da qalxıb boylandı. Bunlara nə olub belə, niyə çaş-baş düşüblər? – Seyid anlaya bilmirdi. Özlərini elə itirmişdilər ki, bir-bir tutub aparsan da xəbərləri olmazdı. Bunun ciddi bir səbəbi olmalı idi. Ay bir də parlayanda əsərin qəhrəmanı ortaya çıxdı. Seyid gördü ki, topa dayanıb, vay-şivən qoparanların ortasında yerdə nəsə çapalayır. Diqqətlə baxanda məlum oldu ki, qan məsələsi dəqiqdir. Şərəfsizlər yaralı yoldaşlarına köməklik etmək əvəzinə, başına yığışıb, vay-şivənlə olan-qalan canını alırdılar. Bu mənzərə Seyidi bir az təəssüfləndirdi.

Seyid düşünürdü ki, hansı üsulla onların külünü göyə sovursa, daha ağıllı qərar olar? O, gah əlindəki əl qumbarasına, gah da iki dəstəkli avtomatına baxdı. – Bəlkə yaxınlıqda başqa da kimsə var, ya bunları müşahidə edən var? – düşündü və əl qumbarasının üzərində dayandı. İki qumbaranı hər ehtimala qarşı döyüş vəziyyətinə gətirdi, ancaq məsələni bir qumbara ilə bitirmək lazımdır ki, müşahidəçilər üçün mina mənzərəsi yaransın. Onsuz da hər gecə çaqqal-çuqqal neçə mina partladır, lap hərdən ikisinin dalbadal partladığı vaxtlar olur. Seyid bir neçə addım da irəli gedib, qumbaralardan birini elə atdı ki, ikinciyə ehtiyac qalmadı.

Seyid özünü balaca təpənin arxasında torpağa bərk sıxmışdı. Üstünə tökülən daş-kəsək belə vecinə deyildi. – Görəsən, özümə heç nə olmayıb? – İndi də içində bir təəssüf hissi baş qaldırdı. – Görə bilmədim, heç vaxt da bilməyəcəm, necə uçuşurdular havada.  Təəssüf hissi ilə yavaşca arxası üstə çevrildi. Əvvəlcə bir-bir ayaqlarını, sonra isə növbə ilə əllərini, qollarını tərpətdi. Hər şey qaydasındadır – düşündü. Əslində Seyidin narahatlığı yerində idi. Çünki çölün düzündə bu cür yaxın məsafədə əl qumbarası atmaq atan adam üçün də təhlükəlidir. Seyid bunu çox yaxşı bilirdi. O, yalnız birinci Allah-Taalanın, ikinci də cəldlik və peşəkarlığı sayəsində sağ-salamat qalmışdı. Seyid əsla ölümdən qorxmurdu, planlarının yarımçıq qalacağından narahat idi. Beş-on dəqiqə də keçdi. Qalxıb oturdu. Hadisə yerinə nəzər saldı, Allahdansa, tüstü də çəkilmişdi. Gecənin sükutunu pozacaq bir hənirti belə yox idi. Elə bil heç 10-15 dəqiqə əvvəl burda aləm bir-birinə dəyməmişdi.

Seyid daha 20-25 dəqiqə də ətrafı izlədi ki, görsün səs-səmir var, ya  yox. Tam sakitlik idi. Buludlar da Ayı sərbəst buraxmışdı. Seyid Ay işığında aydın görünən dağlara, dərə-təpəyə, düzlərə və bir də düşmənin qarşıdakı taborunun dayaq məntəqəsinin olduğu ehtimal olunan dərəyə baxdı. – Dəli şeytan deyir, get bunların hamısını biç, yüz faiz bilirəm indi ki, hamısı toyuq-cücə kimi yatışıblar. Bəlkə gedib bu şərəfsizləri bir yoxlayım, televizorda sərsəm-sərsəm guruldayırlar, onlara Azərbaycan əsgərinin nəyə qadir olduğunu göstərim. – Götür-qoy etdi. – Ya Allah, getdim eee.

Dərəaşağı, üzü Çaylıya tərəf getməyə başladı. Yol boyu öz-özünə düşünürdü. Qoy olsun orda 100-120 kölgəsindən qorxan, lap 30-40 dovşandan qorxan da  köməyə gəlsın. Hə, bu dovşandan qorxanları necə ləngidə bilərik? – düşünə-düşünə gəlib çıxdı yol ayrıcına. Bu nə yoldu belə? – fikirləşdi, özü də ikisi birdən qoşa. Görəsən, hansı işləkdir? Aşağı-yuxarı baxdı. Aşağı Çaylı, yuxarı dağlar. Sağa-sola baxdı, sağ da qurumuş qanqal, sol da. Hər iki yolu ot basmışdı. Nə fikirləşdisə, əyilib əlinin içini yerə sürtdü. Sonra keçib o biri yolu da həmin qaydada yoxladı. Bax, bu yol işləkdir – xırda qum kimi daşlar var burada – qənaətinə gəldi. İldə-ayda bir maşın gedib-gəlir, mütləq bu yoldur. Hə, indi necə edək ki, bunlar gələ bilməsin? Heç olmasa, geciksin. Şalvarın yan cibindəki jilkanı çıxartdı. Əl qumbarasının birini işlək yolun kənarındakı ən hündür və yoğun quru qanqala elə bərkitdi ki, yüngül bir toxunuşla yola fırlasın. Sonra keçib birini də eyni qayda ilə yolun digər kənarında bərkitdi və jilkanı qumbaraların halqalarına tarım bağladı. Bu qayda ilə bir-birindən dörd-beş metr aralı yol boyu üç tələ və tələlərin tuşunda qanqallığın içində çal-çarpaz tələlər qurdu. Sonra ehtiyatla bütün qumbaraların şpilkalarını düzəltdi. İndi adi yumuru dəmir parçaları bu quru qanqallıqda öz şikarını gözləyən ölüm saçan zəhərli kobra kimi idi. Gözləyirdi ki, quyruğuna basasan, od-alovunu püskürə üstünə.

İşini tamamlayıb, yol aldı uzaqda görünən zəif işığa tərəf. – Gedək, görək orda nə var, nə yox?..

Həmişə bu yolla düşmən mövqelərinə ya ərzaq gələrdi, ya da yoxlama. Həmişə onları tərkibində çoxlu generallar, polkovniklər olan komissiyalar yoxlayıb “5” verərdilər. İndi bu yolla onları yoxlamağa Azərbaycan Ordusunun peşəkar giziri gəlirdi. Özü də bu yoxlama qəfil yoxlama idi. Görək, bu şərəfsizlərin döyüş hazırlığı nə yerdədir, neçə alacaqlar bu imtahandan? – düsünə-düşünə Seyid düşmən düşərgəsinə çatdı.

Dördüncü fəsil

Düşmən taborunun dayaq məntəqəsi. Burada həmçinin gələcəkdə postda dayanmaq üçün gənc əsgərləri hazırlayırlar. Gəlib-gedənləri nəzərə alsaq, təxminən – aydın məsələdir ki, onları düzüb saymamışdıq – yüzdən az artıq olar səxsi heyətin sayı…

…Seyid zəif işığın təxminən yüz addımlığında idi. Əgər içəridə əsgərlər yatırsa, yəqin ki, buralarda post olmalıdır. Ətrafa diqqətlə göz gəzdirə-gəzdirə işığa tərəf irəliləyirdi ki, sağdakı əl damına oxşayan binanın tinindən bir əsgər çıxdı. Əsgər avtomatını sinəsindən aşırıb, lüləsi qabağa, əli dəstəkdə düz onun üstünə gəlirdi. Aralarındakı məsafə 15-20 addım olardı. Seyid ani olaraq duruxdu, ancaq tərpənmədi. Gələnə diqqətlə baxdı, düz onun üstə gəlsə də, yaman qərəvəlli gəlişi var idi. Ya hələ onu görməmişdi, ya da özlərindən biri sanırdı. Çox qəribə vəziyyət yaranmışdı. Əsgər düz onun qabağından keçib getdi. Seyid gülməkdən özünü güclə saxladı. Zalım oğlu ayaq üstə yatıb ki, sən bundakı məharətə bax a, yata-yata da gəzmək olarmış…

Seyid onun arxasınca addımlamağa başladı. Seyidə bir gic gülmək gəlmişdi, ancaq içində sıxırdı. Əsgər getdi, bu getdi, görək axırı necə olacaq? Qəfil əsgər dayandı və cəld marşrutu üzrə geri döndü, ancaq hələ oyanmamışdı. Birinci addımını atdı və gözünü açdı, daş qayaya dirənmişdi. Hələ də kəsdirə bilmirdi ki, nə baş verir? Qarşısındakının kim olduğundan da xəbərsiz idi. Seyid yuxarıdan-aşağı onun gözlərinin içinə elə baxırdı ki, bu baxışların qarşısında tab gətirə bilməzdi… O, ya hələ oyanmamışdı, ya da elə ayaq üstəcə ölmüşdü. Əsgər Seyidin sinəsindən idi. Seyid vəziyyəti uzatmadan ani sıçrayışla əsgərin boynundan yapışaraq, onu yerə yıxdı. Və ani bir hərəkətlə də əsgərin çənəsini boynun ardına çevirdi. Əsgər deyəsən, həqiqətən ayaq üstə ölmüşdü, heç cınqırı da çıxmadı. Seyid onu ehtiyatla ağzıüstə yerə qoydu. – Ye, ye, şərəfsiz, ye, bu torpağın tozu da sizə haramdır, – deyə onun ağzını torpağa sürtdü. – Necə ki, indi haram edəcəm – dedi və kitelinin yaxalığını buraxdı. Əsgərin silahını çəkib boynundan çıxartdı. Adi “5,45” Kalaşnikov avtomatı idi – şərəfsizlər, hələ də bu qadağan olunmuş silahı işlədirlər – dodağı qaçdı.

Seyid zəif işığa doğru addımlamağa davam etdi. Bu işıq kazarmanın girişində, qapının üstündə yanırdı. Yanından bayraq da asılmışdı. Çox qəribə bina idi. Heç hərbçilər qalan yerə oxşamırdi. Uçuq-sökük, təmirsiz bina, tamam sökülmüş, çala-çuxur asfalt örtüklü meydaça-həyət, bizim üzüm bağlarından sökdükləri beton dirəklərdən düzülmüş səkilər. Bir sözlə, yəqin ki, sovet dönəmindən qalma hansısa idarə binası idi. Bura nədir ki, burdakılar da nə ola? -düşüncəsi ilə girişə yaxınlaşdı. Sıçrayıb bayrağın parçasından yapışdı. Necə dartdısa, şaqqıltı ilə sapı sındı. Başıaşağı sallanmağa başladı. Seyid cəld içəri girdi. “Tumboçka”-dakı əsgər yatmışdısa da, yəqin bayrağın səsinə oyanmışdı. Əsgər Seyidi görən kimi özünü düzəltdi, əlini baş geyiminə aparıb öz dillərində nəsə bir söz qışqırdı. Qəfil gələn iri cüssəli, zəhimli bu qonağın iti baxışları qarşısında özünü itirən gənc əsgər birdən xatırladı ki, “YAT” komandası çoxdan olub, artıq səhərə yaxındır, səhfini düzəltmək qərarına gəldi. Uzun-uzadı nəsə qışqırmağa başladı.

Bu müddətdə Seyid ətrafı əməlli-başlı nəzərdən keçirdi. Gün növbətçisi girişdə, silah otağının qapısının ağzında dayanmışdı. Armaturdan olan qapı adam başı keçən iri şəbəkəli idi. Seyid içəri göz gəzdirdi. Silah-sursatdan başqa, xeyli də üst-üstə yığılmış yeşik var idi. Bunlar partapart partlayacaq ha… – Seyid düşündü. Sol tərəfdə bir neçə otaq var idi. Rabitəçi otağını o saat tanıdı – qapının üstündə sovetin rabitəçi nişanı və nəsə bir  cədvəl var idi. Yəqin bu da zabitlər otağıdır. İçəridən xorultu səsi gələn otağın qapısına baxdı. Solda, dəhlizin qurtaracağında böyük taybatay açılmış ikilaylı bir qapı var idi. Bura da əsgərlər yatan yerdir, – deyə düşünürdü ki, qolu sarğılı bir əsgər bu qapıdan çıxıb, süngüsü dizinə dəyə-dəyə, yarıyıxıla-yarıdura səndələyə-səndələyə ona tərəf qaçmağa başladı.

Seyid gün növbətçisinin lap yanında dayanmışdı, gələnə baxırdı. Növbətçi Seyidə çathaçatda sağ ayağı necə büküldüsə, diziüstə yerə düşdü. Görünür, pis yatıbmış, ayaqları tamam keyyib. Seyid ona sətr bir nəzər saldı və sadəcə, başını buladı. Növbətçi cəld özünü düzəltdi, əlini baş geyiminə apardı və yalnız, indi qarşısındakının kim olduğunu anladı, lakin artıq çox gec idi. Seyid alıcı quş kimi sol əli ilə onun kepkasının günlüyündən tutaraq gözünün üstünə elə çədi ki, az qaldı boynu kökündən qopsun, ancaq qopmadı. Çünki sağ əli ilə də boynunun kökündən yapışmışdı. Seyid novbətçini göyə qaldırdı, ayaqları yerdən üzüldü. Sonra bayaqdan bu mənzərəni kirimişcə seyr edən gün növbətçisinə necə çırpdısa, yapışıb divarda qaldı. O, bu qəfil qonağın kim olduğunu, nə baş verdiyini hələ də anlaya bilmirdi. Yoxlamağa gələn zabitlərdən idi, ya köhnə əsgərlərdən, hələ də aydınlaşdıra bilmirdi. Bir də, hər gün döyülməyə adət etmiş əsgər üçün nə fərqi kimdi döyən? O, ancaq gözləyirdi ki, tənbeh nə vaxt bitəcək. Maraqlıdır ki, zabitlər otağında da gözə dəyən yox idi. Görünür, onlar üçün də belə səs-küy adi hal idi. Seyid sol əli ilə də gün növbətçisinin boynundan yapışaraq onları bir neçə dəfə kəllə-kəlləyə necə vurdusa, ikisi də süst vəziyyətdə yerə düşdü. Bu vaxt növbətçinin süngüsü silah otağının qapısına toxunub səs elədi. Seyid cəld qurbanlarını yerə buraxıb, rabitəçi otağı güman etdiyi qapıya qaçdı. Səksəkəli yatan rabitəçi səsə oyana bilərdi. Seyid yanılmamışdı, bu rabitəçi otağı idi, ancaq rabitəçinin dünya vecinə deyildi. Telefonun dəstəyi əlində elə yatmışdı ki, top da atılsa, oyanmazdı.

Seyid şirin-şirin yatan rabitəçiyə yaxınlaşaraq, ehtiyatla telefonun dəstəyini onun əlindən aldı. Sonra onun qolunu başının altından götürüb telefonun şunurunu boğazına doladı və var gücü ilə sıxdı. Rabitəçi bir-iki dəfə yüngülcə çapaladı, vəssalam. Seyid bütün şunurları dartıb qopardı, aparatların işığı söndü. Seyid otaqdan çıxıb qapını sakitcə örtdü. Xorultu səsi gələn otağın qapısına iki əl qumbarası bərkidib, halqalarına jilka bağladı və sonra şpilkaları düzəltdi. Silah otağının qarşısında dayandı, dörd əl qumbarasını da içəridəki qapının ağzına qoydu. Jilkaları cütləyib girişdən bayıra çıxartdı və tez də içəri qayıtdı. Girişdə alt paltarında bayıra çıxan əsgərlə qarşılaşdı. Onu saxlamadı – işi var, qoy getsin. Əsgər də öz hayında idi, ona fikir də vermədi. Sağa – dəhlizi axıra qədər getdi. Taybatay açılmış qapıya çatanda əl qumbaralarının ikisi döyüş vəziyyətində idi. Çatdı, içəri bir addım atdı. Bir sağa, bir sola baxdı, ikimərtəbəli əsgər çarpayıları dolu idi. İki-iki yatanlar da vardı. İlahi, bu nə iy-qoxdu, nə üfunətdi, belə yerdə insanmı yaşayar? – deyə düşündü Seyid. Tez də fikrindən vaz keçdi… İçəridən gələn baş çartladıcı üfunət qoxusunun da təhriki ilə qeyzlə hamının intiqamını alırmışcasına əl qumbaralarını eyni vaxtda çal-çarpaz, birini sağa, birini sola, çarpayıların üstünə atdı. Qoy, gəlsinlər, çıxışda gözləyirəm – dedi öz-özünə. Cəld silah otağının yanına qaçdı. Arxasınca əvvəlcə partlayış, sonra ah-nalə, tükürpədici bağırtı qopdu. İki dənə də əl qumbarasını silah otağının içərisinə dığırladı və bayıra qaçdı – xorultu gələn otaq silah otağı ilə divar qonşusu olduğuna görə orda yatanların xorultusuna haram qatmadı Seyid. Lakin kim vaxtına qədər dözməyib tez oyansa idi, Seyid onun «hədiyyəsini» qapıdan asmışdı. Seyid əvvəlcədən nəzərdə tutduğu, girişə tam nəzarət edən mövqeyinə çatanda arxada çox güclü partlayış oldu – bu, dəqiq əl qumbarası deyildi. O, diqqətlə baxdı ki, görsün, bu nə idi?

İkinci partlayış elə güclü oldu ki, bina ortadan iki yerə ayrıldı. Bu anda Seyid cütlədiyi jilkanı var gücü ilə çəkdi; bir, iki, üç… partlayış səsləri ucaldı. Əl qumbaralarının səsi partlayan silah-sursatın səsindən güclə seçilirdi. Arada raket də uçurdu, mina da partlayırdı – bir sözlə, əsl atəşfəşanlıq düzəltmişdi Seyid. İndi əlində birinci rastlaşdığı, “qorxu bilməz”, yatılı da gəzməyi bacaran “igiddən” aldığı avtomat bu atəşfəşanlığı seyr edə-edə girişə nəzarət edir, bağıra-bağıra bayıra qaçanları bu əziyyətdən qurtarırdı. Seyid ötən müddət ərzində «xoşbəxt etdiyi» düşmən əsgərlərinin sayını itirmişdi. Pəncərələr dəmir barmaqlıqlarla bağlandığı üçün şərəfsizlər qapıdan çıxmağa məcbur idi. Seyid isə onları səbirsızliklə gözləyirdi. Bu minvalla Seyid düşmən əsgərindən götürdüyü avtomatındakı patronların hamısını atdı. Sovetdən qalma sandıq çantasındakı dörd sandığı da boşaltdı. Sonra avtomatı yerə ataraq, kitelini və bretini çıxardıb elə qoydu ki, baxan elə bilsin kimsə var. Özü isə, gələndə gözaltı etdiyi ikinci mövqeyi tutdu. Bu,  dağılmış asfalt örtüyün qurtaracağında, həyətin kənarında köhnədən qalmış beton örtüklərin arası idi. Seyid buradan dairəvi müşahidə aparır, hər şeyi dəqiq görürdü. Bura həm də çıxış üçün rahat idi. Seyid istəsəydi, gəldiyi kimi də çıxıb gedərdi, ancaq onun planında dönüş yox idi. Sonuna qədər irəli…

Seyidin saatdan xəbəri olmasa da, hiss etdi ki, səhərə çox az qalıb, dan yeri sökülmək üzrədir.

…Bir az uzaqda partlayış səsləri eşidildi: bir, iki, üç… hə, təlyə siçan düşüb, – deyə düşündü Seyid. İndi harda olsalar, gəlib çıxarlar. Mövqeyini bir də yoxladı Seyid. Sağdan-soldan, öndən-arxadan təhlükə yox idi, lap top atsınlar. Düşmən düşərgəsi demək olar ki, yanıb qurtarmaq üzrə idi. Ara-sıra tək-tək əsgərlər atəş açsalar da, yaxına gəlməyə heç kəs cürət etmirdi. Seyid alt paltarında qaçanların heç birinə güllə atmadı, axı ata-babadan eşitmişdi ki, igid basdığın kəsməz, həm də o, qabağına duracaq adam axtarırdı, ancaq burada beləsi yox idi… Arada ordan-burdan əsgərlərin necə qorxa-qorxa ona tərəf  boylandığın görürdü. Elə bil, onlar atəş açmağa da qorxurdular, sanki kimisə gözləyirdilər. Seyid xatırladı ki, axı bunlar kölgəsindən qorxanlardır, yəqin dovşandan qorxanları gözləyirlər. Qoy, gəlsinlər – deyə düşündü Seyid.

Artıq sübhün ilk işartıları sezildiyi anda həyətə girən maşınların uğultusu eşidildi və eyni anda hər tərəfdən güllə yağmağa başladı. Ancaq Seyid tələsmirdi, yaxınlaşmalarını gözləyirdi – boşa güllə atmaq istəmirdi. – Gəlin, şərəfsizlər, bir balaca şərəfiniz varsa, yaxınlaşın, – deyə-deyə gözü önündə “Uzaq sahillərdə” filmində Mehdinin meydanın ortasında faşistləri gözlədiyi səhnəni canlanırdı. Yox, yox, Seyid heç bir şəraitdə özünü partlatmazdı – özünə xəsarət yetirməyin ən böyük günah əməllərdən biri olduğunu lap körpəlikdən bildiyi üçün bu barədə heç vaxt fikirləşməmişdi belə. Silah-sursatını bir daha yoxladı, öz avtomatından bir-iki güllə atmışdı – deməli, onunla xeyli atışmaq olar. Bütün sandıqları doludur. Hələ cibində dolu daraqlar da var, üç dənə əl qumbarası da. Tüstü şaşkaları da durur, lazım olar.

Gəlin, gəlin – desə də, dovşandan qorxanlar uzaqdan səs-küy etməyə üstünlük verirdilər. Seyid onların da sırasına vər saldı. Seyid gördü ki, əl damının arxasında biri digərlərini başına yığaraq nəsə göstəriş verir. Aradakı məsafə 35-40 metr ancaq olardı. Ya Allah, – deyib, iki əl qumbarasını elə ustalıqla atdı ki, topanın tən ortasına düşdü. Elə bil, arının yuvasını qurdaladın. Bundan sonra dovşandan qorxanlar dovşan kimi ora-bura qaçmağa başladı. Seyid ovladığı «dovşanların» sayını çoxdan itirmişdi. Şərəfsizlər əl qumbaraatanlarından və avtomatik qumbaraatanlardan atmağa başladılar. Mərmilər beton örtüklərə dəydikcə, qopan qəlpələrdən çıxan səs-küy, uğultu Seyidin beynini içəridən yeyirdi. O, bir peşəkar kimi insan orqanizminin bu vəzyyətdə çox davam gətirə bilməyəcini bilirdi, ancaq mümkün qədər çox «dovşan» ovlamaq lazımdır, yol azuqəsi üçün – o, düşündü. Hiss edirdi ki, istəmədiyi hərəkətləri edir, beyni sarsıdıcı uğultunun, canqa-curuq səs-küyün içində sızıldayırdı. Yaralanmasa da, özünü yaxşı hiss etmirdi. Lazım olmadığı anda qalxır, fırlanırdı. Qəflətən gicgahından arı sancdı sanki, əlini başına apardı, deyəsən, başına nəsə dəymişdi. Yəqin “AQS” qəlpəsidir, gör a, bu qədər ehtiyatla hazırlaş, dəbilqəni götürmək yaddan çıxsın, əgər indi başımda olsadı, heç bu zibil də başıma dəyməzdi, bir az da qırardım bu şərəfsizlərdən, ona görə komandirlər həmişə deyərdi ki, “kaska” əsgərin ikinci başıdır, döyüşə “kaska”sız gedən elə bil bir başla gedir, ona da bir şey olanda, bax belə olur, – dedi öz-özünə Seyid. Lakin hər şey qaydasında idi, Seyid sonuncu əl qumbarasını yaxınlaşmaq istəyən qrupun üzərinə atdı. Bir tərəfdən uğultu, bir tərəfdən yaralı «dovşanların» cığıltısı Seyidin beyninə işləyirdi. Gözü açıq olsa da, arada sanki yumulur, gözünün qabağına dağlar gəlir, həmişə Günəşin batdığı yerdə, Günbatanda Günəş doğurdu. O, başını silkələdi – lənət şeytana, bu nədi belə? Gündoğana baxdı, dan yeri al qana boyanmışdı, Günəş dağların arxasından doğmaqda idi Günbatanda. Seyid ani olaraq nəsə düşünərək, tüstü şaşkasının birini çəkib atdı. İkincisini də ondan bir az qabağa atdı. Ətrafı qırmızıya, boza çalan göy tüstü bürüdü. Seyid dayandığı mövqedən çıxıb, sökülmüş asfalt örtüklə torpağa tərəf getdi.

İndi o, örtüyün qurtardığı yeri, bizim bağlardan sökülən beton dirəkdən olan səkini aydın görürdü. Bu anda «çıp, çıp» iki səs gəldi qulağına, öndən bir balaca sağ tərəfdən sanki iki arı eyni anda sancdı. – Bu it arıları ilə çox oynadım a, deyəsən – düşündü Seyid. Sol böyründə ağrı hiss etdi, əlini yumşaq komfilyaj köynəyinin üstü ilə aşağı sürtdü. Solda, aşağıda baş barmaq girən böyüklükdə yara açılmışdı, bu da son – düşündü Seyid. Üzünü göyə tutub, – Allahım, bu mərtəbəni mənə çox görmə, məni yaralı bu şərəfsizlərə əsir etmə – dedi. Üstündə quru otlar olan torpağı görürdü. İstədi oraya çatıb torpağın üstünə uzanaraq dincəlsin. Səki ilə arasında üç-dörd addımlıq məsafə var idi. Hər tərəf tüstü idi, hiss etdi ki, iki dəstəkli avtomatı ona ağırlıq edir, istədi atsın, ancaq komandirlərinin sözü qulağında cingildədi: “Əsgərin silahı arvadından irəlidir”.

O, avtomatı atmadı, ancaq avtomat özü sürüşüb düşdü əlindən. Bir-iki addım atıb səkiyə çatdı. İndi 5-6 sm-lik səki onun qarşısını kəsmişdi. Bu qədər dağları, dərələri aşasan, bir “barduru” keçə bilməyəsən – deyə düşündü Seyid. Son gücünü toplayıb, bir addım da atdı, asfalta yıxılmaq istəmirdi. İstəyirdi ki, illərdir mərd oğulların nəşinə təşnə qalan, şərəfsiz düşmən əsarətində inləyən vətən torpağına yetirsin özünü… Ayağı səkiyə ilişdi, yıxılmadı, səndələdi bir az… Yavaşca sağ dizi üstə çöküb, sag böyrü üstə uzandı – sol yaman incidirdi. Sağ əlini torpağa tərəf uzatdı, başını qaldırıb, həsrətlə baxdı burnunun ucundakı torpağa: İlahi, hələ çoxmu öz torpağımızda həsrətlə baxacayıq öz torpağımıza – dedi və başını qolunun üstünə qoydu. Hiss etdi ki, iradəsini itirir, istədi gözlərini yumsun, ancaq göz qapaqları sözünə baxmadı. İstədi sol əlini qaldırıb gözlərini yumsun. Qolunu bir az qaldırdı, ancaq axıra qədər qalxmadı, yanına düşdü. Göy üzünə baxa-baxa kəlmeyi-şəhadət gətirdi. Daha heç nə düşünmürdü, gedirdi üzü Günbatandan doğan Günəşə tərəf gedirdi… Sanki kimsə onu gəzdirirdi: bura Ağdərədir, bura Kəlbəcərdir, bura Laçındır, bura Göyçədir, bura Borçalıdır, bura Dərbənddir, bura İrəvandır, bura Zəngəzurdur, bura Təbrizdir, bura Füzulidir, bura Zəngilandır, bura Qubadlıdır, bura Cəbrayıldır, bura Xocavənddir, bura Ağdamdır, bura Xocalıdır, bura Xankəndidir, bura Şuşadır – Qaladır eee, Qala, bura Qarabağdır – bura dünyanın mərkəzidir, bura bəşəriyyətin beşiyidir, bura Adəmin vətənidir, bura Azərbaycandır. Bu torpaqlar türk oğluna Uca Tanrının ərmağanıdır, bu torpaq Adəmin yoğrulduğu torpaqdır, bu torpağın uğrunda şəhid olmaq hər kəsə nəsib olmur…

O, quş kimi idi, sərhəd tanımırdı. Elə bil, bayaq bir səkinin əlində aciz qalan adam deyildi. Üzü Günbatandan doğan Günəşə doğru gedirdi. Birdən dayandı, mən hara gedirəm belə, bəs bu mənə deyilənləri necə çatdırım vətən oğullarına, – düşüncəsi ilə uçdu göylərə…

İndi Günbatanda bir ulduz parlayır, elə parlayır, elə parlayır ki, sanki gəl, gəl, bu tərəfə gəl, buralar səni gözləyir – deyir…

07-21 fevral 2011. BAKI.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

İLDIRIM ƏKBƏROĞLU – MÜBARİZ

MÜBARİZ
Həmişə qəlbimizdə məskəni olan, qəhrəmanlıqla, erməni yağıları ilə təkbə-tək döyüşdə, onları milçək kimi qırıb, sonra isə qəhrəmanlıqla həlak olan, milli qəhrəmanımız Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə ithaf edirəm!

Ömür əmanət ömür,
Həyat bahar, qışdımı!?
İgidliyin əzəldən,
Qəlbinə dammışdımı!?
Gəlişinə sevindi,
Tapdaq olan cığır, iz,
Boğdun yağı düşməni,
Öz qanında, Mübariz!

Şöhrətinə gün doğdu,
Burda torpağın,daşın.
Bir nəfərin önündə,
Məğlub oldu bir qoşun.
Sən sübut elədin ki,
Vətəndir candan əziz.
Vətən də öz bağrına,
Basdı səni, Mübariz!

Sənin gücün haqq gücü,
Haqq arxanda sal qaya.
Döyüşdə haqlı-haqsız,
Bəlli oldu dünyaya.
Qorxaq yağı yenildi,
Qorxaq yağı çökdü diz.
Şəhidlərin ruhunu,
Şad eylədin, Mübariz!

Müəllif:ILDIRIM AKBEROĞLU

WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

TƏBRİK EDİRİK!!!

Göyçay Dövlət İdarəetmə və Texnologiya  Kollecinin müəllim və tələbə kollektivinin, həmçinin öz adımızdan adı çəkilən təhsil müəssisəsinin müəllimi Mirzalıyeva Təhminəni doğum günü münasibəti ilə təbrik edir, fəaliyyətində yeni-yeni uğurlar arzu edirik. Ad gününüz mübarək, Təhminə müəllimə!!!

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

XANIM İSMAYILQIZI – HƏKİM…

Bütün xəstələri sağaldan həkim…

Bütün xəstələri sağaldan həkim,
Mənim azarımın əlacını tap.
Hər gün qaşıq-qaşıq yediyim balı
Zəhərə çevirən bu acını tap.

Bir iynə vur mənə, huşu itirim,
Kəs, doğra canımı, ziyanı yoxdu.
Onsuz da vücudum bəla içində
Sızlayır, ağrısız bir anı yoxdu.

Ürəyimi çıxar, yenisini qoy,
Beynimi parçala, fikirləri yu.
Gözümün dibinə işığı göndər,
Ora düşüb qalan şəkilləri yu.

Qanımı təmizlə, qanım qaralıb,
Axıt, yeni rəng vur, tap bu çözümü.
Bütün xəstələri sağaldan həkim,
Elə et, tanıya bilim özümü.

Müəllif: XANİM ISMAYİLQİZİ

WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

“L” HƏRFİNİN ŞEİRİ

“ L “

Lalə  dostların yenə

Topladı ətrafına,

Axı, mən nənəmgilə

Getmişdim Lənkərana!?

Orda bir ağac vardı,

Meyvələri sapsarı.

Leyla  dadına baxdı,

Büzüşdü dodaqları.

Şeiri Şamaxı şəhər 9 saylı Məhəmməd Hadi adına məktəbin I sinif şagirdi Eyvazova Leylanın ifasında buradan dinləyə bilərsiz:

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

ORBİTLƏR və UNİVERSAL MÖVCUDLUQ NƏZƏRİYYƏLƏRİ – Sadıq QARAYEV

Orbitlər və universal mövcudluq nəzəriyyələrində kainatın və materiyanın necə yaranması haqqında ənənəvi baxışlardan fərqli, yeni ideyalar irəli sürülür və əsaslandırılır. Bu nəzəriyyələrin əsasında orbitlərin birinci olduğu, yüksək sürətli enerjini toplayaraq materiya sintez etmək xüsusiyyəti dayanır. Yəni yer, yupiter və s. əmələ gəlib günəşin ətrafında trayektoriya edərək “orbit” yaratmamışdırlar. Əksinə, orbitlər əvvəl mövcud olmuş, hν işıq fotonlarını , sürətli enerjini toplayaraq yeri, yupiteri və s. yaratmışdırlar. Eləcədə, bu nəzəriyyələrdə var olma enerjisi ilə mövcudluq arasındakı mürəkkəb əlaqələrin, səbəb nəticə mexanizmlərinin izahı yeni müstəvidə verilir. Zaman , məkan, sürət, sahələr haqqında fərqli baxışlar sistemi ortaya qoyulur. Orbitlər və universal mövcudluq nəzriyyələri vəhdətdə olub , bir birini tamamlayırlar.
Aşar sözlər:Təxmini məntiq, real məntiq, orbitlərdə sintez, mövcudluq əmsalı, var olma enerjisi, mövcudluq zamanı, Binq banq, hiqqs bozonu, hν-kvant porsiyaları, məhdud və qeyri məhdud sahələr. 
Hazırda qəbul olunan baxışlar
Hazırda ən məhşur və elmi ictimaiyyət tərəfindən qəbul olunan”Binq-Banq” nəzəriyyəsinin məntiqinə, mahiyyətinə baxaq. Rus alimi Aleksandr Fredman və belçikalı astrofizik George Lemaytr kainatın genişlənməsini nəzəri olaraq hesablamışdılar. 1929-cu ildə Amerika alimi Edvin Hubbi teleskopla müşahidə apararkən, ulduzların uzaqlaşmasını müəyyən etdi. Sonra Hubbi öyrəndi ki, ulduzlar nəinki bizdən, eyni zamanda bir-birlərindən də uzaqlaşırlar. Yəni zaman keçdikcə, kainat genişlənir. Belə olan halda sıxlığı seyrəlir, soyuyur. Bu məntiqlə zamanın geriyə getdiyini düşünsək, maddə və enerji son dərəcə sıxlıqda və olduqca kiçik nöqtədə yer almışdır. Bu nöqtənin partlamasından kainat əmələ gəlmişdir. Yəni, heç bir şey yoxdur, zaman, məkan və enerji sıfırdır. Yalnız çox kiçik nöqtə vardır. Onun partlamasından kainat yaranmışdır. 
“Binq-Banq” nəzəriyyəsini sübut etmək üçün dəlillər də gətirmişdilər. Qurani-Kərimin “Zariyat” surəsinin (51) 47-ci ayəsində belə deyilir, “Biz göyü öz qüdrətimizləyaratdıq və genişləndirməkdəyik”.
Ən böyük əsaslardan biri kainatın genişlənməsidir. Sonra alimlər belə bir nəzəriyyə irəli sürdülər ki, “Binq-Banq”- böyük partlayış nəticəsində kainatda radiasiya olaraq bəzi qalıqlar olması labüd idi. Corc Qamova (George Gamov) görə əgər kainat bir nöqtədən yaranmışdırsa,deməli həmin partalayışdan sonra radiasiya qalmalı və bütün kosmosa bərabər şəkildə paylanmalı idi . 1965-ci ildə Arno Penziyas və Robert Uilson bu qalıqları ehtiva edən dalğaları kəşf etdilər. Onu “kosmik fon” radiasiyası adlandırdılar. Buna görə hər iki alimə “Nobel” mükafatı verildi. 1989-cu ildə Corc Smit və birlikdə çalışdığı NASSA qurupuCOBE adlı süni peyki kosmosa göndərdilər. Peykdə olan həssas radarların sayəsində Penziyas və Uilsonun hesablamalarının təsdiqi səkkiz dəqiqə çəkdi.
“Binq-Banq” nəzəriyyəsinin tərəfdarları iddia edirlər ki, “böyük partlayış” 10-43 saniyə çəkir. Sonra Plank erası başlayır. Bu vaxt kainatın ölçüsü 10-35 metr-plank uzunluğu qədər olmuşdur. Bu, 10-37 saniyədə baş verir. Sonra hidrogen atomunun nüvəsi yaranır. Doqquz milyard il sonra günəş sistemi əmələ gəlir. 13,7 milyard il sonra kainat indiki vəziyyətdə olur. 
Kainatin sakit qalmadığını, fasiləsiz genişləndiyini Eynişteyn də öyrənmişdir. Lakin o dövrdə qəbul edilən statik kainat nəzəriyyəsinə zidd olduğu üçün, böyük alim öz kəşfini bir qırağa qoymuşdur.
Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatının (CERN) baş direktoru Rolf Hayer 4 iyun 2012-ci ildə “yeni subatom zərrəcik kəşf etdiklərini” bildirmişdir. Yəni Hiqqs bozonu yaxud, “Tanrızərrəciyi”nin tapıldığını elan etmişlər. Hiqqs bozonun atomların işıq sürətilə toqquşdurulmasından əmələ gəldiyini, saniyənin trilyonda bir hissəsində –qısa müddətdə göründüyünü və sonra digər zərrəciklərə çevrildiyini söyləyirlər. “Tanrı zərrəciyi” adını Hiqqs bozonu haqda yazdığı kitaba Nobel mükafatçısı fizik Leon Lederman qoyub.
Hiqqs Bozonu başqa hissəciklərə kütlə verən hissəcikdir. Hindistanlı fizik Satyendranat Bose-nin şərəfinə fundamental qüvvələrin daşıyıcısı olan hissəcikləri Bozon adlandırmışlar. Məsələn Bozonlardan biri olan Foton-işıq hissəciyidir. O elektromaqnit qüvvəsinin keçiricisi və daşıyıcısıdır. 
Hiqqs Bozonu Britaniyalı fizik Peter Hiqqs-in şərəfinə adlandırılıb. Hansı ki, çox vaxt “Tanrının hissəciyi” adlandırırlar. Peter Hiqqs 1964-cü ildə hissəciklərə kütlə verən bir sahənin olması fərziyyəsini irəli sürdü. Alimlər Robert Brout, Francois Englert, Gerald Guralnik, Carl Hagen, Tom Kibble – apardıqları tədqiqatlarda oxşar nəticə verdilər. Bu sahə Hiqqs sahəsi adlandırıldı. Sonralar P. Hiqqs həmin sahənin daşıyıcısı kimi kütləyə malik bozonun mövcud ola biləcəyi ideyasını irəli sürdü. Buna Hiqqs bozonu adı verdi. Alimə görə, Hiqqs bozonu yüksüz, spin-o hissəcikdir və kütləyə malikdir. 
Hiqqs bozonun aşkar edilməsi kütlənin mənşəyi, kainatın yaranması ilə bağlı suallara cavab tapmaqda kömək ola bilərdi
2013-cü il 8 oktyabrda Peter Hiqqs və Belçika fiziki Françeis Englert bu sahədəki tədqiqatlarına görə Nobel mükafatı alıblar.
“Binq Banq” nəzəriyyəsinin , “Hiqqs bozonu”, “Tanrı zərrəciyi” hipotezinin təxminilikləri, izah edə bilmədikləri nüanslar.
“Binq Banq” – təxminiliklər, qaranlıq məqamlar
1.Quran məntiqi ilə zidiyyət:
Binq banq nəzəriyyəsi QURAN məntiqi ilə uzlaşmır .QURANda kainatın, yerin və göyün yaradılması haqqında iyirmidən çox ayə vardır. Burada kainatın yaranması haqqında olan tezislər aşağıdakılardır: ” Göyləri, yeri və aralarındakını yoxdan var edən ALLAHdır;, , göyləri və yeri altı gündə yaratdı;, , göylərlə yer bitişik bir haldakən biz onları ayırdıq;, , Günəş və ay əmrinə tabe olaraq hər biri bəlli bir vaxtda, sürətlə öz yolu ilə axıb gedir;, yeri iki gündə yaratdı, dörd gün ərzində hər bir canlının ruzisini müəyyənləşdirdi, sonra göyü yaratmağa başladı; O tüstü halında idi. Onda göyə və yerə dedi: “istər istəməz ortaya gəlin”. Dedilər: “itaət edib gəldik”;, yeddi göyü iki gündə yaratdı və hər bir göyə öz işini bildirdi, dünya göyünü çıraqlarla bəzədik və qoruduq “… 6/101., 7/54., 13/2., 21/30., 41/9, 10, 11, 12., 44/10., 50/38., 79/27, 29. 
Göründüyü kimi, burada heç bir nöqtədən, böyük partlayışdan söhbət getmir. Kainatın yoxdan, haqq və hikmətlə yaradılması, prosesin altı gün davam edtdiyi vurğulanır. “Binq Banq” nəzəriyyəsində isə milyard illərdən söhbət gedir. Zaman və məkan uyğunsuzluğu vardır. 
Biz də düşünürük ki, Kainatın yaranması nəzəriyyəsində ZAMAN anlayışına xüsusi baxılmalıdır. Burada bir mürəkkəb, izaha ehtiyacı olan məsələ vardır. Quranda: “O, göydən yerə qədər olan bütün işləri idarə edir. Sonra (həmin işlər) sizin saydığınız (dünya ilinin) min ilinə bərabər olan bir gündə (qiyamət günündə) ona döğru (Allah dərgahına) yüksələr” Səcdə surəsi (32),ayə 5. ; “Mələklər və ruh onun dərgahına (dünya ili ilə müqayisədə) müddəti əlli min il olan bir gündə qalxarlar” məaric surəsi (70),ayə 4 .; “Rəbbinin dərgahında olanbir gün, sizin saydıqlarınızın (hesabladığınız vaxtın) min ili kimidir” Həcc surəsi(22), ayə 47. kimi ayələr vardır . Belə olan halda altı gün deyiləndə bizim qəbul, dərk etdiyimiz, yoxsa Tanrı dərgahındakı gün nəzərdə tutulur? Ikinci bir məsələ, əgər hələ heç nə yoxdursa, o cümlədən yer və Günəş yaradılmayıbdırsa, “gün” deyəndə bizim dərk etdiyimiz zaman müddəti , bir sutka, necə başa düşülə bilər?
Qeyd edək ki, ALLAHın zamana ehtiyacı olmadığını, ayələrin insanlara ünvanlandığını nəzərə alsaq, böyük ehtimalla, “gün” deyiləndə bizim qəbul etdiyimiz bir sutkaya bərabər zamandan söhbət gedir. 
Digər təxminilikləri, qaranlıq məqamları qeyd etməzdən əvvəl, məntiq, sıfır və düz xətt haqqında yeni anlayışlar, fərziyyələr qəbul etməyimiz , fərqli baxışlar sistemi yaratmağımız zəruridir.
1. Təxmini, Kənar və Real məntiq.
Birdən sonra iki gəlir, Binar məntiq (Aristotel), birlə ikinin arasında çoxlu saylar vardır-qeyri səlis məntiqdir (Lütfüzadə). Qeyri səlis məntiq, birlə iki arasında çoxlu sayların olduğunu qəbul edir. Ancaq sual olunur, nə qədər?. təxmini məntiq birlə iki arasında olan say çoxluqlarını təxmini ortaya qoyur. Dürüst və Real məntiq isə, mümkün ola biləcək bütün say çoxluğunu, göstərir. Deməli, binar məntiq aşağı və yuxarı sərhəddləri, qeyri səlis məntiq bu aradakı çoxluqların olduğunu bildirirsə, təxmini məntiq- çoxluqların sayını təxminən göstərir. Dürüst, Real məntiq isə, hər şeyi real və dəqiq bildirir. QURANda dəfələrlə müxtəlif məsələlərə baxışda vurğulanır ki, “Daha doğrusunu və yaxşısını ALLAH bilir”. Bu o deməkdir ki, Real və dəqiq məntiq ALLAHa məxsusdur. ALLAHdan qeyriləri, o cümlədən insan təxmini məntiqlə düşünür. 
Kənar Məntiq- məntiqimizin çevrəsi xaricindən ALLAHın real və dürüst məntiqinə qədər olan sahəni tutur. Təxmini məntiqdən sonra, onun çevrəsi sərhəddindən, real məntiqin sərhəddinə qədər aralıq məntiq kənar məntiqdir. Kənar məntiq- Doğru bildiklərimizin əksi olub, doğru olanlardır. Və ya ola bilməz, qanunauyğun hesab etmədiklərimiz, ancaq doğru olanlar Kənar məntiqdir. Məsələn, Kainat mütləq mənada sonsuz olsaydı Allah onu necə idarə edərdi? Və ya Allah sonunu bilmədiyini necə yaradardı? Yaradardımı? Demək bizim məntiqimizlə kainat sonsuzdu, işıq sürəti ən böyük sürətdir. Kənar məntiqlə kainat sonludur, daha böyük sürət vardır. Təxmini məntiq kənar məntiqə doğru inkişafdadır.
2. 0-sıfır haqqında: mütləq sıfır, gerçək sıfır.
Necə olur ki, sıfır hər hansı bir rəqəmin və ya ədədin sağında duranda onu on dəfə artırır, solunda duranda isə on dəfə azaldır? Yəni heç nə, var olmayan bir şey real var olanın sağında və ya solunda durmaqla onu necə artırıb-azalda bilər? bu parodoksu həll etmək üçün “Gerçək sıfır”-θ anlayışı qəbul edək. Əvvəlki sıfıra-0 isə “Mütləq sıfır” deyək. Mütləq sıfır heç nəyi ifadə edib, tək işlənsin – məs: 1-1=0. Gərçək sıfır isə var olmayanla, real var olanın arasındakı keçidi ifadə etsin. Bu o deməkdir ki, mütləq sıfırdan sonra gerçək sıfır gəlir. Gerçək sıfır real var olanın ən kiçik say vahididir, ilkidir. Ondan əvvəl heç nə yoxdur, boşluqdur, heçlikdir, yəni mütləq sıfırdır. 0,1və ya 10 yox, θ,1;1θ yazmaq daha doğru olar. Tək yazılan gerçək sıfır (θ) isə dediyimiz kimi ən kiçik sayı, real var olanı ifadə edir. Məsələn, okeandakı bir su molekulu orada olan ümumi su molekullarının gerçək sıfırını təşkil edir. Biz okeandan heç nə götürmürük, yəni bütün su yerində qalır. Bu zaman x-0=x. Bir molekul götürürüksə, x-θ ≠x yazmaq düzgün olar. Bir molekul götürmək, gerçək sıfır- ən kiçik hissə götürmək anlamına gəlir. Bu hissə, sıfırdan sonra gələn ən kiçik real var olandır. Sıfırdan sonra, birdən əvvəl ən kiçik var olan say gerçək sıfırdır. Gerçək sıfır yoxluqdan varlığa keçiddir: x+θ ›x, x-θ ‹x, x*θ ‹x, x:θ ›x- ifadələri düzgün olar. Gerçək sıfıra bölmək olar. Bir sözlə, gerçək sıfırifadəsi, özündə varlıqla yoxluğu birləşdirir. O yoxluğun gerçəkliyə, gerçəkliyin isə yoxluğa keçdiyi nöqtədir. Sıfır isə mütləq mənada yoxluğu, heçliyi ifadə edib, gerçək sıfırın solunu əhatə edir. 
Əgər məkan və zaman yoxdursa, iki nöqtədən bir düz xətt keçirmək aksiomu illuziya deyil?. Illuziya deyilən şeylərin də bir hissəsi həqiqətdir. Mütləq illuziyayoxdur. Gerçək sıfır mahiyyətli illuziyalar ola bilər. Əslində sıfırın, heç nəyin özümövcud deyil. Zaman, məkan, nöqtə və kainatın da heç vaxt mütləq mənada sıfır deyilən məqamı olmayıb, olmayacaq. Birdən ikiyə keçid realdır. Yəni iki dənə biri toplayıb iki almaq olar. Ancaq sıfırları birləşdirib, bir almaq mümkün deyil. Birdən aralanıb ikiyə doğru, ikinci var olana doğru çatmaq olar. Burada bir real istinad nöqtəsi ,var olandır. Ancaq sıfır real olmayandır. Ondan aralanıb, birə çatmaq mümkün deyil. Sıfıra istinad etmək olmaz. Bilinməyən, əslində olmayan bir nöqtədən bəlli nöqtəyə gəlmək olmaz. Riyaziyyatdakı bu təzad, sıfır zaman və məkan anlayışının yaranmasına səbəb olmuşdur. Həqiqətdə məkan da, zaman da heç vaxt sıfır olmamışdır.
3. Paralellik illuziyadır.
Digər Məqam: Eyni müstəvidə kəsişməyən düz xəttlər yoxdur. Çünki müstəvilərin mahiyyəti, düz xətlərin paralel olmasına imkan verməmək, onları mütləq bir nöqtədə kəsişməyə məcbur etmək xüsusiyyətinə malikdir. Əgər biz eyni müstəvidə kəsişməyən düz xətlər görürüksə, deməli olanlar həqiqət deyil, illuziyadır. Eyni müstəvidə düz xətlər varsa, onlar mütləq kəsişəcək, həqiqət nöqtəsi yaradacaqlar. Düz xətlər məhdud müstəvilərdə parelel görsənə bilərlər. Onlar da təxmini parelel olarlar. Mütləq parelellik mükün deyil. Digər səbəb isə odur ki, kaintda mütləq eynilik yoxdur. Təkrar, eyni məsafələr ola bilməz. Demək, düz xətlərin arasındakı məsafələr, müxtəlif nöqtələrdə eyni, mütləq bərabər ola bilməz. Müxtəliflik kainatın xilqətindədir. Kvadratın xaricinə çəkilmiş dairənin sahəsi, daxilinə çəkilmiş dairənin sahəsindən 2 dəfə böyükdür. Paralellik illuzya olduğu üçün, bu qanuna uyğunluq da təxminidir. Ümumiyyətlə, həndəsi qanuna uyğunluqlar təxminidir. Deməli kainatın həndəsi quruluşu açıq sistem olub, stabilformada yox, dinamik mahiyyətlidir.
4. Kainatın, məkan və zamanın forması
Yerdən şaqüli, yuxarı çıxan düz xətt, müəyyən nöqtədən-təxmini məntiqin bitmə nöqtəsi, kənar məntiq daxilində, daha dəqiq desək, real məntiqə yaxın məsafədən sonra əyilməyə başlayacaq. Çevrəni real məntiqə yaxın məsafəyə qədər genişləndirsək, düz xətt forması alacaqdır. Kainat düz xəttin çevrəyə, çevrənin dədüz xəttə keçən formasındadır. Kainatda hər şeyin forması kürə şəkilini almağa meyillidir. Kürə forması var olanların ideal formasıdır. Kürə formasından başqa formalar, radikal formalardır. Kürə neytral, dayanıqlı formadır. Zamanın ideal forması isə da düz xəttdir. Kainat məkanla zamanın vəhdətindən formalaşdığı üçün, kainatın forması çevrənin düz xəttə, düz xəttin isə çevrəyə keçən periodik və dinamik formadadır.
Bərabər həcmli fiqurlar içərisində səthi sahəsi ən kiçik olan kürədir. Odur ki, səthi sıxılmağa, kiçiklətməyə çalışan səthi gərilmə qüvvəsi maye və qazları sıxaraq, maksiumum böyük həcmi, mümkün olan ən kiçik səthə malik kürə formasına salır. Deməli, bərk planetlər təkamüldə qaz və maye formalı mərhələləri keçmişdirlər. 
Zamanın ideal forması düz xəttdir. Zaman gedir, mövcud olanlar qocalır. Sürətimiz zamanla bərabərləşsə, zaman bizim üçün dayanar, biz qocalmarıq. Sürətimiz zamanı keçsə, zaman geri qalar, mövcud olanlar gəncləşər. Geri qalmış zamanın, gəlib indiki zamana çatması, parelel zamandır və ya zamanın yanlara genişlənməsidir. Bəs zaman hara gedir?? Ümum kainat enerjisi, onunla birlikdə yaranan zaman qiyamətə doğru istiqamətlənmişdir. Qiyamətdən sonra, zaman və məkan başqa formaya düşəcəkdir. Zaman mövcud olanlardan, məkandan tez qiyamətə çatacaqdır. 
5. Məhdud və qeyri məhdud sahələr, zaman, sürət. Qara dəliklərin mahiyyəti. 
Bizə məlum olan hərəkət formalarının hamısı arası kəsiləndir. Yəni porsiyalarladır. Buna uyğun olaraq, məlum zaman formaları da porsiyalarladır. Elektrik, maqnit, cazibə sahələri də porsiyalarla olub, arası kəsiləndirlər. Bu fərziyyələr həqiqətdirsə, zamanın mütləq sükunət anları var və bu anlarda zaman dayanır. Məhz buna görədə zaman da porsiyalarladır. Eyni zamanda, hərəkətdə olan hər bir şeyin, məsələn, öz orbitində fırlanan Yer kürəsinin və digər fəza cisimlərinin də hərəkətinin sükunət anı, sıfır nöqtəsi vardır. Ancaq bunun əksi olan yəni, hərəkətin və zamanın heç vaxt sükunət, sıfır nöqtəsi olmayan formaları da vardır. Kainatda Zaman və hərəkətin arası kəsilməz, sükunət nöqtələri olmayan formalarını tapmaqla, işıq sürətindən böyük sürəti müəyyən etmək olar. Işıq sürəti arasıkəsiləndir və sükunət nöqtələri vardır. Arası kəsilən, sükunət nöqtəsi olan hərəkətin sürəti məhdudur. Işıq sürətini aşan sürət, qeyri məhdud sürətdir. Qeyri məhdud sürəti, arasıkəsilən deyil, tam, bütöv sahələr yarada bilər. Eyni zamanda yalnız tam, bütöv,qeyri məhdud sahələr kütlə əmələ gətirə bilərlər. Arası kəsilən sahələr, kütlə əmələ gətirə bilməzlər. Qeyri məhdud sahələr elektrik, maqnit, nüvə və cazibə qüvvələrindən fərqli olaraq, qeyri məhdud təsirə, qüvvəyə malikdirlər. Qara dəliklərdə qeyri məhdud, bütöv sahələrin yaratdığı,qeyri məhdud kütlə və qüvvə vardır ki, bunların sayəsində orada kənar məntiqə uyğun enerji mühiti, zaman və məkan forması mövcuddur. Ora cəzb olunanaların yox olması, geri qayıtmaması, iz buraxmaması qeyri məhdud enerji, zaman və məkan mühitinə düşməsi nəticəsində qeyri məhdud dəyişməsidir. Qara dəliklər özləri isə, sönmüş ulduzlardan əmələgələ bilməzdilər. Ona görə ki, ulduzlar özləri məhdud kütlə, enerji, qüvvə, sürət və s. parametrlərə malikdirlər. Qara dəliklər xüsusi orbitlərdir ki, mahiyyətindəarasıkəsilməzlik, qeyri məhdudluq vardır. Yalnız belə olan halda, arası kəsilən, məhdud mahiyyətli sürətə və enerjiyə malik işıq kvantları orada yox ola bilərlər. 
. Sükunət, sıfır nöqtəsi, hərəkət və zamanı ləngidən amildir. Arasıkəsilən sahə isə kütləni heçə endirir, məhdud qüvvə yaradır, zamanı tam dəyişə bilmir. Yəni işıq sürətində zaman və məkan başqa müstəviyə keçmir. Qara dəliklərdə isə keçir.
Qeyri məhdud sürət, zaman, enerji, sahə deyiləndə ölçünün sonsuzluğu deyil, arası kəsilməzlik, tamlıq nəzərdə tutulur.
Kainatın yaranması haqqında nəzəriyyələrdə digər təxminiliklər, qaranlıq məqamlar.
2. Nəticə həmişə səbəbdən fərqli olur
Partlayış zamanı fizika, ümumiyyətlə qanuna uyğunluqlar yaranmır, əksinə dağılır və pozulur. Odur ki, “Binq-Banq” riyaziyyatla da izah edilmir. Yaranma toplanmadan əmələ gələ bilər. Bütün canlı və cansız təbiətdə gedən prosesləri izlədikdə , bu bir daha aydın olur. Partlayışa səbəb güc lazımdır. Bu güc indiki kainatın mahiyyətinin cəminə bərabər və ya ondan böyük olmalıdır və nədənsə yaranmalıdır. Bu gücü yaradan başlanğıc, səbəb isə daha güclü olmalıdır. Məsələn 5, maksiumum 5-i əmələ gətirər, 6-nı yarada bilməz. Yaradılan, yaradanın tərkib hissi olub, həmişə ondan kiçikdir. Eyni zamanda, nəticə səbəbin tərkib hissəsi olub, həmişə ondan kiçik olmalıdır. Çünki, səbəb mütləq mənada nəticəyə sərf olunmur… Bu fərqə “səbəbitkisi” demək olar. Beləliklə, nəticə həmişə səbəbdən fərqli olur. Bütün hallarda, kainatın yaranmasına səbəb omuş başlanğıc, kompleks parametrlər üzrə, kainatdan böyük olmalıdır.
3. Nöqtənin mənşəyi və mahiyyəti məhçuldur.
“Binq Banq” nəzəriyyəsində sıfır zaman, məkan və enerjidən bəhs edilir. Sonra isə deyilir ki, yalnız çox kiçik nöqtə var idi. Bir-birinə əks fikirlərdir. Eyni zamanda qeyd etdik ki, məkan və zaman mütləq mənada sıfır ola bilməz. Sıfırdan, heç nədən heç nə əmələ gələ bilməz. 
“Binq Banq” nəzəriyyəsinin iki böyük sübutu var: kainatın genişlənməsi və kosmik radiasiya fonunun- partlayışdan sonrakı qalıq, tullantının olması. İkinci dəlilə nəzər yetirək: əsaslandırırlar ki, “böyük partlama” nəticəsində kosmik radiasiya fonu yaranıb, milyard illərdir kainatda mövcudluğunu saxlayır. Bu nəticəyə gəlmənin əsasında enerjinin itməməsi məntiqi dayanır. Elə isə bu məntiqlə yanaşsaq, “böyük partlama”nın materialı olan bir kiçik nöqtənin enerjisi, kütləsi və s. yəni o nöqtənin bütün parametrləri indiki kainata bərabər olmalıdır. Plank uzunluğundan da kiçik hesab edilən O nöqtədə bu qədər güc, enerji haradan və necə toplanır? Necə oldu ki, nöqtə partladı? Mənşəyi, fiziki, kimyəvi, riyazi mahiyyəti bilinməyən bir nöqtədən kainatın yaranması təxmini məntiqin məhsuludur.
4. Kainatda periodiklik. Daimi genişlənməyin qeyri mümkünlüyü.
Kainatın genişlənməsi “Binq Banq” nəzəriyyəsinin onurğa sütunudur. İddia edilir ki, ulduzlar bizdən, eyni zamanda bir-birlərindən uzaqlaşırlar. Yəni kainat sürətlə genişlənir. Bu fikirin də məntiqi təxminidir. Məsələ burasındadır ki, kainatda proseslər periodikdir. Yəni kainat müəyyən zamanda genişlənə və ya yığıla bilər. Ancaq mütləq mənada daima, sürətlə genişlənə bilməz. Bu mümkün deyil. Əvvəla, belə olarsa, sistem tarazlığını itirib, dağıla bilərdi. Kainatdakı ulduzlar, qalaktikalar qravitasiya və digər qüvvələrin təsirindən rəqsi hərəkət edir. Bu rəqsi hərəkət dairəvidir. Ulduzlar və qalaktikalar öz orbitləri üzrə düz yox, ziqzaqlı hərəkət edərək, çox da böyük olmayan amplitudada rəqs edirlər. Kainatın forması isə, təxmini məntiqlə təssəvür etdiyimiz çevrə, dairə formasında deyil, real məntiqə yaxın məsafədə düz xəttin çevrəyə, çevrənin də düz xəttə çevrildiyi periodik və dinamikmahiyyətli formadadır. 
Yelləncək müəyyən tarazlıq nöqtəsinə nəzərən irəli və geri hərəkət etdiyi kimi, ulduzlar və qalaktikalar da belə hərəkət edir. Onların bizdən uzaqlaşan anını müşahidə edən alimlər isə elə düşünür ki, kainat genişlənir. Əslində isə bu müvəqqəti haldır. Daimi uzaqlaşmadan söhbət gedə bilməz. 
Burada çox sadə həqiqət vardır. Əgər kainat daima genişlənirsə, bu halda bütöv genişlənməlidir. Yəni, Kainatın bütün komponentləri bir-birinə nəzərən genişlənməlidir. O cümlədən, Günəş sistemi özü də genişlənməlidir. Yer kürəsi Günəşdən, Ay yerdən digər planetlər və peyklər də Günəşdən və bir-birindən uzaqlaşmalıdırlar. Ancaq həqiqətdə bu baş vermir. Əks halda planetlərin orbitləri öz mahiyyətini itirər, bunun nəticələri isə mütləq hiss olunardı. Eyni zamanda kainat durmadan genişlənirsə, onu genişlənməyə sövq edən, bu prosesi şərtləndirən enerji, qüvvə ulduzların, atom və molekulların diametrini də genişləndirməliydi. Bildiyimiz kimi, həqiqətdə bu hadisələrin heç biri baş vermir. Bir sözlə, kainatıngenişlənməsi daimi, bir xətli deyil. Ulduzların və qalaktikaların mürəkkəb, kombinasiyalı hərəkət formalarından biridir. Nəhayət, qəbul etsək ki, kainat durmadan genişlənir, yenə məntiqsiz nəticəyə gəlirik. Genişlənən, mərkəzdən qaçan qüvvələr yaradıcı yox, dağıdıcı, məhvedici mahiyyətli olduğu üçün onların təsirindən heç vaxt kainat yarana bilməzdi.
Planetlər günəşdən ayrılıb əmlə gəlsəydilər, kütlələrinin artıb və ya azalan ardıcıllığı ilə düzülərdilər. Venera digər planetlərdən fərqli istiqamətdə fırlanmazdı..
Bütün bu təxminilikləri, qaranlıq məqamları aradan qaldırmaq üçün, bir biri ilə sıx əlaqəli, vəhdətdə olan yeni “Orbitlər ” və “Universal mövcudlq” nəzəriyyələrini irəli sürürük. 
Orbitlər nəzəriyyəsi:
Planetlər Günəş ernerjisinin orbitlər üzrə yığılmasından, kütləyə çevrilməsindən əmələ gəlmişdir. Enerji işıq sürəti ilə yığılarsa, kütlə əmələ gələr. İşıq şüası planetlərin orbit xətlərini tam keçə bilmir. Orbitlər işıq şüasını hν-işıq porsiyasını, elektromaqnit dalğalarını tutub saxlayan “tor” rolunu oynayır. Nəticədə yığılan enerji kütləyə çevrilir. Atomun tərkibi işıq sürətilə hərəkət edən hν enerji porsiyasının orbitlərdə toplanmasından yaranmışdır. Günəşin özü isə hansısa daha böyük işıq, nur mənbəyindən əmələ gəəlmişdir. Kainat bu yolla zəncirvari əmələ gəlmişdir. Deməli, Kainatın başlanğıcı kiçik bir nöqtə deyil, əksinə, daha böyük enerji, nur, işıq mənbəyi olmuşdur. O, mənbənin kompleks parametrləri, indiki kainata bərabər və ya ondan böyük olmuşdur.
Cisim enerji yığınıdır. Enerji yığını isə cisimdir. Materiya ani olaraq parçalansa enerjiyə; enerji ani olaraq yığılsa, toplansa materiyaya çevrilər. Demək, materiya ani olaraq yığılan enerjidən əmələ gəlmişdir.
Enerjini ani sürətlə yığmağı “bacaran”, materiyaya çevirən isə orbitlərdir. Enerji yığınının mahiyyətindən, zaman və məkandan, başlıcası isə toplanma sürətindən asılı olaraq müxtəlif elementlər, cisimlər, planetlər yaranır. Arası kəsilən, məhdud sahələr yüksək sürətdə qeyri məhdud sahələr yaradır. Qeyri məhdud, arası kəsilməz sahələr kütlə və qeyriməhdud qüvvə yaradır. Elektromaqnit sahəsi arası kəsiləndir. Yüksək sürətli arasıkəsilən sahələr ani dayananda sıxlaşma, toplanma yaranır. Proses qeyri məhdud, tam, arası kəsilməyən sahələrin yaranmasına səbəb olur. Qeyri məhdud, arasıkəsilməz sahə isə, arasıkəsilməz enerjiyə malik olur. Bu enerji yığını kütlə deməkdir. Deməli, kütlənin arasıkəsilməyən, qeyri məhdud enerjisi, qeyri məhdud enerjinin isə kütləsi vardır. Qeyri məhdud dedikdə, arasıkəsilməyən, bütöv sahə, enerji nəzərdətutulur. Elementərin təkamülü nüvə yükünün və atom çəkisinin artması, enerji yığınlarının toplanma sürətlərindən asılı olub, istiliyin udulması ilə müşahidə edilir. Cismin ani olaraq parçalanıb enerjiyə çevrilməsi isə istilik ayrılması ilə müşahidə edilir. Cisim vəenerji bir-birlərini əmələ gətirmişlər. Proton və neytronların tərkibindəki kvarklar arasıkəsilən sahələrin sürətlə sıxlaşması nəticəsində əmələ gələn tam, qeyri məhdud sahələrə – Yəni bir cinsli, arasıkəsilməyən sahələrə malikdirlər. Bu sahələr kütlə əmələ gətirir. 
Qısası, arasıkəsilən sahələrin yüksək sürətlə sıxılmasından , toplanmasından tam sahə, qeyri məhdud sahə yaranır ki, elementar zərrəciklərə kütlə verir. Kütlə, sıxlaşmış, arasıkəsilməyən sahələrin zamanla qarışılıqlı əlaqəsinin mövcudluq formasıdır. Sıxlaşmış sahə xüsusi mahiyyət alır. Elektronu çox seyrək, arası daha böyük olan sahələr əmələ gətirdiyindən kütləyə malik olmur.
Sürətli, arası kəsilən sahələr, Orbitlərdə ani dayandıqda, toplandıqda qeyri məhdud sahələrə, kütləyə çevrilir. Demək orbitlər birincidir. Orada materiyasintezi gedir. Proses sıxılma, toplanma mahiyyətlidir. Bu, sürətlənmiş protonların toqquşdurulmasından yaranan, əmələ gələn qısa ömürlü hiqqs zərrəciyindən fərqli prosesdir.
Hər bir işıq, nur mənbəyi müəyyən ölçüyə, enerjiyə çatanda ətrafında orbitlər olur. Bu ölçü, mənbənin “böhran” enerjisidir. Deməli, işıq mənbəyi böhran ölçünü, enerjini keçdikdən sonra ətrafında orbitlər formalaşır.
“Orbitlər” nəzəriyyəsini üç postulatla vermək olar:
-Günəşin və ya “böhran” enerjisini keçmiş başqa ulduzların ətrafında müəyyən enerjiyə, xüsusi elektromaqnit sahəsinə, stabil zaman və məkan ölçüsünə, sıxlaşdırma və sürətləndirmə potensialına malik stasionar səviyyələr – orbitlər vardır.
Orbitlər Günəşin (işıq mənbəyinin) – hν enerji porsiyalarını “tor” kimi tutaraq, sıxlaşdırır, tam, qeyri məhdud arasıkəsilməyən sahəyə çevirərək, proton, neytron, elektron, kütlə, materiya sintez edir. Və ona sürət verir ki, əmələ gələn materiya, planet orbitin sərhədləri daxilində müəyyən sürətlə hərəkət edir. Orbitlərdə sintez olunan materiya əvvəlcə qaz, sonra maye, daha sonra isə bərk quruluş almışdır. Yerin qurluşu buna sübutdur. Nüvə qaz,sonra maye qatı, daha sonra isə bərk qat…
Orbitlər Günəşlə (işıq mənbəyi ilə) öz aralarındakı münasibətlər sistemini (Günəş ətrafında orbitlər, orbitlər də planetlər) əmələ gətirdikləri materiyanın ən kiçik hissəciyinə köçürmək (atom daxilində-nüvə-orbitlər-elektronlar) xüsusiyyətlərinə malikdirlər. 
Yaradılışın başlanğıcı ümumkainat enerjisi ilahi nur, işıqdır. Ulduzlar, Günəş başlanğıc nurun, işığın orbitlərində sintez olunması nəticəsində yarnmışdır.
Beləliklə, orbitlər birinci, ulduzlar və planetlər törəmədirlər. Hər bir orbit öz mahiyyətinə uyğun ulduzlar və ya planetlər – Merkuri, Mars, Venera, Yer və s. əmələ gətirir. Demək orbitlər sonradan yaranmayıb, materiyadan əvvəl mövcud olmuşdular.
Ulduzlar arasındakı mühit, orada olanlar, orbitlərdəki və fəza cisimlərinin daxilində gedən proseslərin ,aralarında olan münasibətlərin təsirindən yaranmışdır. Mövcudluq sırası belədir: ALLAH, ALLAHIN istəyi və “var ol!” kəlamı, bundan yaranan ilahi güc, ümum kainat enerjisi, ilahi nur. Ümum kainat enerjisi, İlahi nur başlanğıc orbitləri yaratmışdır. Orbitlərdə ulduzlar, ulduzların isə öz orbitləri yaranmışdır. Orbitlərdə kainatın sintezi zəncirvari getmişdir.

Universal Mövcudluq Nəzəriyyəsi:
Hər bir mövcud olanın müəyyən enerjisi vardır. Bu təkcə canlı və cansızlara aid deyil. Olmuş, indi olan və olacaq cisim və hadisələrə, proseslərə, fiziki, kimyəvi, riyazi, bioloji qanunlara, yaradılan və yaradıcılara, ümumiyyətlə hər bir şeyə aiddir. 
Məsələn: ay, ağac, kulon qanunu, ildırım çaxma hadisəsi, yaradılmış yaxşı bir əsər- yəni mövcud olan hər bir şeyin öz enerjisi, aurası-onun mövcudluğuna səbəb olan, onu ehtiva edən, informasiyanı özündə saxlayan “bir şey” vardır. Bunun adını qoyaq “Var olma enerjisi”. Sual yaranır: “var olma enerjisi” əvvəl yaranıb, yoxsa var olanlar? Cisim, hadisə, qanun, yaradılanlar birincidir, yoxsa onlara məxsus, “var olma”enerjiləri? Var olma enerjisi yaradıcıdır, törəmədir?
Var olanlar nəticə olduğundan onları törədən səbəb – var olma enerjisi birinci olmalıdır.
Universal mövcudluq nəzəriyyəsini bir neçə postulatla verməyə çalışaq:
Kainatda hər nə mövcuddursa, ümumkainat var olma enerjisinin çevrəsi daxilindədir. Çevrə o deməkdir ki, kainat sonsuz deyil .Kainat düz xəttin çevrəyə, çevrənin də düz xəttə keçdiyi açıq, dinamik formadadır. Bu keçid forması sonsuzdur. Zaman buna görə mövcuddur. Kainatın sonu real məntiqdaxilindədir, gerçək sıfırla bitir. Zaman məkandan öncə mövcuddur. Çünki var olma enerjisi mövcudluqdan öncə olmuşdur. Zaman isə, ümumkainat var olma enerjisinin daxilində yaranmışdır. Təbii ki, söhbət kainatın zamanından gedir. Kənar məntiq zamanı başqadır. TANRIdərgahında isə zaman və məkan tamdır. Bu o deməkdir ki, TANRI Adəm və Həvvanı bizimlə birgə görə bilər. 
Hər bir mövcudluğun var olma enerjisi, ümumkainat var olma enerjisinin tərkib hissəsi olub, ondan yaranmışdır, onun müstəvisində yerləşir. Xüsusidir (dalğa uzunluğu və s.parametrləri təkrar olunmazdır), ümum kainat enerjisi ilə eyni zamana, ömürə malikdir. Var olma enerjisi kürə formasındadır. Deməli, hər bir mövcud olan xüsusidir. Təkamül, mövcud olanların bir birinə çevrilməsi- sürünənlərdən quşların əmələ gəlməsi – anlamına gəlmir. Hər bir mövcud olan, ömrü boyu təkamül edir, ibtidaidən aliyə inkişaf edir. Lakin, öz xətti üzrə. Yəni, quş inkişaf edib, elə quş kimi qalır, məməliyə çevrilmir. Palıd inkişaf edib, palıd kimi qalır, çinara çevrilmir. Mövcud olan hər bir şey, ömrü boyu təkamül etməyə, mənasının pik nöqtəsinə çatmağa məhkumdur. Çünki, ümumi təkamül bunu zəruri edir . Əksinə, mövcudluğun bir birinə çevrilməsini qəbul etsək,var olma enerjilərinin də bir birinə çevrildiyini qəbul etməliyik.. Bu isə, hər şeyin öz özünə, nizamsız yaranması anlamına gəlir.
Mövcud olmaq üçün hər bir şeyin var olma enerjisinin “Ana bətninə” ehtiyacı vardır. Planetlərin “Ana bətni” orbitlərdir (güclü əsərlərin “Ana bətni” dahilərin beyni, müharibələrin bəşəriyyətdəki təzadların çoxluğu, dərinliyi və s.). Ancaq canlı, cansız, hadisələr, kəşflər, dahi əsərlər və s. – bütün mövcud ola bilənlərin var olma enerjisi ümumkainat var olma enerjisinin müstəvisində olub, onun bir elementidir və əvvəldən vardır. Orbitlər “Ana bətni” kimi, ora düşən hν kvant porsiyalarının tərkibində olan planetin var olma enerjisini mövcudluğa çevirər. Torpaq nəhəng palıdın var olma enerjisini özündə saxlayan qozanı mövcudluğa çevirər. 
Var olma enerjisinin gerçək sıfırı-ən kiçik quruluş vahidi kvant porsiyasından (hν) kiçik olub, onu yaratmışdır. Gerçək sıfır mövcudluq zamanı da plank zamanından kiçik olub, onu əmələ gətirmişdir.
Var olma enerjisinin, var olanın mahiyyətinin, mövcudluq zamanının (ömrünün) gerçək sıfırı, bunların əmələ gətirdiyi ümumkainat varolma enerjisinin mahiyyəti, zamanı ALLAHIN “var ol” kəlamının törəməsidir, qüdrətinin inikasıdır. Yaratmaq əmrinin – (səbəbinin) nəticəsi, təzahürüdür. “Var ol” əmrindən, istəyindən, yəni bu kəlamdan kainat başlanğıc götürmüşdür. “Var ol” başlanğıc işıq, nur, səbəbdir. Bu kəlamdan, ümumkainat enerjisinin hansı mexanizmlə yaranması, məntiqimizin, elmimizin dərki xaricində olub, real və dürüst – İLAHİ məntiq çevrəsindədir.
Var olma enerjisinin nə zaman mövcudluğa çevrilməsi, ümumkainat enerjisi yaranandan qiyamətədək olan zaman xəttində “zəncirvari təkamül zəruriliyi” prinsipi ilə düzülmüşdür. Zəncirvari təkamül zəruriliyi, var olma enerjilərinin, ibtidaidən aliyə prinsipi ilə mövcud olma ardıcılığıdır. Yəni, əvvəl “daş atan” insan, sonra “tüfəng atan” insan mövcud olmuşdur… Mövcud olma ardıcıllığının pozulması, möcüzə və ya katastrofa deməkdir. Məs: yer günəşdən, Həvva adəmdən əvvəl mövcud olsaydı… Nə olardı?? Bütün var olma enerjiləri, qiyamətə qədər mövcudluq mərhələsini keçəcəklər. Qiyamət, var olma enerjilərinin mövcudluq növbəsinin qurtarması və yeni müstəvidə hər birinin, eyni zamanda mövcud olması deməkdir. 
Mövcud olan hər bir şeyin var olma enerjisinin bir hissəsi onun ətrafında sahə yaradır. Hər bir mövcud olanın ətrafında var olma enerjisindən törəmiş mövcudluq sahəsi vardır. Bu sahə digər mövcud olanlara, o cümlədən insana təsir edir, müxtəlif siqnal vasitələri ilə hiss olunur: Məs: baş vermiş bədbəxt hadisənin mövcudluq sahəsi, uzaqda olan insan tərəfindən hiss edilir, hiss edirsən ki, bir azdan kimisə görəcəksən, bu o deməkdir ki, o şəxsin mövcudluq sahəsi sənə yaxınlaşır.

Universal Mövcudluq Qanunu
Real mövcud olan ,var olma enerjisi və mahiyyəti ilə düz, zamanın(ömrünün) kvadratı ilə tərs mütənasibdir.
V ≈ Q EM/(T ²)
Təqribilik onu göstərir ki, varolma enerjisinin hamısı mövcudluğa çevirilmir. Müəyyən hissəsi mövcudluğun ətrafında məxsusi sahə yaradılmasına sərf olunur.
V- real mövcud olan
Q- mövcudluq əmsalı
E- varolma enerjisi
M- mahiyyət
T- zaman, mövcudluq ömrü.
E- var olma enerjisi, var olanın əbədi (qiyamətədək) dəyişməz enerjisidir ki, mövcudluq zamanında, ondan əvvəl və sonra da vardır. Dəyişməzdir, mövcudluqdan əvvəldir, onun törədəndir. Sabitdir,hər bir mövcud olan üçünxüsusidir. Buradan belə çıxır ki, heç nə izsiz yoxa çıxmır . Məs: İldırım çaxır, onun səsi , işığı,enerjisi yoxa çıxmır, kainatda hansısa formada qalır.
Q- mövcudluq əmsalı hər bir mövcud olanın ən kiçik mahiyyətinin ən kiçik ömrünə olan nisbətidir. 
Var olanın gerçək sıfır (heçlikdən ilk sonra, varlıqdan əvvəl, yoxluqla varlığın keçid forması) mahiyyətinin gerçək sıfır ömrünə (yarandıqdan sonra keçən ən kiçik zaman) olan nisbətini ifadə edir. Hər bir mövcud olanın öz mövcudluq əmsalı vardır.
T- ona görə kvadratla verilir ki, mahiyyət və mövcudluq əmsalının zamanaehtiyacı vardır. Hər bir mövcud olanın varolma enerjisi E = VT²/QM
VT² = EQM – yəni, varolanın öz ömrünün kvadratına olan hasili, mövcudluq əmsalının var olma enerjisinin və mahiyyətinin bir-birinə olan hasilinə bərabərdir. 
Bəzi maraqlı fərziyyələr.
Var olma enerjisini öncə görənlər hiss edib, keçmişdə və gələcəkdə bəzi mövcud olanlar haqda məlumat verə bilərlər. Bunun üçün, o insanlarda üçüncü siqnal sistemi inkişaf etməlidir.
Var olma enerjisini tapmaq tibbdə (o cümlədən, xərçəng xəstəliyi), hərb də böyük əhəmiyyətə malikdir.
Varolma enerjisini bloklayıb, mövcudatı görünməz etmək olar. Eləcə də cismin üzərinə düşən şüaları sürüşdürməklə, onu görünməz etmək olar.
Varolma enerjisini translasiya etməklə, bir var olanı, mövcud olanı eyni anda başqa məkanda göstərmək olar. Çox güman ki, yad plannetlilər bu cür translyasiya, proyeksiyalar sayəsində kainatlar arası məsafələri keçə bilirlər (əgər onlar varsa).

Bir daha Hiqqs Bozonu haqqında
Böyük Hadron Toqquşdurucusunda – BHT (Large Hadron Callider-LHC) Sürətlə toqquşdurulan protonlardan əmələ gələn, çox kiçik zamanda görsənən hiqqs bozonu hesab edilən elementar zərrəcik, mövcudluğun əsasını təşkil edə bilməz.: 
Birinci- çox qısa zamanda mövcud olur. Yəni, zamana güc gələ bilmir, zaman onu əridir. Mövcud olmaq üçün zamanla uyğunlaşmaq və ya ondan güclü olmaq başlıca şərtdir. Ümumkainat enerjisi ilə birlikdə yaranan, müxtəlif varolma enerjiləri zamanla uyğunlaşanda (bərabər olanda) və ya ona güc gələndə mövcud olurlar. Buna mövcud olmanın “münbit zamanı” yaxud, “mövcudolma növbəsi” deyə bilərik. Hər bir mövcud olan, öz varolma enerjisinin zamanla bərabər və ya ondan güclü olan halında “münbit zaman” nöqtəsinə yetişir, yəni növbəsi çatır və mövcud olur. Gələcəyə istiqamətlənmiş zaman oxu var olma enerjisinin yanına çatıb, bərabərləşir. Var olma enerjisi mövcudluğa çevrilir. Hər bir mövcud olanların ömrü, zamanın sürətindən kiçik olduğu üçün zaman oxunda geriyə hərəkət edib, qocalır.Bütün bunlar isə təkamül zəruriliyi prinsipi müstəvisində olur. Buradan bir nəticə də çıxır ki, zaman dəyişən hallara düşür, sabit deyil. Getdikcə gücsüzləşən və güclənən, enerjisi artan və azalan formada, yəni, periodikdir. Kainatda hər şeyperiodikdir. Sanki kainat elementar zərrəciyindən tutmuş, bütövlüyünə qədər bir nöqtə ətrafında aşağı, yuxarı rəqs edir. Və bu rəqsə, periodikliyə səbəb o nöqtənin öz mahiyyətindən doğur. Həmin nöqtə ALLAHIN “var ol” kəliməsinin enerjisinin mərkəzidir… Kainatın quruluşu, zamanın məkan, məkanın zaman törətməsidə periodikdir. Sahələr və hərəkət də periodik, arasıkəsilən, zolaq-zolaqdır. Mövcudluq tamamənperiodikdir. Qiyamətin zamanı- hər bir şeyin varolma enerjisi ilə bərabərləşib, onların yenidən mövcud olmasını şərtləndirəcək. Qiyamətin zamanı, ən yüngül, ən münbit zaman anlamına gəlir. 
Hiqqs bozonu hesab edilən elementar zərrəcik zamanla bərabərləşə bilmədiyindən, maddi ola bilmir, mövcudluq halına gəlmir. Çünki, ümumkainat enerjisində varolma enerjisinin payı yoxdur.
Ikincisi- mövcudluq toqquşmadan, partlamadan, dağılmadan və ya donmadan deyil, toplanmadan, uzlaşmadan əmələ gələr. Orbitlərdə sürətlə yığılan enerjinin cəmləşməsindən, sahələrin sıxlaşmasından yaranır.
Üçüncüsü- Proton vardırsa, demək mövcudluq vardır. Hiqqs bozonu, təkamül zəruriliyi xəttində protondan əvvəl olmalıdır… Belə olan halda biz protondan daha kiçik, gücsüz, ömrü az olan hissəciyi necə mövcudluğun əsası hesab edə bilərik? Axı onu yaradan və ondan güclü olan daha əvvəl var olubdur. Yəni, biz alma ağacını deyil, almanı yaradıcı hesab etməliyik? Bir şey həqiqətdir ki, toqquşma və partlama deyil, toplanma, cəmləşmədən mövcudluq yarana bilər.
Dördüncüsü- Daha bir məsələ: protonları sürətləndirmək üçün əlavə enerji lazımdır. Və proses zaman daxilində gedir. Demək, Hiqqs bozonu mövcudluğun əsası, kütlə verən və “Tanrı zərrəciyi” ola bilməz. Çünki əzəli deyil, törəmədir, törəmə yarada bilməz.Hiqqs bozonu hesab edilən elementar zərrəcik protonla əlaqəsi olmayan, onun bir hissəsi olmayan, əvvəldən sərf olunmuş enerji ilə dayanmış hərəkətin, yox olmuş sürətin, yüksək sürət ilə hərəkət edən varolma enerjilərinin qarşılıqlı əlaqə formasıdır. Yüksək sürətin və başlanğıc enerjinin varolma enerjiləri. Adi sürətdən fərqli olaraq yüksək sürət özü izsiz yox ola, dayana bilməz. Yüksək sürət ani dayanarsa, iz buraxmalıdır. 
Beşinci- başlıcası LHC –də müşahidə edilən hiqqs bozonu periodik mahiyyətə malik deyil. Yox olduqdan sonra yerində heç nə buraxmır. Zaman ona tam “əridir”. O mövcud ola və “yeni” yarada bilməz. Tanrı zərrəciyi, kütlə verən bu qədər mürəkkəb şərtlər, əlavə güc hesabına əmələ gəlməməlidir. Çünki, o şərtlər və güc, özü elə mövcudluqdur.
Elementar zərrəcikləri toqquşdurmaqla ,materiyanın kütlənin mənbəyini tapmaq mümkün deyil. Kütlə qeyri məhdud, arasıkəsilməyən sahənin dalğa və zərrəcik ( dualizm) xassəli enerjisinin zamanla qarışılıqlı əlaqəsinin mövcudluq formasıdır. Praktiki təcrübələr işıq sürətli məhdud, arasıkəsilən sahələri toplayıb, sıxlaşdırıb arasıkəsilməyən, qeyri məhdud sahələr yaratmaq istiqamətində aparılmalıdır. Və orbitlərin funkusiyasını yerinə yetirə bilən, xüsusi mühit yaradılmalıdır.

AMEA-nın böyük elmi işçisi Qarayev 
Sadıq Qurban oğlu 

WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

TƏRANƏ MƏMMƏD – VARAM MƏN

Varam mən

Gözü yaşlı buludlarda,
Həzin yağan yağışlarda,
Aşıb-daşan gur sularda, 
Varam mən!

Dağlarda olan vüqarda,
Zirvədəki bəyaz qarda,
Əfsanəvi qayalarda, 
Varam mən!

Telli sazın simlərində,
Xan Arazın gur selində,
Qədim Oğuz ellərində,
Varam mən!

Atəşgahın odlarında,
Dəli Kürün sularında,
Xəzərin dalğalarında,
Varam mən!

Şəhidlərin al qanında,
Anaların ağ saçında,
Xocalının fəryadında,
Varam mən!

Nə qədər ki Şuşama yol salınmayıb,
Nə qədər ki şəhidlərin qisası tam alınmayıb,
Nə qədər ki, Qarabağda zəfər marşı çalınmayıb,
Varam mən!

Nə qədər ki bu arzular,diləklər var,
Nə qədər ki həsrət dolu küləklər var,
Nə qədər ki məni sevən ürəklər var,
Varam mən!

Müəllif: TERANE MEMMED


WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

ZAUR USTAC – MÜTALİƏ NIYƏ VACİBDİR?

                                             BEŞİNCİ  YAZI

                               MÜTALİƏ  NIYƏ  VACİBDİR?

Salam çox dəyərli oxucum, bu yazını“beşikdən qəbrədək oxumaq lazımdır”, “oxumaq, oxumaq  yenə də oxumaq” və s.  çox məşhur olan buna bənzər digər  mütaliəyə, elm öyrənməyə  təşviqedici kəlamların açıqlaması kimi də  qəbuletmək olar. Niyə görə elmdən, kitablardan bircə damla nəsə götürməyi bacarmış şəxslərinhamısı oxumağı, mütaliəni  belə ciddi-cəhdləməsləhət görmüş, təbliğ və təşviq etmiş, hətta bəzi hallarda əmr kimibuyurmuşdur?  Bunun bircə səbəbi var. Necəki, dövrümüzdə kimsə maraqlı, əyləncəli bir yerə səyahət edəndə və ya ucuz və sərfəliyerdə alış-veriş edəndə, yaxşı həkimə rast gələndə və s. bu siyahını ən xırda məişətproblemlərimizi həll etdiyimiz  yerlərin,kəslərin təbliğinə qədər uzatmaq olar. Bu barədə danışmağı, yaxın ətrafındakı dostu-tanışı, doğmaları məlumatlandırmağı,onlara xeyir verməyi, onlar üçün faydalı olmağı özünə borc bilir, oxumağın,mütaliənin təbliği də eyni bu qəbildən olan həyati əhəmiyyətli bir hadisəolduğu üçün, bunun xeyrini, faydasını görmüş hər kəs onun təbliğ və təşviqiniözünə borc bilmişdir. Bəs nədir mütaliənin faydaları? Bu kiçik yazıda mümkün qədəryığcam və sistemli  şəkildə bir neçə kəlmədə mütaliənin, bilgili, məlumatlı olmağın faydası barədə mən danışmaq istəyirəm.Əvvəlcədən qeyd edim ki, çalışacam  ancaqvə ancaq praktik və həyati söhbət olsun. Sizi inandırım ki, bu ən ümdə, çoxvacib məsələdir. Xüsusən də olduqca geniş imkan və resurslara malik müasirdövrümüzdə bu prosesdən kənarda qalmaq sadəcə olmaz! Bunu belə qəbul etmək lazımdır.Bir söz də əlavə etmək istəyirəm çoxumuzun tez-tez işlətdiyi “günahdır” kəlməsini….Bəli, bəli kitab, jurnal, qəzetlərdən əlavə əlimizin əltında internet kimiçoxumuzun bəlkə də təsəvvür belə edə bilməyəcəyi informasiya zənginliyi dövründəoxumamaq, mütaliə etməmək, öyrənməmək, öz həyatını yüngülləşdirməmək sadəcə“günahdır”. Vəssalam! Keçək əsas məsələyə, nə verir mütaliə bizə? Birinci ənümümi cavab, əlbətdə, məlumatlı olmaq ilk növbədə həyatımızı, gündəlik yaşam tərzimiziasanlaşdırır. Sizə deyərdim ki, əhəmiyyətli dərəcədə yüngülləşdirir. Bizi izafixərclərdən qoruyur. Və başqa belə çoxlu həyati misallar gətirmək olar. İndiçalışacam  ki, bu barədə mümmkün qədərsistemli və yığcam danışım. Bir insan ömrünü mütaliə baxımından beş hissəyəasanlıqla ayırmaq olar:

  • Uşaqlıq,
  • Yeniyetməlik,
  • Gənclik,
  • Orta yaş dövrü,
  • Ahıllıq.

Keçək açıqlamalara, uşaq hələ məktəbə getməzdən əvvəl indiki müasir vasitələrin zənginliyindən də istifadə etməklə, sözləri olmasa belə şəkilli kitablarla tanış olması, oynaması onlara baxıb öz-özünə hekayələr uydurması, danışması çox vacibdir. Çünki, o məktəbə gedəndə, artıq ilk kollektivə düşəndə danışmağa nəsə sözü olmalıdır. Sizi inandırım ki, nə qədər laqeyid, dəcəl uşaq olsa da o, oyuncaqlarının içində, stolun üstündə, televizorun, kompüterin, planşetin yanında  hətta döşəmədə belə (qoy olsun onsuz da oyuncaqlar bütün günü əl-ayağa dolaşır) olsa şəkilli kitab görsə, (indi olduqca bahalı pultlu maşınların, helikopterlərin, gəlinciklərin və s. birinin qiymətinə 2-3 dənə yaxşı möhkəm materiallardan hazırlanmış, tez xarab olmayan şəkilli kitablar almaq olar) uşaq götürüb onunla da maraqlanacaq, baxacaq. 3-4 yaşlarında bütün normal uşaqlar (daha inkişaf etmiş, hazırlıqlı uşaqları çıxmaq şərti ilə, onlar artıq oxumağı bacarırlar) şəkilli kitablara baxıb hekayələr uydurmağı, ordakı oğlanın və ya qızın yerində olmağı bacarırlar, istəyirlər, sevirlər. Yetərki, onlara bu abu-havanı yaradıb sərbəstlik verəsən. Bir müddət oynadıqdan sonra isə təbii olaraq uşaq yazmağa və oxumağa can atacaq. Məktəbi gözləmədən uşağın digər tələblərini ödədiyimiz kimi bu təlabatı mütləq qarşılamaq lazımdır. Bunun üçün sadəcə 4-5 ay planlı və məqsədyönlü  şəkildə, məşğul olmaq uşağın bir ömür boyu qarşıda dayanmış əsas problemini kökündən həll etmək lazımdır. İnanın 3-5 yaş arasındakı bütün normal uşaqlara ən şoxu 1 il əziyyət, xərc çəkib sadəcə onu kitablarla, intrnetdəki axtarış sistemləri ilə tanış etməklə, kitablardan istifadə etməyi (yazıb oxumağı), sadə hesablamanı öyrətməklə məktəbə hazır şəkildə göndərsək onun bütün gələcək problemlərini həll etmiş oluruq. Məktəbə ən azı yuxarıda qeyd olunan dərəcədə hazırlıqlı və ondan daha yaxşı qaydada hazırlanmış şəkildə gedən  (kitablardan istifadə etməyi, mütailəni bacaran),  sərbəst çalışmaqda heç bir çətinliyi olmayan uşaq sizi bütün gələcək təhsil boyu izafi xərclərdən, təhsildən  sonra  (maşın almaq, işə düzəltmək, ev almaq, toy etmək kimi) isə daha böyük və vacib külli miqdarda sərfiyyatdan  xilas edəcək. Burada söhbət qismən maiddiyyatdan gedir çünki, bizim mental alaraq öz dəyərlərimiz var. Ancaq, burda əsas məsələ odur ki, bu hazırlıqlı uşaq gələcəkdə özü ya bunları qəbul etmək istəməyəcək, ya da ona ehtiyacı olmayacaq. Birinci sinifə gedəndə tam hazırlıqlı olduğu üçün bütün məsələlər ona asan və adi gəldiyindən  bütün həyatı boyu belə davam edəcək. Bura da böyüyün öhdəçiliyi və vəzifəsi sadəcə nəzarət etməkdən ibarət olacaq. Bura qədər biz sadəcə uşaq vaxtı mütaliənin nə qədər vacib və önəmli olduğundan danışdıq. Bütün ibtidai siniflər boyu və ondan sonra da yeniyetməliyə qədər uşağı nəzarətsiz qoymaq olmaz! Bu dövrdə uşaqlar lüğətlərdən istfadə etməyi mütləq  bacarmalıdırlar. Uşaq vaxtı mütaliə etmək  hamıya vacibdir, gələcəyin ustasına da, müğənnisinə də, aşbazına da, hərbiçisinə də hamıya. Mütaliə nəticəsində uşaq istənilən mühit və kollektiv içərisində tam sərbəst şəkildə, kompleksiz öz yerini tapır, öz kiçik dünyasını qurur, ətrafını formalaşdırır. Məlumatlı uşaq yeni mühitə tez inteqrasiya edir, uyğunlaşır. Belə uşağın dostları çox olur. Bütün kollektivin sevimlisi olur. Bütün bunlar nəyin nəticəsidir? Əlbəttə, mütaliənin, oxumağın, araşdırmağın.

 Yeniyetməliklə uşaqlığın şərhəddinin harda bitib, harda başladığı dəqiq heç kimə məlum olmasa da uşaq böyüdükcə  təbii proseslərin nəticəsində orqanizmdə istər fiziki, istərsə də mənəvi cəhətdən bir çox dəyişikliklər baş verir ki, məlumatlı və məlumatsız yaxud da bu dəyişiklikləri gözləyənlə, gözləməyən uşaq-yeniyetmənin  hərəkətləri, özünü aparması, bu dəyişikliklərə reaksiyası da məntiqi olaraq müxtəlif olur. Elə bil  bilirsən ki, dostun qonaq gələcək hazırlıqlı olursan.  Ya da qəflətən qapı döyülür. Effekt təxminən eynidir. Məlumatlı yeniyetmə qeyri-adi heç nə yoxmuş kimi öz yaşam tərzini mütaliənin hesabına sakit şəkildə davam etdirir.

  Məlumatlı gənc (ancaq və ancaq davamlı mütaliə nəticəsində buna nail olmaq mümkündür) məktəbdən sonra ixtisas seçimində, təhsilin digər pillələrində,  hərbi xidmətdə, ilk iş yerində də demək olar ki, heç bir çətinliklə üzləşmir. Məlumatlı gənclərin ailə həyatı da qat-qat daha uğurlu olur. Onlar kənar müdaxilələr və təbiətin maneçiliyi olmasa. Demək olar ki, seçimlərində çox az-az hallarda yanılırlar. Deyərdim ki, bu şeçim –gələcək ömür-gün yoldaşını seçmək dünyaya yenidən gəlmk qədər əhəmiyyətli bir hadisədir. Bu məqamda səhv etmək, doğuşu qəbul edən mamaçanın səni əlindən yerə salmasına bərabərdir. Bəlkə də daha artıq. Deməli, mütaliə sayəsində gənc bu sınaqdan da mümkün qədər az risklə keçir. Mütaliə sayəsində 25-30 yaş arası hər bir gənc heç bir kömək olmadan öz işini tapmağa və ya qurmağa, özünü maşınla, evlə təmin etməyə qadirdir.

   Mütaliə heç vaxt bitmir. Ailə həyatı, məişət problemləri, qidalanma, yaşam tərzi, istirahət, ixtisas artırma, orta yaşlı hamının gündəlik qayğılarıdır. Mütaliə sayəsində  oxumuş, savadlı, bütün həyatını tam təmin etmiş şəxslər daha sağlam yaşayırlar. Belə şəxslərin ailə büdcəsi daha dayanıqlı, qidaları daha sağlam, istirahətləri daha keyfiyyətli olur. Mütaliə isə bitmir ki, bitmir…. İnsan daim axtarışdadır. O,  fasiləsiz olaraq, oxuyur, axtarır, araşdırır, hər şeyin ən yaxşisini, ən ucuzunu istəyir  və  mütaliə nəticəsində  buna nail olur.

   Mütaliəninbir mənfi cəhəti var ki, onu  daahıllıqda hiss edirsən… Bir vaxt oyanırsan ki, məktəb yoldaşlarından, xidmətdəbir yerdə olduğun dostlardan, tələbə vaxtından əlaqə saxladığın adamlardan demək olar ki, heç kim qalmayıb.Yada salmağa çalışırsan, çoxları qəfil ölümlə (gecə yatıb, səhər oyanmayıblar),qəzada, həbsdə,  müxtlif səbəblərdəndünyaların çoxdan dəyişiblər, ya da heç bir məlumat yoxdur. Sağ qalanlarıbarmaqla sayırsan…. Bu şəxslərin demək olar ki, hamısı səinin həmsöhbətlərin,həmfikirlərin, həmişə kitab alıb-verdiyin, hansısa yeni bir məlumat-xəbər barədəhəmişə mübahisə etiyin  yoldaşlardır….Günlər keçir bir də görürsən daha zəng edən, statuslarına şərh yazandost-tanışdan heç kim qalmayıb….  İstər-istəməz  nə vaxtsa dostlarla mübahisədə dediyin sözdüşür yadına; – “mütaliə orqanizmin kompleks müalicəsi və sağlam həyat deməkdir”-  üzünə qeyri-ixtiyari təbəssüm qonduğunu hiss edirsən….. O vaxt dostlardanbir çoxu bunla razılaşmasa da izahat verəndən sonra ki, mütaliə yeganə vasitədirki, həm ruhun hən də cismin bunla qidalanır, yekəqarın bankirdən başqa hamıbunla razılaşmışdı. Bankirin ki, isə sadəcə kor inad, həm də nankorluqidi.  O, artıq çoxdan unutmuşdu ki, say –hesabını itirdiyi var dövlətini özü ilə qonşudan alib geyərək oxumağa gəldiyinimdaş pencəyin cibində gətirməmişdi…. Ani olaraq onun lap çoxdan olmuş yas mərasimigözünün önünə gəlir, yaziq şəhərin mərkəzində tək qaldığı mənzilində qəflətəndünyasını dəyişmişdi. Ancaq işdə bir-neçə gün görsənməyəndən sonra mənzilindəcansiz tapmışdılar. Yekə adam bir az da şişmişdi, evin qapısından çıxmadı.Zalım oğlu qapını da elə düzəltdirmişdi ki, sökmək  də mümkün olmadı. Həm də baxdılar ki, qapısökülsə də oradan çıxmayacaq. Odur ki, pəncərələri söküb, kranla pəncərədəndüşürdülər…. Təəssüf   hissi ilə başınıbulayıb, düşünürsən yəqin ki, ən çox mütaliə edən elə mən olmuşam…..

15.10.2016. (13:15) Bakı.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

“T” HƏRFİNİN ŞEİRİ

“ T “

Tuncay topu tulladı,

Tutu, topu tut görək!

Top-top mənə yaraşmaz,

Mən tankçı olum gərək!

Tapançamı götürdüm,

Tüfəngi də ver mənə.

Tankı, topu sazlayım,

Hücum edim düşmənə!

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================