Zaur Ustac – 15 – ci yazı

YAZARLAR VƏ YAZILAR

və ya

MÜASİR ROMANÇILIQ NECƏ OLMALIDIR???

(On  beşinci yazı)

Salam olsun sənə ey dəyərli oxucum. Dünya kitabxanalarındakı kitabların, yazıların, o yazılardakı sözlərin, sözlərdəki hərflərin sayının min misli qədər uca Yaradana şükürlər olsun ki, daha bir bəhanə ilə görüşmək qismət olub bizlərə… Xoş gördük sizləri…

Söhbətimizin mövzusu  iki kitabda cəmlənmiş bu iyirmi üç yazıdan ən vacibi kimi də qəbul edilə bilər… Beləki, sayı ilə on beşinci adlandırdığım bu yazıda iki əsas məsələni müzakirə edəcəyik. Birinci məsələdə  bizə qədər olanlara nəzər salıb fikir (əlbəttə, subyektiv) bildirəcək, ikincidə isə giley-güzarla dolu zəmanəmizdə müasir romançılıq necə olmalıdır? –  sualına cavab tapmağa çalışacağıq. Bu iki ciddi məsələyə toxunmağa nə dərəcədə haqqım çatır, arqumentlərim nə qədər tutarlı ola bilər, ümumiyyətlə bu yazını qəbul etmək olarmı, əgər olarsa, bu hansı səviyyədə mümkündür? Oxucuda yarana biləcək bu qəbildən olan digər suallara öncədən cavab vermək üçün qısa bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm:

HAŞİYƏ

Bütün digər yaradılmışlar kimi insan da özü anlayandan sonra ətraf aləmi anlamağa çalışır. Bu çabalar içində demək olar ki, bir körpə başqa bir canlının balasından elə də çox fərqlənmir. Ətraf aləmi hissə-hissə, çox kiçik parçalarla, fraqmentlərlə dişimizlə, dırnağımızla, gözümüzlə, hiss edib, dadıb, görüb tanıyır, yadda saxlayırıq. Dünyadan – ətraf aləmdən yadımda qalan ilk fraqment  atla bağlıdır; bu ilk olaraq özümün çəhrayı rəngli oyuncaq atım – üstünə minilə biləcək möhkəm plastmasdan olan təkərli at, qonşu oğlanın həmişə balkonlarında olan yaşıl şar atı (Bakıda) və ən dəqiq, net mənzərə bir axşamçağı (Ağdam rayonu, Yusifcanlı kəndində) mal-qaranı örüşdən gətirən babamın qabağına – qarşılamağa – çıxdıqda məni öz tünd qəhvəyi rəngə çalan qızlı “yava” Qarabağ cinsindən olan atının tərkinə alıb doqqazdan evin qarşısına – həyətə qədər  60 – 70 addımlıq yolu (bu bir neçə dəfə təkrar olunub) gətirməsidir. At anladığım, yadımda qalan oyuncaq olsa da minə bilmədiyim, çünki, ondan tutub duranda mən boyda idi… Əsl at da həmçinin qardaşlardan ən kiçiyi olan Hafiz əmimin məni qaldırıb Müseyib  babam minən atının tərkinə oturdanda (o kiçik  oğul, mənsə böyük  nəvə  idim – təbii estafet məsələsi) arxadan babamın belindən necə bərk-bərk yapışdığım hələ də yadımdadır… Beləliklə sanki, at əl dəysə də əlçatmaz bir varlıq olaraq qaldı mənim üçün… Ancaq, yadda qalan ilklərdən həyatım boyu həmişə birinci olan ikinci bir varlıq da var. Bu kitabdır, kitab… Ətrafdakı canlı və cansızları tanımağa başlayanda dişimə vurub yoxladığım varlıqlardan biri də yadımda qalan birincisi orta qalınlıqlı,tünd göy rəngli kitabdır – “mikrobiologiya” kitabı… Yəqin ki, ağ yerlərini yazdığım, nəyəsə əsəbləşib ağlayanda vərəqlərini dartıb qopardığım kitab da elə bu “göy kitab” olub… Səhv etmirəmsə bu sualları bir müsahibədə cavablandırmışam, odur ki, təkrar olsa bağışlamanızı rica edirəm. Kənd uşaqlarının çoxu kimi əlifbadakı gözəl buzov rəsminin altında iri böyük hərflərlə yazılmış “DANA” sözünü hərfləyib “BUZOY” deyə-deyə əlifbanı öyrəndikdən sonra ilk oxuduğum kitab “Qızıl şamdan” uşaq nağıl kitabı olub –bu təxminən 1981 –ci ilin okyabr ayı idi.  Oxuduğum ilk iri həcimli kitab göy rəngli, qalın, üstündə qalxan şəkli olan “Koroğlu dastanı”, xarici ədəbiyyat nümunəsi  “Kapitan Qrantın uşaqları”, çox cildli  isə  “Min bir gecə” dastanları olub. 80-ci illərdən  etibarən üç dildə ana dilimizdə (hal-hazırda Türk dili  adlandırdığımız dili mən xaric dil hesab etmirəm), rus dilində, ingilis dilində və üç əsas qrafikada; kiril, latın, ərəb əlifbaları ilə sərbəst mütaliə vərdişlərim var. Təxminən 1987-ci ilin yayından etibarən ətrafda nələrin baş verməsindən asılı olmayaraq saatlarla sadəcə oturduğum taxta stulu yellədə – yellədə qalxmadan bəzən gündüz axşama kimi, bəzən gecə səhərə kimi kitbdan ayrılmadan oxumaq kimi bir bacarığa yiyələnmişdim… Təəssüf ki, indi belə vaxt yoxdur. Maraqlı kitab olanda ya uzaq yol gedəndə çatana qədər maşında, ya da qonaq və istirahətdə olduqda belə uzun müddətli – ayrılmadan – mütaliə etmək imkanı olur. Bu minvalla o zamanın əksər gənci  kimi mən də əvvəl məktəb kitabxanasının, ardınca kənd kitabxanasının axırına çıxdıqdan sonra rast gəldiyim, adını eşitdiyim kitabları alıb oxumağa başladım. Bütün bunlar bu yazını oxuyanların əksəriyyəti kimi mənim də sovetlər birliyində yaşadığımız nisbətən məhdud bir dövrə aid olan məlumatlar idi. 90-cı illərdən sonra əvvəllər bizim üçün əlçatmaz olan bütün kitablar da, müəlliflər də əlçatan oldu. Yeni əsrdə internet deyilən məhdudiyyətsiz bir aləm ərmağan oldu bizə  və bununla da inandırım sizi ki, dünyada limit deyilən anlayış öz qüvvəsini itirdi…

Bütün təfsilatı ilə belə bir girş verməyə ehtiyac var idimi? – Haqlı sual çıxa bilər ortaya. Əvvəlcədən deyim ki, bəli var idi. Çünki, yazının buradan sonra oxuyacağınız hissələrində elə məqamlar ola bilər ki, “bunun heç filankəsin filan romanından xəbəri yoxdur, və ya bəs niyə heç filankəsin adını qeyd etməyib və s.” Qarşıda belə problemlərlə üzləşməmək üçün nəzərinizə bir daha çatdırıram ki, yuxarıda qeyd olunan tarixdən üzübəri Respublikamızda əlçatan olan və günümüzdə internetdən oxuya biləcəyimiz sizə məlum olan nümunələr və müəlliflər mənə də məlumdur. Sadəcə bu yazının öz məqsədi var. Mən bu məqsədə uyğun davranacaq və ancaq, faydalı bildiyim məqamlara toxunacam. Yəni, kimin və ya hansı əsərin adının çəkilməməsi onun olmaması anlamına gəlmir. Onlar da var. Sadəcə mənim subyektiv fikrimə görə hal-hazırda bizə, bizim gəncliyə bu yazıda adı hallanan müəlliflər, qeyd olunan əsərlər haqqında olan məlumat və biliklər daha faydalı ola bilər. Yəni, yazının məqsədi bu müəllif və nümunələri bilənlərə xatırlatmaq, bilməyənlərə isə tanıtmaqdan ibarətdir.

XATIRLATMA

İndi işlədəcəyim “MƏNCƏ” ifadəsi bundan sonra sıralanacaq bütün fikirlərə aiddir. Və beləliklə, məncə, bəşər tarixi yarandığı gündən müasir dövrümüzədək – insan oğlu əlinə qələm alıb yazmağa başlayandan bəri ən dəyərli yazılar ortaya qoymuş yazar çoxumuzun uşaqlıqdan tanıdığı  Lev Nikolayeviç Tolstoydur. Bəs, tanıdığımız digər yazrlardan onu belə kəskin dərəcədə fərqləndirən nədir?  Və bunu real, həyati səbəbləri nə olub? Onu nəyə, hansı səbəblərə nümunə götürüləcək birinci şəxs hesab edirik və ya etməliyik? Axı onun qədər tanıdığımız digər  Dostoyevski, Ernest  Heminquey,Viktor Hüqo, Cek London, Sent-Ekzüperi, Vasiliy Yan, Tarle kimi məşhur yazarlar da olub. Sözsüz ki, indi kimsə bu sətirləri oxuyub tam fərqli adını qeyd etmədiyimiz bir müəllifi xatırlaya və onu  öz kriteriyalarına – meyarlarına görə Tolstoydan üstün hesab edə bilər. Bu onun təbii haqqıdır. Ancaq , burda bir məsələni mütləq qeyd etməliyəm, Tolstoy yaradıcılığının əsasında hansı səbəb və məqamlar durmasından asılı olmayaraq mən yuxarıda misal üçün adını çəkdiyim və bu an sizin fikrinizdə olan digər müəllifdən seçilir. Yuxarıda nisbət üçün  elə yazarları seçmişəm ki, bu yazını oxuyan şəxslər mütləq onları da oxuyublar və yaradıcılıqları ilə tanış olduqlarına əminəm.  Dostoyevski, Ernest  Heminquey, Viktor Hüqo, Cek London, Sent-Ekzüperi,  kimi yazrlar nə qədər cəlbedici  yazsalar da bütün yaratdıqları nümünələrdə çatışmamazlıq, natamamlıq hiss olunur. Bu məsələ bəlkə də inam məsələsi ilə bağlıdır. Beləki, bu müəlliflər nə qədr maraqlı süjet xətti üzərində işləsələr də, hadisələr nə qədər qızışıb, səngisə də sonda bir nəticəyə gəlib çıxa bilmirlər. Bu özü-özlüyündə müəlliflərin bütün problemləri hansı dil, üslub, bənzətmə vasitələrindən istifadə etmələrinə baxmayaraq insanın üzərinə yükləməsindən və insan oğlunun isə nə qədər faili-muxtar olmasına baxmayaraq bir Yaradan tərəfindən yaradılmış omasını ya qəbul etməmələrindən, ya da unutduqlarından qaynaqlanır deyə düşünməkdəyəm. (fikir dəyişə bilər, hərəkət varsa, dəyişiklik labüddür). Bəs, belə natamamlıq Tolstoyda yoxdurmu, əlbətdə , var məsələn, “Hacı Murad”-da. Ümumiyyətlə mən özümüçün Tolstoy nümunələrini  nümunə götürülə biləcək baxımdan belə sıralayıram:  I – “ETİRAF”,  II – “SERGEY ATA”  və  “İVAN İLİÇİN ÖLÜMÜ”, III – “HƏRB VƏ SÜLH”…..  sonuncu “HACI MURAD”. Vasiliy Yan, Tarle barədə ayrıca onu qeyd etmək istəyirəm ki, bu müəlliflər haqqında On yeddinci yazı – “Hərb mövzulu yazılar” – da nisbətən ətraflı söhbət açacam.  Nəticə olaraq nə qeyd etmək istəyirəm Tolstoy istər özündən əvvəlki, istərsə də günümüzə qədər – sonrakı yazrlardan fərqləndirən məqam və keyfiyyət onun şəxsiyyətinin və nümunələrinin tamlığı, mükəmməlliyi və ya mükkəməl kimi qəbul etdiyimiz əlbətdə, nisbi olan anlayışa daha yaxın olması ilə seçilir. Bunu kökündə uca Yaradana inancın, onun uzun, keşməkeşli ömrünün, sağlam ruhunun  – həyat yolu – fəaliyyətinin, özünəməxsus yaşam tərzi və təlatümlü ailə həyatının dayandığını hesab edirəm. Bu məqamda yenidən kiçik bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm.

HAŞİYƏ

Yəqin bu deyimi eşitmisiz?  Əgər, eşitməmisizsə onda indi xəbəriniz olsun ki, belə bir deyim var: – “Batmaqda olan gəmidə bir nəfər də olsun allahsız tapa bilməzsən” Əfsuslar olsun ki, məsləyindən asılı olmayaraq çoxumuz əslində böyük bir, hər an batmaq təhlükəsi ilə üzləşə biləcək, müdhiş dalğalar qoynunda atıla-düşə üzən gəminin sakinləri – sərnişinləri olduğumuzu unudur, bunu ancaq gəmimiz ləngər verəndə hiss edirik. Bu baxımdan Xalid Hüseyninin “Çərpələng Uçuran” romanında iki maraqlı məqam var. Bu arada onu qeyd etmək istəyirəm ki, Xalid Hüseyni və əsərləri nümunə ola biləcək  müasirlərimizdir.  Əgər hələ tanış olmamısızsa, bu andan sonra boşa gedən vaxt əsl igi kimi hesab oluna bilər. Məsələn, bu tanışlıq elə “Çərpələng Uçuran” – la başlaya bilər. Çox maraqlı və yuxarıda nümunə kimi qeyd etdiyimiz meyarlara tam uyğun gələn bir əsərdir. Tamdır. Əlavə edim ki, “Çərpələng Uçuran”-ı həm ingilis dilində orijinalda, həm də Xədicə İsmayılın tərcüməsində doğma, şipşirin ana dilimizdə oxumuşam. Tərcümə indiki tərcümələrin əksəriyyətindən fərqli olaraq çox gözəl alınıb. Hadisələrin bir qisminin bizim mədəniyyətə yaxın Şərq mühitində baş verməsi də onun ana dilimizə rahat uyum sağlamasına, daha asan qavranmasına yardımçı olur. Bu tərcümə ana dilimizdə bizim üçün orijinal hesab oluna bilər. Tərcümədə heç nə itməmişdir. Əksinə daha da zənginləşmiş,  romanın cod dili bir az yumşalmış, daha rahat anlaşılan olmuşdur. Mətləbdən uzaqlaşmayaq, deməli, romanın qəhrəmanı Əmir heç də inanclı biri sayıla bilməz. Ancaq, onun şüuraltı bilincində belə bir qüvvənin varlığı barədə məlumat olduğundan əsər boyu iki dəfə ən kritik məqmda bu özünü büruzə verir. Birinci dəfə atası xəstə olanda, ikinci dəfə isə doğmaca qardaşının balası və eyni zamanda artıq, onların – Babanın nəslinin yeganə davamçısı Zöhrab xəstəxanada can çəkişəndə…

Məncə, ordan-burdan nala-mıxa vurmaq bu qədər kifayətdir. İndi gələk, ümumilikdə əsas məsələyə bəs bizim özümüzün nümunə ola biləcək kimlərimiz, nələrimiz var. Əlbəttə, bu misallar elə seçilməlidr ki, ən azından bu yazını oxuyan şəxs onları da tanımış olsun. Bu məqamda şübhəsiz ki, yenə hansısa keçid mövqeyndə dayanan nümunələr olmalıdır. Belə şəxslərə Abbasqulu ağa Bakıxanovu, Həsən bəy Zərdabini, Əhməd bəy Ağaoğlunu, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevi, Məmməd Səid Ordubadini, Vintsas Kreveni,  Üzeyir Hacıbəylini, Yusif  Vəzir Çəmənzəminlini, İlyas Əfəndiyevi, Bayram Bayramovu,  İsmayıl Şıxlını və onların düşüncələrini, yazıb-yaratdıqlarını misal göstərə bilərik. Bu keçid şəxslərdən sonra  Bəxtiyar Vahabzadə, Cəmil Əlibəyov, Xudu Məmmədov,  İsa Hüseynov (Muğanna), Nəriman Həsənzadə, Əlibala Hacızadə,  Anar, Elçin, Hamlet İsaxanlı, Kamal Abdulla, Akif Əli, Elçin Hüseynbəyli (Qaraçuxa),  Orxan Fikrətoğlu,  Əsəd Cahangir,  Sadıq Qarayev, İlqar Fəhmi,  Rövşən Abdullaoğlu kimi  şəxsiyyətindən, həyat yolundan, fikirlərindən, yazıb-yaratdıqlarından, müasirlərimiz olanların söhbətlərindən faydalana biləcəyimiz kiçik, çox da zəngin olmayan bir syahı tərtib etmək olar. Ancaq, biz daha konkret olub və heç olmasa üç gedişə ortaya konkret nəticə qoymalı olsaq, mən bunu belə edərdim. Vintsas Kreve “Azəristan ölkəsi”,  Makulu “Səttarxan”, Müəllifi mübahisəli olsa da əsl milli nümunə “Əli və Nino”.

Əgər, hələ də Vintsas Kreve ilə tanış deyilsizsə, mütləq tanış olun. Tanışlığa “ATV kitab seriyasından olan”  doğma, şipşirin ana dilimizdə nəşr olunmuş – sağ olsun Səlim Babullaoğlu – Vintsas Kreve “ Azəristan ölkəsi” kitabından başlaya bilərsiz. “Səttarxan ” və  “Əli və Nino”,  biz müasir mili romançılığın standartı, (müasir roman necə olmalıdır ki, oxunaqlı, faydalı və gəlirli – satıla bilən – olsun) üzərində düşünürüksə, bu iki əsərə diqqətlə baxıb, özümüz üçün yığcam araşdırma aparıb müəyyən nəticəyə gələ bilərik. İlk öncə müəlliflərə baxaq, Makulu o qədər də məşhur imza olmasa da, “Səttarxan” iri həcimli çox ətraflı, zəngin məlumat mənbəyi olan, faydalı romandır.  Müəllifi dəqiq bilinməyən – imza yoxdur –  “Əli və Nino” əsl nümunədir. Məncə, “Əli və Nino” bütün parametrlərdə standarta daha yaxındır. Bu iki əsər əlavə heç bir təsir dairəsinə düşmədən hər ikisi nümunə ola biləcək səviyyədədir. Ancaq, “Əli və Nino”  “Səttarxanı”  həcm məsələsində qabaqlayır və üstünlük əldə edir.  “Əli və Nino” hadisələrin zənginliyi, məlumatlılıq və həcm baxımından müasir Azərbaycan oxucusu üçün əsl nümunə – çağdaş romançılığın standartı sayıla biləcək bir əsərdir. Ümumiyyətlə yeni yaranacaq romanlar 80 – 100 səhifə həcmində olsa daha cəlbedici və faydalı olar deyə düşünməkdəyəm…

Uca Yaradanın  insan oğluna bəxş etdiyi ən dəyərli nemət olan vaxtınızı bu sətirləri oxumağa həsr etdiyiniz üçün qarşınızda baş əyir, sonsuz sayğılarımı bildirirəm. Hörmətlə: Zaur Ustac.

QEYD

Yazarlar ancaq, (əyləncə və ya mənfəət xatirinə yazanlar xaric) yazarlar. Şübhəsiz ki, söz Uca Yaradana məxsusdur. Biz sadəcə qələm tutan qullarıq… Yox əgər, kimsə bunu inkar edib, ancaq yenə oturub saatlarla kiminsə pıçıltılarını qələmə alırsa, onda bağışlayın məni, belə çıxır ki, onun yazdıqları şeytan vəsvəsəsindən başqa bir şey deyildir…

24.05.2018. Bakı.

QEYD:

Bu yazı müxtələf saytlarda yayımlanmaqla bərabər müəllifin “YARADANLA BAŞ-BAŞA” və “QƏLƏMDAR” adlı kitablarında müstəqil məqalə kimi yer almışdır.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ELDAR İSMAYIL BÖYÜKTÜRK

KİPRİYİMLƏ QOR DAŞIYAN OLMUŞAM

Halal zəhmət tanrı payım əzəldən,
Mən alnımda tər daşıyan olmuşam!
Şər qüvvəni qaranlığa qısdayıb,
Zor ayaqda zor daşıyan olmuşam!

Min qəlb hördüm, dönüb bir daş sökmədim,
Ətəyimə haram tikə bükmədim.
Al qumaşı yamaqlayıb tökmədim,
Zərgər kimi zər daşıyan olmuşam!

Öyməmişəm çeynek olan hər sözü,
Aramışam, axtarmışam tər sözü.
Məndə donub sirdaşların sir sözü,
Həyat boyu sir daşıyan olmuşam!

Kərəm oldum bir kərəmli lələyə,
Şükürlüyəm zalım olan fələyə…
Boran əsən, buz bağlayan ürəyə
Od daşıyan, nur daşıyan olmuşam!

Sanma, Eldar, tor qurmuşam qayada,
Ömür yolum gah atlı, gah piyada…
Bu bəxtəvər, bu getgəlli dünyada
Kıpriyimlə qor daşıyan olmuşam!

Müəllif: ELDAR ISMAYİL BÖYÜKTÜRK

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

نعمت متین – روحدان دوشموش خالق


کؤچورن: ائلیار پولاد

نه قدر تولئرانت(بی طرف- سربست) اؤلکه اولماغا چالیشسان دا، هر بیر خالق اؤز خالقی‌نین نماینده‌‌سینی ياد ائللی‌دن داها اوستون توتور. کوسموپولیت(جهانی‌لشمه) دوشونجه‌ده اولان انسانلاری آنلامیرام. سنی هئگئمون اؤلکه‌لرده ایکینجی، حتی اوچونجو نوع انسان تیپینه عاید ائدیرلرسه، هانسی کوسموپولیتیزمدن دانیشماق اولار؟ خارجی اؤلکه‌لره گئدیب گلمیش بیر چوخ انسانلاردان سوروشاندا معلوم اولور کی، هئچ ده هومانیزم دؤورو دئيیل. بیر آلمان بیر آذربایجانلینی اؤز آلمان انسانیندان چوخ ایسته‌میر. پراقادا ياشايان طلبه‌‌ اوغلان دئيیر کی، بیر خانیملا تانیش اولاندا ایتاليان اولدوغونو دئسن، همین گون سئوگیلی اولا بیلرسینیز. آمّا آذربایجانلی سؤزونو ایشلتسن ائوه سويو سوزوله-سوزوله گله‌جکسن. 
مقصدیم هئچ ده انسانلاری عیرقینه، دینینه، دولتینه گؤره آيیرماق دئيیل. ساده‌جه اولاراق اؤز وطنداشینی خارجی وطنداشدان اوستون توتمالیسان. دولت اؤز وطنداشینا داها چوخ معاش، راحتلیق، آزادلیق وئرمه‌لیدیر. بیر جیهازی چئرتيوژا(استحصال خریطه‌سی- مونتاژ کتابچاسی) باخیب يیغماق اوچون خارجی اؤلکه‌دن نماینده‌‌ گتیرمه‌يه احتیاج يوخدور. اونو 11-جی سینیف شاگردینه ده وئرسن يیغار. خئيلی پول خرجله‌يیب خارجیلری قوجاقدا گزدیرمک آيیبدیر. اؤز وطنداشینا حؤرمت ائتمه‌ين دولت محوه محکومدور. خالقین میللی روحونو، اینامینی قیرماق اولماز. بیر انگلیس يوکسک معاشلا آذربایجاندا ایشله‌ينده عینی ایشی گؤردويو آذربایجانلی‌نین قات-قات آز معاش آلماسینی چوخ ياخشی بیلیر. و همین ياد ائللی بیزه باخاندا گؤزلری‌نین اؤنونده قول جانلانیر. 
پولونا گؤره عربین استراحت ائده‌جه‌يی رستورانین آدینی ديَیشیب عرب سؤزو يازماق خالقین معنوی ضعیفلیی‌نین، روح دوشکونلويونون، اؤزونه و خالقینا حؤرمتسیزلیین نشانه‌سی‌دیر. اونیوئرسیتئتلرده خارجی طلبه‌‌لر امتحانی داها راحت کئچیرلر. آذربایجانلی طلبه‌‌ ایسه مین بیر اذیت گؤرور. بونون آدی نه قورخاقلیقدیر، نه ده يالتاقلیق. بو خالقین عمومی دوشونجه‌سی‌نین، اراده‌سی‌نین ضعیف اولماسینی گؤستریر. مندن گوجلو اولان دولتلر اؤز وطنداشینا هر شرایطی يارادیر و سونرا خارجی وطنداشی دوشونور. بیزده ایسه عکسینه‌دیر. 
عائله‌‌وی رستورانلارا ایدمان گئيیمینده گلن موشتریلر ایچری بوراخیلمیر. بونو محافظه‌‌ خدمتینده چالیشان هميئرلیمیزه دؤنه-دؤنه تاپشیریرلار. لاکین ایدمان گئيیمینده گلن عربلری «توریستدیر» دئيیب ایچری بوراخیرلار. محافظه‌‌ امکداشی‌نین سؤزونو يئره سالان دیرئکتور اؤز ملّتی‌نین بالاسینی مندن سیندیریر. پولا گؤره اؤز هميئرلیسینه آرخا چئویریر. همین محافظه‌‌ امکداشی روحدان دوشور. ایچینده نیفرت حسی اويانیر. هئچ کیمه اینانمیر و نهايت ایشدن چیخیر. بودور رئاللیق. آخی، هر شئيین پوللا اؤلچولمه‌سی ایيرنجلیکدیر. 
س. سوئيق «دونه‌نین دنیاسی« اثرینده یهودیلرین ياشايیش طرزینی، اوشاقلارلا داورانماق پروقرامینی، اؤز ملّتینه اولان حؤرمتینی اطرافلی گؤستریر. قوقول روس خالقینی گؤيلره قالدیریر. دوما، بالزاک، موپاسان، هوقو کیمی يازیچیلار فرانسیزلاری مندن گوجلو انسان توپلوسو شکلینده تصویر ائدیرلر. اؤزوموزو آشاغیلاماق، ضعیف نقطه‌‌لریمیزی عالمه جار چکمک آخماقلیقدیر. منسوب اولدوغون خالقین نماینده‌‌سینی بالاجا، قورخاق، گئریده قالمیش گؤستردیکجه، اونو داها دا ضعیفله‌دیرسن.
گوجلو خالقین هر بیر وطنداشی تانکین قارشیسیندا سینمادیغی کیمی، پولون دا قارشیسیندا سینمیر. اصل گوج نفسینه غالیب گلنده اوزه چیخیر. ساتیلمايان انسان يوخدور دئينلر، ان اوجوز قیمته ساتیلدیلار. ان خیردا مداللارا گؤره سوسدولار. 
خالق اولاراق تفکروموز اؤزوموزو آشاغیلاماغا کؤکله‌نیب. بونا مثال اولاراق رئژیسور س. توججی‌نین «سونونجو پورترئت» فیلمیندن آگاه اولماغینیزی ایسته‌يیرم. دئمه‌لی، تانینمیش رسّام آ. جاکومئتتی تنقیدچی، ژورنالیست ج. لورد ایله تانیش اولور. لوردون پورترئتی چکن رسّام هر زامان اؤزوندن ناراضی حالدا سؤيوش سؤيور، قیشقیریر، داها بیر نئچه گون ایشین اوزاندیغینی سؤيله‌يیر، ایچیر، چکیر… هر دفعه‌‌ پورترئت حاضر اولاندا بؤيوک فیرچا ایله لوردون اوزونو آغ رنگله اؤرتور. هفته‌لرله بو پروسئس داوام ائدیر. رسّام هئچ بیر حالدا اؤزوندن راضی قالمیر. حتی آوتوبیوقرافیک فیلمده سون درجه‌‌ درین بیر دیالوق کئچیر: 
– سیز همیشه بئله اولموسونوز؟ 
– نئجه؟ 
– اؤز باجاریقلارینا اینانمايان. 
– البته‌‌، هر ایل داها چوخ. 
– بس، آخی سیز هر ایل داها اوغورلوسونوز. 
– بس، اوغور شبهه اوچون ان بؤيوک نعمت دئيیل؟ 
بیر استعدادلی فرد اؤزونه اینانمايا بیلر. چونکی فرددیر. انکشاف اوچون اؤزونه عذاب وئرمه‌لیدیر. خالق، جمعیت، توپلوم ایسه اؤزونو آشاغیلايا بیلمز. بو دوزگون دئيیل. او ساری سیمی قیرماق اولماز. معنوی سارسینتی خالقین دوشمنی‌دیر.

Mənbə: Elyar Polad

Nemət Mətin – “Ruhdan düşmüş xalq”

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

MAKLER – VİP N : 004

“MAKLER – VİP” N- 004 (0004) 08.06.2019 – BAKI.

EY BƏNİ – ADƏM…

(Güllələnən küçə itlərinin dilindən)

Ey bəni – adəm, nə çabuq unutdun?

Sultani Nəzmi Seyidin öyüdün*.

Düz deyiblər: – “barı olmaz söyüdün…”

Ay başıküllü özünə yaxşı bax,

Sonra gəlib, başımıza güllə çax…

* * *
Qudurmuşam? – quduz sənin atandı…

Sən kimisin əkib, doğub atandı…

Sizin kimi bir-birinə atandı…

Ay başıküllü özünə yaxşı bax,

Sonra gəlib, başımıza güllə çax…

* * *
Hürüşməkdə dərsi  sizdən  almışıq,

Didişməkdə sizdən geri qalmışıq,

Ad bizimdi, həp sizə əl çalmışıq….

Ay başıküllü özünə yaxşı bax,

Sonra gəlib, başımıza güllə çax…

* * *

Balasını zibilliyə atan sən,

Anasını üç qəpiyə satan sən,

Ley-pey olub kol dibində yatan sən…

Ay başıküllü özünə yaxşı bax,

Sonra gəlib, başımıza güllə çax…

* * *

Yalmanmaqda sizə çata bilmərik,

Ar-namusu heçə sata bilmərik,

Sizin qədər pisə bata bilmərik…

Ay başıküllü özünə yaxşı bax,

Sonra gəlib, başımıza güllə çax…

* * *

Harda gəldi yalaq tutdun özünə,

Qarın üçün bəzək vurdun sözünə,

Səni görüm, kor şiş batsın gözünə…

Ay başıküllü özünə yaxşı bax,

Sonra gəlib, başımıza güllə çax…

* “ İt demə, ol dəxi bizim birimiz,
Belə ölmüşlərə fəda dirimiz.” S.Ə.Ş.

08.06.2019  (09:03) Bakı.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

MAKLER – VİP N: 003

“MAKLER – VİP” N- 003 (0003) 08.06.2019 – BAKI.

DƏDƏN ÖLƏR, QOYMAZ SƏNİ ƏSGƏRƏ…

(Allah sənə qəni-qəni rəhmət eləsin, Sabir…)

İstəyirlər, aparsınlar əsgərə,

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Saxlatmışam, bu da mənə sağoldu,

Başıküllü, səki bu da oğuldu,

“Pavestkanı” görən kimi boğuldu,

İstəyir ki, ini gedə əsgərə,

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Noğul bala, cobbalanma üstümə,

Gir “qəttana”, qapaq qoyum üstünə,

Bütün aləm mat qalıbdı şəstimə,

Heç qoyaram, gedəsənmi əsgərə,

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Nə əsgərlik bazarıdır, ay bala…

Get siqaret, zadını sat ay bala,

Zad ki, dedim, adını sat ay bala,

Özünü mən qoymaram ki, əsgərə,

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Vay, ay aman, gör döyülən qapımı???

İndi harda bəs gizlədim balamı???

Gir tövləyə, ordan çıxar yabını…

Ya, gir dama, aman vermə itlərə,

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Qurtarmışam, di gəl, yenə gəzirlər,

Pulluları bircə-bircə bilirlər,

Deyirlər ki, yavaş-yavaş gəlirlər,

Hər tıqqıltı bizi salır hinlərə,

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Vicdan nədi, namus nədi, ar nədi…

“Vayenkom” var, elə bil ki, gürzədi,

Amma ki bu, hər nə versən qanedi,

Nəyim vardı, doldurmuşam ciblərə…

Dədən ölər, qoymaz səni əsgərə…

* * *

Bala, bizdən əsgər olmaz ölkiyə,

Biz yaxşıyıq, fırıldağa, bicliyə,

Qurban olum, o yüzlüyə, minliyə…

Tülkü olub, biz gedərik alverə,

Adam kimi, ta getmərik əsgərə…

15-16. 01. 1993. Ağdam, Yusifcanlı.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

EH MARALLAR, MARALLAR…

“EV BAZARI” və “MAKLER – VİP” N- 001 (0001) 08.06.2019 – BAKI.

Qasım bəy Zakir – Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev yanaşması, Seyid Əzim Şirvani – Cəlil Məmmədquluzadə fikri və tam fərqli Mirzə Ələkbər Sabir düşüncə tərzinə böyük hörmətlə “Ev bazarı” və ya “Makler -VİP” buraxılışlarında müasir sirli kölgələrə işıq salmağa çalışacağıq…

XATIRLATMA:

Dəqiq bilirəm ki, Əbdürrəhim bəy sağ olsaydı belə deyərd: – Eh marallar, marallar milyon illərin təkamülü sizdən yan keçir…

və ya

Rəhmətlik Mirzə Cəlil belə xitab edərdi: – Ey dirisi ilə rusca, ölüsü ilə ərəbcə danışmağa məhkum binəvalar, indi də qarnınız üçün ingiliscə danışmağa məcbursuz, vay o günə ki, firəngcə öyrənməyə möhtac olasız… Allah bizi o gündən saxlasın, Amin, Amen…

BİRİNCİ BURAXILIŞ – RƏHMƏTLƏ ANIRIQ…

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

“CAHANA SIĞMAZAM”

Bu gün – 20 may 2019 – cu il tarixində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Natəvan” klubunda ədəbi ictimaiyyət və poeziyasevərlərin iştirakı ilə “Nəsimi ili” çərçivəsində böyük Azərbaycan şairi, filosof-alim, mütəfəkkir İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 650 illiyi münasibətilə çap olunmuş “Cahana sığmazam” adlı ədəbi almanaxın təqdimat mərasimi keçirilib. “Elm və təhsil” nəşriyyatında Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin birinci katibi, Xalq şairi Fikrət Qocanın məsləhətçiliyi və AYB-nin üzvü, Beynəlxalq Rəsul Rza ədəbi mükafatı laureatı, Prezident mükafatçısı, şair Balayar Sadiqın redaktəsi, eyni zamanda AYB-nin üzvü, Beynəlxalq Rəsul Rza ədəbi mükafatı laureatı, şair Tahirə Məğrurla birlikdə tərtibatçılığında ərsəyə gəlmiş kitab böyük maraqla qarşılanmışdır. Bu poeziya almanaxında klassiklərdən Nəsimi, Rəsul Rza, Əli Kərimlə yanaşı, müasirlərimiz olan tanınmış söz adamları Fikrət Qoca, Firuzə Məmmədli, Oqtay Rza, Əbülfəz Ülvi, Damət Salmanoğlu, Sabir Zamanlı, Zaur Ustac, Etibar Vəliyev və başqa olduqca müxtəlif kateqoriyalardan olan ədəbi nəsillərin, eyni zamanda çoxçeşidli ədəbi-bədii düşüncəyə malik qələm sahiblərinin şeirləri toplanıb. Bu gözəl mədəniyyət hadisəsi münasibəti ilə bütün ədəbiyyatsevərləri təbrik edir və qələm sahiblərinə yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC – OLSUN

OLSUN

Bir ümid işığı yandı bu axşam,

Cırtdan tərəfindən görülən olsun…

Gecənin bağrında zərrə bəsimdi,

Yetər ki, sonadək sürülən  olsun…

* * *
Bu əllər uzanıb haçandıır sənə,

Bir iriz, bir cığır, yol  göstər  mənə,

Gələrəm, baxmaram; uzuna, enə,

Lap elə, Musaya verilən olsun…

* * *

Qoy keçsin səhradan, ya da meşədən,

Yarağım, əsləhəm; qələm, tişədən,

Ruhuma qida ver, görklü rişədən,

Qoy daşdan, qayadan sorulan  olsun…

* * *

Qoy, dahi Nəsimi olsun yoldaşım,

Xətai qoy olsun, mənim qəmdaşım,

Nadiri, Qacarı eylə sirdaşım,

Dostum dost yolunda dirilən olsun…

* * *

Ustacam, dilimdə şükür bitibdi,

Daim dualarım Sənə yetibdi,

İndi bu qulunun səmti itibdi,

Nişan ver, bir yana  varılan olsun….

20.05.2019. Bakı. (01:36 – 22’)

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

YENİ KİTAB – “DAĞLAR”

Uzun müddətdir ki, Dədə Ələsgərin anadan olmasının 200 illiyi münasibəti ilə həyata keçirilən “DAĞLAR – 200” yubiley tədbirləri çərçivəsində şeirlərin toplanması prosesi gedən “DAĞLAR” kitabı – almanax – “YAZARLAR”-ın xüsusi buraxılışı kimi bu gün çapa imzalanıb nəşriyyata təhvil verilmişdir. Respublika Günü ərəfəsində yeni kitabın kitabsevərlərin ixtiyarına veriləcəyi nəzərdə tutulur.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru