“Dağlar” – yeni kitab

Seçmə şeirlərdən ibarət “DAĞLAR” adlı yeni kitab – antologiya işıq üzü görüb. Bu kitab Dədə Ələsgərin (1821 – 1926) anadan olmasının 200 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunub. Almanaxda bizə məlum olan ilk nümunələr də daxil olmaqla, əksər “Dağlar” adlı nəzm nümunələri toplanmışdır. Bu məqsədlə 21.03.2018 – ci ildən etibarən mütəmadi olaraq KİV (EKİV) və sosial şəbəkələr vasitəsi ilə müasir yazarlar da məlumatlandırılmış, (#daglar200 haştağından istifadə etməklə) “DAĞLAR – 200” layihəsi başladılmış, şeirlərin toplanma tarixinin son günü 29.04.2019 olması barədə dəqiq məlumat verilmişdir. Nümunələrin toplanmasında heç bir limit olmamışdır. Dədə Ələsgərin ruhu qarşısında baş əyir, bu “Dağlar” çələnginin yubiley münasibəti ilə gözəl hədiyyə olacağını düşünürük.

Kitabı əldə etmək istəyənlər, Bakı şəhəri, İnşaatçılar metro stansiyasının üstündə, “LİDER KİTAB EVİ”– nə müraciət edə bilərlər. Kitab – almanax sonadək bir pəncərə qaydasında bu ünvanda olacaq:

Kitab xeyriyyə məqsədi ilə nəşr olunur. Odur ki, heç bir kommersiya marağı yoxdur və gəlir əldə olunması nəzərdə tutulmamışdır. Satışından əldə olunacaq vəsait növbəti “Ana şeirləri” və “Hər məktəbə dörd kitab” layihələrinin icrasına yönəldiləcəkdir. Almanaxın müəlliflərin razılığı ilə elektron variantı da nəzərdə tutulmuşdur. E-kitab hazırlanıb elektron kitabxanalara yerləşdiriləcək.

TƏŞƏKKÜR

Bu işdə bizə təmənnasız dəstək olduqları üçün “Red N Line MMC” -nin rəhbəri Xaqani müəllimə və “LİDER KİTAB EVİ” – nin meneceri Elşad müəllimə bütün “DAĞLAR – 200” layihəsi iştirakçıları adından öz təşəkkürümüzü bildiririk.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac – 21 – yazı

KÖÇKÜN  (QAÇQIN)  OLMAQ  NƏ DEMƏKDİR?!

(İyirmi  birinci  yazı)

Salam olsun, ey dəyərli oxucum. Səbəbi, mövzusu o qədər  ürəkaçan olmasa  belə  daha bir görüş də qismətimiz oldu. Hər an, hər dəqiqə, hər saat üçün şükürlər olsun Uca Yaradana. 17.07.2019-cu il səhər saat 05:30 adəti üzrə yenə erkəndən oyanıb yazı masasının arxasında əyləşmişəm. 17.07.1993 – cü ildən bizi əsrin dördə birindən də artıq bir zaman kəsiyi ayırır. İndi durub köhnə gündəlikləri araşdırıb həmin günü,  bu saatı harda olduğumu, nə iş gördüyümü  daha dəqiq tapıb bura yaza bilərdim… Ancaq, bu gün onun olduqca böyük əhəmiyyət kəsb etməsinə baxmayaraq, bura yazmağın heç bir mənası yoxdur. Sadəcə həmin günlər barədə bir cümlə ilə belə məlumat verə bilərəm ki, 3-4 iyun Gəncə hadisələri nəticəsində dağılmış (Qardaş Türkiyə Respublikasından gəlmiş təlimatçıların min-bir əziyyəti hesabına Qarabağda döyüşmək üçün yaradılmış XTT-un) hərbi hissənin Ağdərə-Tərtər cəbhəsinə atılmış başsız bölüyünün əsgəri kimi 2016-cı ildə də haqqında çox söhbət gedən Talışda idim… Və bu vaxt, mənim bu gün də qeydiyyatda olduğum, yəni şəxsiyyət vəsiqəmdə yaşayış yeri kimi qeyd olunan Ağdam rayonu, Yusifcanlı kəndi artıq yer üzərində demək olar ki, yox idi. Çünki, artıq iyun ayının 12-si bu kəndin əli silahlı əsgər sakini Gəncə -Goranboy –Goran, Göygöl (Xanlar) – Aşıqlı – Mingəçevir aralığında yollarda “gic-gic işlər”-lə məşğul olarkən bu gün də müəmma olaraq qalmaqda davam edən bir şəkildə heç kimin gözləmədiyi, tamamilə ağıla gəlməz istiqamətdən zirehli texnikaların üstündə əsgərlər kəndə daxil olaraq onun böyük bir hissəsini yandırmaqla  sakinləri  kəndi tərk etməyə məcbur etmişdilər…

Ancaq və yenə ancaq, bütün bunlara rəğmən 17.07.1993 – cü ildə,  bu vaxtda, bu saatda heç kimin ağlına belə gəlməzdi ki, Ağdam da əsrin dördə biri qədər əhəmiyyətli dərəcədə böyük vaxt olan zaman kəsiyində dönülməmək üzrə tərk ediləcək… Ancaq, bu baş verdi və mən bu gün oturub uzun çək-çevirdən sonra bu yazını yazmaq qərarına gəldim. Onu qeyd edim ki, “93-ün yayı və ya bir qaşıq qatıq” kitabında o günlər barədə təfsilatı ilə məlumat verilib. Bu yazını yenə yazmazdım, “Muştuluq torpaqlar qaytdı”, “Qara ket” və “Yüz manatlıq qəbz” adlandırdığım əhvalatlar baş verməsəydi, bu məsələlər bu qədər uzanmasaydı, işğaldan iyirmi il sonra başqa-başqa bölgələrdə doğulmuş uşaqların adamı çıxılmaz vəziyyətlərə salan  sualları olmasaydı… Çox təəssüf ki, bunların hamısı var və mən bəlkə bu yazını yazmağa gərək qalmadı deyərək ildən-ilə ertələsəm də, bu gün bu yazını yazmağa məcburam…

SÖZÜ  QƏRİB, GÖZÜ QARA QOCALAR 

                      Arsız aşıq elsiz necə yaşadı?!

                     Ölsün Ələsgər tək qulların, dağlar…

                                                           Aşıq Ələsgər

“Qaçqın” kəlməsi işlək şəkildə leksikonumuza  ötən əsrin 80 – ci illərinin sonlarında daxil olsa da, lap uşaqlıqdan  qocalardan bu sözü  ara-sıra mənasını tam anlamasaq da eşidir, elə də yaxşı hal olmadığını təxmini bilirdik. Sonrakı məlum hadisələr nəticəsində özümüz köçməyə məcbur olmamış, bir – neçə il bizdən yuxarıda olanların öz ev-eşiklərini tərk edib, bizə sığınmalarına şahidlik etdik. Sanki, buranı da tərk edənə qədər burda yaşayaq havası ilə onlarla birgə yaşadıq. Onlar bizdə ailənin bir üzvü (qonaq kimi yox) kimi yaşasa da qonşuların filankəsgildə “qaçqın” qalır deməsini eşitdik. Ancaq, bu sözü yenə tam anlamı ilə qavramadıq… Lakin, qocalar bunun nə demək olduğun bilirdi… Ona görə elə yaşlı insanlar var idi ki, son dörd-beş il ərzində “onlar dağdan düşməz” deyə-deyə özlərinə təskinlik versələr də, artıq dağdan düşüb, düzdəki kəndləri tək-tək yandıranda  “burda ölərik, heç yana getmərik” – deməyə başladılar. Bu yerdə nəzərinizə çatdırım ki, İlahi Ədalət deyilən bir məfhum var – belə deyən şəxslərin heç biri o kəndi tərk etmədi… Həmin günədək öz əcəli ilə ölənlər öldü – orda dəfn olundu… Bir-neçə nəfər həmin gün həlak oldu- çox ibrətamiz hadisələrə şahidlik etdi insanlar, ancaq, mətləbə dəxli olmadığına görə söhbəti uzatmıram… Bir nəfər də kənd yandırılsa da, tamam talansa da sonadək orada qaldı… Tərk etmədi… Öz yurd-yuvasını, ev-eşiyini tərk etməyin (istəməyərək, məcburi şəkildə, öz xoşunla deyil…) “QAÇQIN”, ”MƏCBURİ KÖÇKÜN” olmağın nə demək olduğun açıqlamağa başlamazdan əvvəl çox kiçik bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm.

HAŞİYƏ

Əslində bəlkə də mənim bu yazını yazmağa heç haqqım çatmır. Çünki, mən öz kəndimizdən üç gün-üç gecə qonaqlıq verib əsgərə getmişdim və ordudan tərxis olunandan sonra da ailə qurub kirayədə yaşamağa başladım. Mənim bu barədə təsəvvürlərim hərbi xidmətdə olarkən qısa və uzun müddətli məzuniyyətlərdə görüb, müşahidə etdiyim ailəmin, qohumların, yaxınların, tanıdığım insanların yaşadıqları, təsadüfən ya iştirakçısı, ya da şahidi olduğum hadisələr  və bir də ətrafdakı insanların olduqca qəribə, eyni zamanda müxtəlif reaksiyalarından ibarətdir. İnanın ki, uşağnı “qaçqın gəl bunu apar”, “səni qaçqına verərəm” kimi kəlmələrlə qaçqınla qorxudan zümrə  ilə yanaşı, “ona bax”, “adı qaçqındı” kimi ifadələrlə sanki, qaçqınların, köçkünlərin paxıllığını çəkirlərmiş kimi görsənən və bunu gizlətməyib yuxarıda qeyd olunan formada, bəzən daha açıq və net şəkildə biruzə verən bir təbəqəqə də formalaşıb. Bu tarixdir, bu danılmaz, gizlənilməsi mümkün olmayan faktdır, reallıqdır. Bu sətirləri ona görə yazıram ki, aşağıda yazacaqlarımın səmimiliyinə inanmağınız üçün daha münbit zəmin yaransın. Yəni, bundan sonra yazacaqlarım, çadırda yaşamamış, başqa-başqa idarə və müəssisələrin künc-bucağına sığınmamış, bu hadisələrdən əvvəl də, sonra da öz evində yaşamış şəxsin, vətəndaşın fikirləri, münasibətidir… Və əgər bu şəxs bu qədər əziyyət çəkir, sıxılırsa, gör indi digərləri nə çəkir… Bu çox çətin və məsuliyyətli məsələdir… Çadır məsələsi isə ümumiyyətlə əsl dəhşətdir…

KÖÇKÜN  (QAÇQIN) OLMAQ NƏ DEMƏKDİR?!

 “Çadırda Üzeyir Hacıbəyov doğula bilməz…”

                                                        Aqil Abbas

 Sadəcə bir insan kimi mənə çox maraqlıdır ki, “ÇADIRDA YAŞAMAQ DƏHŞƏTDİR” ifadəsi heç vaxt orada olmayan, ancaq, həmin vaxt Azərbaycanın  müxtəlif  bölgələrində  yaşamış və bu mənzərəni televizordan, mətbuatdan izləmiş yaşlı nəsil və ya indi internetdəki videolardan, fotolardan izləyən gənc nəsil üçün hansı anlam, məna kəsb edir… Neçə faiz əhalimizi bu məsələ düşündürür…

 Mən işin bütün maddi tərəfin bir kənara qoyub, sırf məni narahat edən mənəvi tərəfindən, əsl zərbədən danışacam. Halbuki, maddiyyət də önəmlidir. Məsələn, üç evi, iki maşını, normal işi – gəliri olan adam qəfil maşını əzib iki min manatlıq xərcə düşındə və ya heç nə olmasa da yol polisi adicə kəmər vurmamağın üstündə saxlayıb cərimə yazanda, içində beş-on manat olan cüzdanı itirəndə, hətta nəxənək köhnə  tanışlara ürcah olanda hansı hissləri keçirdiyimiz hamımıza yaxşı məlumdur… O ki, qaldı yüz – iki yüz il ərzində, (beş yüz ilə gedib çıxanlar da var) dədə – babanın qurub – yaratdıqları, əkib – becərdikləri, stabil həyat tərzi sehirli nağıllarda olduğu kimi qəfil bir hərəkətlə yoxa çıxır və sən barlı-bəhərli meyvə ağaclarından ibarət olan, qara kölgəli bağlarla əhatə olunmuş, bütün şəraiti olan ən azı iki yüz kvadrat metrlik, iki mərtəbəli daş evdən qəfil düşürsən heç bir şəraiti olmayan çölün düzünə… Sağ olsun yenə xeyirxah insanlar gətirib çadır verirlər ki, al Gün başına vurmasın və sən düşünürsən ki, bu gündən sənin, ailənin evi bu çadırdı… Yalnız üstünü örtən, altında və içində heç nə olmayan çadır…  İndi düşünün görək qızın otağı ayrı, oğulun otağı ayrı, qocanın otağı ayrı, hətta ildə-ayda bir dəfə gələcək qonağın da otağı ayrı qurulu şəkildə “üst ev”- də həmişə hazır gözləyən bu kişi, doqquz  baş külfətlə bu çadır – evdə nə edəcək… Həm də illər boyu… Bu barədə kifayətdir… “Arifə bir işarə bəs eylər.” Həm də şükür Allaha bu məsələ demək olar ki, ölkəmizdə həll olunub. Maddiyyətin o qədər də önəmli olmamasının bariz nümunəsi elə budur. Dünya bizə qədər də nə müharibələr, nə dağıntılar görüb… İndi bəh-bəhlə gedib gəzdiyimiz Avropa şəhərlərinin əksəriyyəti ötən yüz il ərzində neçə dəfə dağılıb, tikilib… Burda da yenə pis-yaxşı hamının evi oldu… O yerlərdən gələn mal-qara  heç bir neçə ay da davam gətirə bilməyib, tələf olsa da insanlar yaşamağa davam etdilər… Ancaq necə?!  Çadırlar, qaçqınlıq, köçkünlük nələri aldı bizdən?!

GEDƏR-GƏLMƏZƏ GEDƏNLƏR-İTİRDİKLƏRİMİZ:

Yalnız bir kəndin (Ağdam rayon, Yusifcanlı kəndi) timsalında itirdiyimiz  bir-neçə çox vacib dəyərləri  Sizlər üçün sadalamağa çalışacam:

  • Ən birinci ağayanalıq demək olar ki, əriyib getdi.
  • İkinci bəlkə də min illiklər boyu formalaşmış ailə mədəniyyəti, ailədaxili intizam, böyük-kiçiklik yox oldu. Bu Sizə adi məsələ kimi görünə bilər, ancaq əslində çox ciddi problemdir ki, fəsadları artıq özünü göstərir. Ailədə ən azı beş – altı uşaq olanda böyük bacı, böyük qardaş münasibətləri çərçivəsində valideynlərə və ya valideynə elə də yük düşmür sonbeşikdən ailə başçısına qədər hər kəs öz yerini və işini bilirdi. İndi bir-iki uşaq olan ailədə bu qaydada təbii öz yerini tutma prosesi getmədiyinə görə valideynlər çox yüklənir, əziyyət çəkirlər. Uşaqlar isə normal təbii mühitdə böyüyüb inkişaf etmədiklərinə görə olduqca müxtəlif problemlər, hətta bəzən xəstəliklər (psixoloji) lə üzləşirlər.
  • Üçüncü, bu artıq dəqiq minilliklər ərzində formalaşmış olduqca unikal Yazı – İlk Baharı qarşılama adətidir – Bahar bayramı, Novruz bayramı – biz ona “Qarqara çıxılan gün” deyirdik. Bu bir aydan artıq davam edən və sonda martın iyirmi birinci günü Qarqara çıxmaqla yekunlaşan olduqca möhtəşəm rejissoru da, aktyoru da kənd sakinlərindən ibarət olan möhtəşəm bir tamaşa idi… Bu barədə  “Qarqara çıxılan gün” kitabında ayrıca yazılıb.
  • Və nəhayət toy və yas adətləri…

Bütün maddi itkilərin yeri dolsa da, mənəvi sərvətlər bir dəfəlik yox oldu… Yaxın on il ərzində  qayıtmaq mümkün olsa Bayram, toy, yas adətlərin bərpa etmək olar. Ancaq, daha gec olsa bu mümkün olmayacaq…

QAÇQIN-KÖÇKÜN OLMAQ NƏ DEMƏKDİR?!

Olduqca qısa yazmağa çalışdığım, bütün yuxarıda sadaladıqlarımın hamısı  sonda yazacağım bir cümlənin tam səmimi olduğuna Sizi inandırmaq üçün idi. O cümləni yazmazdan əvvəl bir daha fikrimi əsaslandırmağa çalışacam. 2002 – ci ildən  Bakı şəhəridə yaşayıram, heç vaxt maddi çətinliyim olmayıb (ümumiyyətlə qayıtmaqdan başqa həyata keçməmiş heç bir arzum yoxdur, şükür Allaha…) . Əvvəlcə bir müddət kirayədə, sonra isə öz evlərimdə yaşamışam. Bu müddət ərzində Bakı şəhəri, Yasamal rayonu daxilində üç dəfə evimi dəyişmişəm və hər dəfə yeni təmirli evlərə köçmüşəm. Tam şəraitli, bütün rahatçılığı olan evlər olub. Ancaq, o evin heç birində həyətimizdəki zoğal ağacının altında qoyulmuş taxtın üstündəki kimi bircə dəfə də olsun rahat yata bilməmişəm… Qaçqın-köçkün olmaq öz evində qonaq kimi yaşamaqdır… Evləri dəyişsən də, illər ötsə də bu hiss dəyişmir… Qayıdacağın günü gözləyirsən…

QEYD

 Əziz oxucum, ilk öncə sona qədər həmsöhbət olub, bu sətirləri oxuduğunuza görə təşəkkürümü bildirirəm.  Sonra isə Sizinlə ən məhrəm bir məsələni bölüşmək istəyirəm. Hərdən özümə təskinlik vermək üçün belə fikirləşirəm ; “a kişi elə bil ki, sən də cammat kimi kənd-kəsəyini qoyub köçmüsən Bakıya, yaşa də…” Ancaq, elə o andaca bir uğultu burğu kimi adamın beyninə işləyir; “axı elə deyil…”

22.07.2019. Bakı ş.

Müəllif: Zaur Ustac

QEYD:

Bu yazı müxtəlif saytlarda yayımlanmaqla bərabər müəllifin “YARADANLA BAŞ-BAŞA” və adlı kitabında müstəqil məqalə kimi yer almışdır.

Bundan əlavə “ƏDALƏT” qəzetinin N:125 (5589) 23 iyul 2019 – cu il sayında dərc olunmuşdur.

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Milli Mətbuat Günü

BAYRAMINIZ MÜBARƏK !!!

22 iyul Milli Mətbuat və Jurnalistika Günüdür.
Azərbaycan mətbuatının banisi görkəmli maarifçi Həsən Bəy Zərdabidir. 22 iyul Milli Mıtbuat və Jurnalistika Günü Həsən bəy Zərdabinin adı ilə bağlıdır. Böyük çətinliklərdən sonra o, Bakida ana dilində ” Əkinçi” qəzetini nəşr etdirmişdir. Bu qəzetin ilk nömrəsi 1875 – ci il iyulun 22 -də çapdan çıxmışdır. ” Əkinçi ” qəzetinin nəşri bütün Qafqzda böyük əks – səda doğurmuşdu. 1875 -1877 – ci illər ərzində fəaliyyət göstərən qəzetin 56 nömrısi işıq üzü görüb. ” Əkinçi” qəzeti xalqımızın milli birliyinin möhkəmlənməsində böyük rol oynamışdır. 
Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra mətbuat sahəsində bir çox irəliləyişlər oldu. Bu gün ölkəmizdə yüzlərlə mətbu orqan, qəzet və jurnal fəaliyyət göstərir. 
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə ” Əkinçi” qəzetinin nəşrə başladığı gün 22 iyul Milli Mətbuat və Jurnalistika Günü kimi qeyd olunur. 
Biz də Mətbuat və Jurnalistika sahəsində çalışan işçiləri 22 iyul Milli Mətbuat və Jurnalistika Günü münasibəti ilə təbrik edir, sağlamlıq və daim fəaliyyətdə olan peşələrində uğurlar arzu edirik.

Mənbə: Kurdemir Rayon Atakisili Kitabxanasi

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

NAZİM YAQUBOĞLU

NAZİM YAQUBOĞLU

RÜSVƏT OLMAYAN YERDƏ

Haqqın çırağı yanar ,
Dünya nura boyanar .
İblis varlığın danar ,
Güc – qüvvə qalmaz şərdə ,
Rüşvət olmayan yerdə .
****
Dərdlilər dərdin atar ,
Dincəlib rahat yatar ,
İnsan vüsala çatar ,
Güc gələrik hər dərdə ,
Rüşvət olmayan yerdə .
****
Sevinc kükrəyər , coşar ,
Ruzimiz başdan aşar ,
Qocalar cavanlaşar ,
Namərd qul olar mərdə ,
Rüşvət olmayan yerdə .
****
Qüssə , kədər azalar ,
Gənclər uğur qazanar ,
Mərdin ömrü uzanar ,
Xoş ötüşər ömür də ,
Rüşvət olmayan yerdə .
****
Yaltaqlıq dəbdən düşər ,
Ağlayanlar gülüşlər ,
Dünyamız gözəlləşər ,
Kəramət olar pirdə ,
Rüşvət olmayan yerdə .
****
Eşq camını içənlər ,
Şirin candan keçənlər ,
Bu dünyadan köçənlər 
Rahat yatar qəbirdə ,
Rüşvət olmayan yerdə .

Müəllif:NAZİM YAQUBOGLU

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

MİRZƏ ƏLƏKBƏR SABİR

Əkinçi
Qoyma özünü tülkülüyə, adə, əkinçi!
Bir üzrlə hər gündə gəlib durma qapımda,
Yalvarma mənə, boynunu gəc vurma qapımda,
Gahi başına, gah döşünə vurma qapımda,
Ləğv olma, ədəb gözət bu məvadə, əkinçi!
Lal ol, a balam, başlama fəryadə, əkinçi!

Xoş keçmədi il çöllüyə, dehqanə, nə borcum?
Yağmadı yağış, bitmədi bir danə, nə borcum?
Əsdi qara yel çəltiyə, bostanə, nə borcum?
Getdi mənə nə fəhləliyin badə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!

Aldı dolu eldən səru samanını, neylim?
Yainki çəyirtkə yedi bostanını, neylim?
Verdin keçən il borcuna yorğanını, neylim?
Ol indi palas satmağa amadə, əkinçi!
Lal ol, a balam, başlama fəryadə, əkinçi!

Söz açma mənə çox çalışıb, az yeməyindən,
Canın bəcəhənnəm ki, ölürsən, deməyindən!
Mən gözləmənəm, buğda çıxar, əvr bəbəyindən!
Çəltik də gətir, arpa da, buğda da, əkinçi!
Yoxsa soyaram lap dərini, adə, əkinçi!

Sən hey de “Yoxumdur” – çıxarib canını allam!
Vallahi ovub dideyi-giryanını, allam!
Şallağə tutub pərkəri-üryanını, allam!
Öz halını sal indi özün yadə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!

Cütcü babasan, buğdanı ver, darı yeyərsən,
Su olmasa, qışda əridib qarı yeyərsən,
Daşdan yumuşaq zəhr nədir, marı yeyərsən,
Öyrəşməmisən ət-yağa dünyadə, əkinçi!
Heyvan kimi ömr eyləmisən sadə, əkinçi!

Lakin mənim insanlıq olub vəzi-mədarım,
Bəyzadəyəm, asayişədir cümlə qərarım,
Meysiz, məzəsiz, bitməz olur şamu nəharım;
İştə belədir haləti-bəyzadə, əkinçi!
Bəyzadələrin rəsmi budur, adə, əkinçi!

==================================================

Fələ, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!
Fələ, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!
Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

İnsan olanın cahü cəlalı gərək olsun,
İnsan olanın dövləti, malı gərək olsun,
Hümmət demirım, evləri ali gərək olsun;
Alçaq, ufacıq daxmanı samanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

Hər məclisi-alidə soxulma tez arayə,
Sən dur ayaq üstə, demə bir söz ümərayə,
Caiz deyil insanca danışmaq füqərayə,
Dövlətlilərin kəndini yeksanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

Fəqr ilə ğina əhlinə kim verdi müsavat?
Mənadə də, surətdə də var buna münafət,
Öz fəzlini pulsuz edəməz kimsə isbat,
Bu mümtənəi qabili-imkanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

Get vur çəkicin, işlə işin, çıxma zeyindən,
Məqsud müsavat isə ayrılma ceyindən,
Var nisbətin ərbabi-ğinayə nə şeyindən?
Bir abbasi gün mzdunu milyanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

Dövlətliyik, əlbəttə, şərafətdə bizimdir,
Əmlak biizmdirsə, əyalətdə bizimdir,
Divan bizim, ərbabi hökümətdə bizimdir,
Ölkə dərəbəylik deyə xan-xanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

Asudə dolanmaqda ikən dövlətimizdən,
Azğınlıq edirsiz hələdə nemətimizdən,
Böylə çıxacaqsınızmı bizim minnətimizdən?!
Ehsanımızın şükrünü küfranmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

Heç bir utanırsan?!
Ya bir usanırsan?!
Əlminnətü-lillah,
Odlara yanırsan!

=============================================

Qoyma, gəldi!
Xan dostu, amandı, qoyma, gəldi!
Didarı yamandı qoyma gəldi!

Vay, vay! Deyəsən bəşər deyil bu!
Bir şəklə uyan təhər deyil bu!
Allahı sevirsən, ər deyil bu!
Ərdodu, qabandı, qoyma, gəldi!
Didarı yamandı, qoyma, gəldi!

Ol gən ki, adaxladız, utandım,
Olandı, dediz, ərin inandım,
Ər böylə olurmuş?! İndi qandım;
Xandostu amandı, qoyma, gəldi!
Kirdarı yamandı, qoyma, gəldi!

Qorxdum, ay aman, yarıldı bağrm,
Bir nazik ipə sarıldı bağrım,
Gup-gup döyünüb darıldı bağrım,
Canım oda yandı, qoyma, gəldi!
Kirdarı yamandı, qoyma, gəldi!

Dudkeş kimi bir papaq başında,
Ağ tükləri bəllidir qaşında,
Gərçi qocadır – babam yaşında,
Amma sodamandı, qoyma, gəldi!
Kirdarı yamandı, qoyma, gəldi!

İyrənmişəm ağzının suyundan,
Qətran qoxusu gəlir boyundan,
Lap doğrusu qorxmuşam xoyundan,
Bir əfi ilandı, qoyma gəldi
Kirdarı yamandır, qoyma, gəldi!

====================================================

Ürəfa marşı
İnteligentik, gəzərik naz ilə,
Ömr edərik nəşeyi dəmsaz ilə,
Həftədə bir dilbəri tənnaz ilə,
Həmdəm olub işləri sahmanlarıq
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!

Xoşlamırıq bir para nadanları,
Şiveyi nisvani müsəlmanları,
Neyləyirik Fatma, Tükəzbanları?
Annaları, Sonyaları yanlarıq
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!

Bir para biəqlü fərasət bizə,
Eyləyir isnadi qəbahət bizə,
İstəyir etsin də nəsihət bizə,
Bir bunu qanmır ki biz irfanlarıq!
Ay bərəkallah nə gözəl canlarıq!

Kimsəyə yox dəxli ki, biz işrəti,
Xoşlayırıq, boşlayırıq külfəti,
Guşeyi qəsdində olan ləzzəti,
Xaneyi viranda haçaq anlarıq?
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!

İnteligentik bu ki böhtan deyil,
Türki danışmaq bizə şayan deyil,
Türk dili qalibi irfan deyil,
Biz buna qail olan insanlarıq…
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!

Türk qəzeti versə də əqlə ziya,
Mən onu almam əlimə mütləqa,
Çünki müsəlmanca qonuşmaq mana,
Eybdir! Öz eybimizi anlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!

Yox işimiz məcməi islam ilə,
Püxtə nasıl söhbət edər xam ilə,
Çünki klublarda sərəncam ilə,
Hər gecə bir mətləbi ünvanlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!

Əfsus, səd əfsus sənə, ey gözəl islam!
Kimlər sənə gör indi tərəfdar olacaqdır!
Baş saçlı, ayaq çəkməli, mırt mırt danışanlar!
Din qədri bilib mömini dindar olacaqdır!

MİRZƏ ƏLƏKBƏR SABİRİN DİGƏR ŞEİRLƏRİ:

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Mirza Alakbar Sabir


Ploughman
Don’t wail, don’t cry, don’t pretend you’re unhappy, ploughman!
You old, sly fox, you won’t catch us napping, ploughman!
Under some pretext or other, daily you stand at my door;
Don’t beg, don’t ask me, don’t stretch out your hand at my door!
I’m sick of seeing the whole of your clan at my door!
Don’t get ideas, don’t wear out my patience, ploughman!
Be dumb and obey me while I am gracious, ploughman!
If the year brought you peasants no gain, what do I care?
If there was no rain and no crop of grain, what do I care?
If drought spoiled the rice and barley again, what do I care?
If last year your debt with your blanket you paid, what do I care?
Now carry your rug to the market to sell, ploughman!
Be dumb and obey, for assistance don’t yell, ploughman!
Don’t try to explain that from hunger you’re dying, wretch!
You’ll never persuade me, so no use trying, wretch!
Pay what you’re due—don’t tell me you can’t—lying wretch!
Bring me barley and wheat, and rice, ploughman,
Or I’ll take off your skin in a trice, ploughman!
Swear as much as you like that you can’t—I’ll have it!
By Allah almighty, I’ll get what I’m due—I’ll have it!
You’ll be whipped and flogged black and blue—I’ll have it!
Don’t forget yourself, pay your arrears, ploughman,
Don’t overreach yourself, don’t spill vain tears, ploughman!
Your job is to plough; eat millet yourself; give me wheat, ploughman!
As long as it’s softer than stone—any stuff you can eat, ploughman.
If you don’t have water, their’s plenty of snow to heat, ploughman!
You have never seen butter or cream or meat, ploughman,
You’re used to a simple life, like a beast, ploughman!
Haven’t I always declared that I want good relations?
All an aristocrat wants is leisure and relaxation,
Idling, gambling, drinking and eating without cessation.
Such is a gentleman’s life by tradition, ploughman;
It was Allah appointed to us such an earthly mission, ploughman!

===========================================================
To the Workers of Baku
The wheel of fortune’s turning in a new way
nowadays: The working men begin to think they’re human nowadays.
They poke their noses everywhere and always nowadays.
What are we coming to when working men breathe freer nowadays?
They fght for rights and disobey the overseer nowadays!
The wheel of fortune’s turning in a new way nowadays;
The working men begin to think they’re human nowadays.
Now tell me, why do you demand respect, a simple worker?
Why raise your voice, and what can you expect, a simple worker? !
All you should do is serve the rich, though they neglect a simple worker.
Well-paid or not, you must be gratefully subdued, you simple worker,
But the wheel of fortune’s turning in a new way nowadays;
The working men begin to think they’re human nowadays,
Don’t plunge yourself into distress, take care, beware, rich man;
If any worker speaks the truth, don’t give him ear, rich man!
Don’t let the poor breathe freely—don’t you dare, rich man!
Don’t yield, don’t budge an inch, don’t give in anywhere,
rich man! For the wheel of fortune’s turning in a new way
nowadays; The working men begin to think they’re human nowadays!
Don’t pay attention, even though they may complain, the poor.
They’ve no expensive clothes nor homes—they’ve got no brain, the poor.
No property, no riches do they ever gain, the poor.
All they possess are ragged coats, shoes torn, clothes
plain, the poor. But the wheel of fortune’s turning in a new way
nowadays; The working men begin to think they’re human nowadays.
If you intend to be both free and merry in this world,
Just think about yourself, don’t have a worry in this world.
If you would have no load of woe to carry in this world,
Forget that other people’s lots are sorry in this world!
Yet the wheel of fortune’s turning in a new way
nowadays; The working men begin to think they’re human nowadays.
To think about the plight of your poor nation? By no means!
To sooth poor orphans and to stop their lamentation? By no means!
To help the poor, to give them consolation? By no means!
Yet fortune’s wheel is turning in a new way nowadays;
The working men begin to think they’re human nowadays!

MİRZƏ ƏLƏKBƏR SABİRİN DİGƏR ŞEİRLƏRİ:

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Мирза Алекпер Сабир

Ай, Хвала, Хвала, Тебе!

Вот как в мире ты живешь! Ай, хвала, хвала тебе!
Что ни слово – ересь, ложь! Ай, хвала, хвала тебе!

Значит, правда, что поэт с верой не в ладу давно,
Что умение писать лишь безбожникам дано!
Всё их дело – отрицать, веселиться, пить вино.
Снова с книгой ты бредешь? Ай, хвала, хвала тебе!

Непохожий на людей, ну-ка – к зеркалу лицом!
Хною бороду намажь, будь заправским молодцом!
Ты благочестивым стань, палец свой укрась кольцом,
Чтоб сказали все: «Хорош!..» Ай, хвала, хвала тебе!

Нет, несчастный, ты себя до могилы не поймешь!
Твой противный круглый глаз с молоканским, право, схож.
Чуть услышу речь твою – уж меня бросает в дрожь.
Ты теперь ко мне не вхож. Ай, хвала, хвала тебе!

Ты на истину взгляни ну хотя б одним глазком!
Вай! Портретами чертей ты зачем украсил дом?
Неужель тебе глаза не мозолит день за днем
Вид безбожных этих рож?… Ай, хвала, хвала тебе!

Обезумев, ты забыл все дела для суеты.
С новым платьем приобрел даже новые черты.
Любишь блеск штиблет, галош! Это ты или не ты?
Ты в грехах великих сплошь!.. Ай, хвала, хвала тебе!
Боль мою в себе умножь! Ай, хвала, хвала тебе!

===========================================================

Боюсь!


Когда я брожу по степям, по лесам,
Колючий топтать бурелом – не боюсь!

И если брожу среди знойных пустынь,
С диковинным встречусь зверьем – не боюсь!

На море, когда на мой утлый челнок
Обрушатся буря и гром, – не боюсь!

Вопящую вижу толпу дикарей,
Навстречу иду напролом – не боюсь!

На темную гору паду, словно луч,
Вулкана, что дышит огнем, – не боюсь!

В ущелье войду, словно легкая тень,
Увижу змею – что мне в том? – не боюсь!

А в заросли спрячусь, уйду в камыши,
Там встретиться с яростным львом – не боюсь!

На кладбище, если встают из могил
Вампиры во мраке ночном, – не боюсь!

В развалинах бесы и духи подчас
Кружатся, как мошки, столбом, – не боюсь!

Немало загадочных, странных людей
Встречаю в скитанье своем – не боюсь!

Короче, всего, что случается мне
Увидеть на шаре земном, – не боюсь!

Но – каюсь! – что вместе с бесстрашьем таким,
Как только – аллахом клянусь я святым! –

Войдет мусульманин в мой дом – я боюсь!
Мне страшно дышать между лживых, дурных!

Я вижу кровавые замыслы их,
Жить рядом с коварством, со злом – я боюсь,
Боюсь, боюсь, боюсь!

===================================================

Рабочему


Ты человек? Что это так, ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

У человека красота и роскошь быть должны,
Дома в убранстве у него и не сочтешь казны.
Следы усердия его на всех вещах видны.
Дворцом хибарку, грязь и мрак ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Ты в знатном обществе, смотри, не вылезай вперед!
Перед начальством смирно стой, закрыв покрепче, рот!
Нехорошо, когда бедняк, пороча нас, орет.
Что равен богачу бедняк – ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Кто с богачами уравнял несчастных бедняков?
Мы взяли всем: лицом, умом! Бедняк, а ты каков?
Ты о достоинствах своих и двух не свяжешь слов!
Что мы в одном ряду, простак, ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Удел твой – молотом стучать, не зазнавайся, эй!
О равенстве мечтаешь ты? Не строй пустых затей!
Двугривенный получишь в день – уж ты и богатей?
Мильоном каждый свой пятак ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Мы – богачи, мы – богачи! Почет и слава – нам!
А если нам дана казна, то и держава – нам!
И власть над ней принадлежит – подумай здраво! – нам!
Хозяев сборищем зевак ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Скажи, кому обязан ты работою своей?
За наши добрые дела ты нам дерзить не смей!
Да ты за это нам воздать когда-нибудь сумей!
За честь клеймить нас так и сяк ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?
Смущенье знаешь ты?
Себя ль терзаешь ты?
От срама, от стыда
В огне сгораешь ты?

MİRZƏ ƏLƏKBƏR SABİRİN DİGƏR ŞEİRLƏRİ:

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

“MAKLER – VİP” N- 008

“MAKLER – VİP” N- 008 (0008) 21.06.2019 – BAKI.

RƏİSİ – MƏSTAN …

Ay rəisi-məstanım, kim nə deyər adına?

Qısqı bərk gələn kimi, peşən düşər yadına…

Dəvə qoca, fil ahıl, meydan qalıb məstana,

Sultan sayır özünü, “Luna park”-da ostana,

Anlamır ki, oyuq tək, dikilibdi bostana…

Ay rəisi-məstanım, kim nə deyər adına?

Qısqı bərk gələn kimi, peşən düşər yadına…

* * *

Nə boyda olursan ol, pişiklik qanda qalıb,

Şir dərisi geysən də, düşüklük canda qalıb,

Səninki züy tutmaqdı, aşıqlıq donda qalıb,

Ay rəisi-məstanım, kim nə deyər adına?

Qısqı bərk gələn kimi, peşən düşər yadına…

* * *

Nə qədər istəyirsən, əsib, coşa bilərsən,

Bu ağac sizin meydan, çıxıb, düşə bilərsən,

İstəsən bığ əkdirib, burub, eşə bilərsən,

Ay rəisi-məstanım, kim nə deyər adına?

Qısqı bərk gələn kimi, peşən düşər yadına…

* * *

Qara kəlin buynuzu görünəndə gec olar,

Motal, pota canını tara dartmaq güc olar,

Deyirlər ki, pişiyin lap yekəsi gic olar,

Ay rəisi-məstanım, kim nə deyər adına?

Qısqı bərk gələn kimi, peşən düşər yadına…

* * *

Ha gec, ha güc o gün var, dırmanassan ağaca,

Budaqdan mədət umub, yalvarassan ağaca,

Bəlkə yetə bilməyib, boylanassan ağaca,

Ay rəisi-məstanım, kim nə deyər adına?

Qısqı bərk gələn kimi, peşən düşər yadına…

21.06.2019. Bakı. (18:18)

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

“MAKLER – VİP” N- 007

“MAKLER – VİP” N- 007 (0007) 20.06.2019 – BAKI.

KAFAR DA ÜZÜMÜ GÖRMƏSİN, QARDAŞ…

Haçandır, əlinə dəyməyir əlim,
Düşmənin maaşla yaşasın, qardaş…
Kəsilib ipliyim, qırılıb belim,
Gavır da bu günə düşməsin, qardaş…
* * *
Topaynan alardıq, lüm-lüm udardıq,
Şaxlayıb, çinləyib, qom-qom yığardıq,
Çalardıq, oynardıq, him-cim atardıq,
Heç kim dördə birə düşməsin, qardaş…
* * *
Yəqin, bu barədə yazacaq Ustac,
Xəbəri olsun ki, tay qalmışıq ac,
İndi ki, urcahsan, verməlisən bac,
Dədəm də qarşıma çıxmasın, qardaş…

20.10.2017. Bakı.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ