“QƏRİBƏ DÜNYA – 5”

“QƏRİBƏ DÜNYA – 5” – “Çingiz Aytmatov sözünün gücü” 

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

:?”اسد جهانگیر- “گنج يازارلار نه ایسته‌يیر

 əsəd cahangir – اسد جهانگیر

Əsəd Cahangir “Gənc yazarlar nə istəyir?”:

:اسد جهانگیر “گنج يازارلار نه ایسته‌يیر”؟
کؤچورن: ائلیار پولاد

سون ایللرده دنیاسینی ديَیشمیش گنج يازارلار – فرهاد مئته، زردوشت شفی، مؤولود مؤولود و ایکینجی محمودون روحونا اتحاف ائدیرم

بیرینجی حیصه‌‌

!مؤحترم اوخوجو
اؤنجه اونو دئيیم کی، ایندیيه قدر گنج يازارلارین 4 آنتولوگياسی‌نین ترتیبچیسی اولموشام. بونلاردان بیرینجی‌سینی (2004) آذربایجان يازیچیلار بیرلیی‌نین صدری آنارین، ایکینجی‌سینی (2016) ترجمه مرکزی‌نین دیرکتورو آفاق مسعودون، اوچونجوسونو (2017) حیدر علی‌يئو فوندونون ویتسئه پریزیدنتی ليلا خانیم علی‌یئوانین، نهايت، بو سونونجوسونو يئنه ده آنار معلمین تکلیفی ايله حاضرلامیشام. بس، بو 15 ایل، بیر آز دا گئنیش گؤتورسک، سياسی مستقللیيه قوووشدوغوموز 30 ایلده گنج يازارلارین دوشونجه‌سینده نه‌لر آخیب، نه‌لر بولانیب، نه‌لر دورولوب، بیر سؤزله، هانسی ديَیشمه‌لر باش وئریب؟ 
ادبی گنجلیین آشاغی-يوخاری هر اون ایلده بیر يول اوزه چیخان دالغالارینی دورغون سويا آتیلمیش داشین ياراتدیغی چئوره‌لره بنزه‌دیرم. داش 90-جی ایللرین باشلانغیجیندا آتیلمیش، ديَیشکنلیک اوندا اولموشدو، ایندی او داشین ياراتدیغی دالغالانمالار گئدیر. آمّا بو، مستقللیک دؤنمی ادبی گنجلری‌نین آيری-آيری نسیل‌لری آراسینداکی معين فرقلری اینکار ائتمیر. 
ادبی گنجلیین 80-90-جی ایللر تمثیلچیلری – م. کهنه قالا، ر. قاراجا، ائ.ز. قاراخانلی، ه. هریسچی، آ. ياشار، ي. علی‌یئو، ائ. حسینبيلی، ر. مجید، ه. نوری، آ. توران، ائ. اسگندرزاده، ائ. باشکئچید، سلام، ا. قياس، م. جعفرلی، س. احمد، ه. شمی، ف. اوغورلو، ائ. میرزه‌بيلی، او. فیکرت اوغلو، د. عثمانلی، پ. جبرايیل، ر. صابیر، ق. آغ‌سس، ق. ياقوب اوغلو، ب. عوض اوغلو، ائ. مرادخانلی، خانمیر، آ. خان، س. بابوللااوغلو و دیگرلری تاریخده ان نهنگ امپریانین چؤکوشونو گؤرموش، «فیرتینادان دوغولموشدولار.» فیلوسوفلاردان ویليام جئيمسین بیر سؤزو وار – «چوخ بؤيوک تاریخ لازیمدیر کی، هئچ اولماسا بیر آز ادبیات آلینسین». يازماغا تاریخین قلوبال پارچالانما دؤنه‌مینده باشلايان بو گنجلرین يارادیجیلیغیندا «بیر آز ادبیات» آلینیردی. آمّا، منجه، اونلارین اؤنملی بیر قیسمی (بلکه ده هئچ بیری) اؤز داخلی امکانینی سؤزون تام آنلامیندا گئرچکلشدیره بیلمه‌دی: 
– بايرام 90-جی ایللر ادبی-تنقیدی‌نین قارانلیق گؤيلرینده بیر شیمشک کیمی چاخیب، بیر اولدوز کیمی آخیب کئچدی؛ -پوئتیک الهاملارینی سون 20 ایلده دینجه قويان سلام و قولو اؤتن يوزایلین (مین ایلین!) «جانلی کلاسیکلری» کیمی قالماغا اوستونلوک وئردیلر؛ 
– علیزاده‌نین شعر، ائلچین (حسین‌بيلی) و مبارزین نثر چابالاری داها چوخ کمیت آرتیمی ايلا سجیه‌لندی؛ 
– ائلخانین تورکچو شعرلردن شهر پوئزیاسینا، راسیم، سحر، پرویز، قوربان، خانمیرین شعردن نثره کئچیدی، حیات و سلیمین شعردن هئچ يئره کئچمه‌مه‌سی ده غيری-عادی اوغورلا سونوجلانمادی؛ 
– آزاد و ياشار اوریژینال يارادیجیلیغی بدیعی چئویرمه‌يه، رشاد قزئت‌چیلیيه، اورخان تله‌ژورنالیستیکيا، ائلچین (میرزه‌بيلی) سياسی، رسمیه علمی، آيدین خان اجتماعی فعالیته ديَیشدی؛ 
– ديَانت 10-15 ایل اؤنجه‌کی شعرلری، فخری حکايه‌لری‌نین هاواسیندان هله ده چیخماق ایسته‌میر؛ 
– شعرلرینده‌کی اوغورلارا باخماياراق، حمیدین ده سون ایشی -«سولاخاي» رومانی‌نین پارلاق بدیعی اؤزللییندن دانیشماق شیشیرتمه اولاردی؛ رومانین حتی انقلابی ایدئيا و پوست انسان قهرمانی بئله بو باره‌ده اورکله و بیرمعنالی سؤز آچماغا جدی اساس وئرمیر؛ 
– شعردن نثره کئچیدده بدیعی تارازلیغی ساخلايان مراد، فلسفی آلت‌ياپی (داوسیزم)، بیتکین سوژئت و پارلاق اوسلوبا مالک «مین يول منه سؤيلر» رومانی ايلا بیر آددیم ایره‌لی آتان ایسه اعتماد اولدو؛ آمّا اعتمادین رومانی بیر آز دا اون سککیزینجی يوزایل (!) تورکمن شاعری (!!) مختوم قولو (!!!) روحونداکی شعرلرینه نظرن ایره‌لی‌له‌يیش کیمی گؤرونور. 
90-جی ایللرین سونو، 2000-جی ایللرین باشلانغیجیندا قالخان يئنی دالغانین تمثیلچیلری -ظ. عظمت، س. بايجان، ش. آغايار، س. صداقت اوغلو، آ. يئنی‌سئي، ن. کمال، ق. تورالی، ه. اکبر، س. ائلسئور، ائ. آصلانبيلی، گ. مؤولود، س. چیلغین، ج. جاوانشیر معين استثنالاری -ک. حاجی، ه. جاببارلی، ف. حسینبيلی -چیخماقلا الله، ملت و توپلوما نیهیلیسیت ياناشیردیلار. چونکی اونلار تکجه پوست مدرنیست يوخ، هم ده پوست تراوماتیک دؤنه‌مین يئتیرمه‌لری ايدی. اکثراً سوسیولوژی قاتدا دوشونن، توپلوملا اؤجَشن، «ادبی اقتدار»-ا قارشی «مقدس محاربه‌‌»يه چاغیران بو گنجلر اوچون متافیزیکا او قدر ده اؤنملی دئيیلدی. بو، 90-جی ایللرین يئرله-گؤيله الل‍ه‌شن «متافیزیک قيامچی»لاریندان سونرا بدیعی فیکرین، شبهه‌سیز کی، دايازلاشماسی علامتی ايدی. ایندی -اوستوندن 20 ایل کئچندن سونرا داها آيدین گؤرونور کی، اونلارین ائلخان کیمی تورکچو، خانمیر کیمی صوفی، ائلچین (اسگندرزاده) کیمی مدرنیست، مراد و سلام کیمی پوست مدرنیست، راسیم و سلیم کیمی اکسپریمنتالیست، علیزاده کیمی لیریک شاعرلری، اعتماد کیمی داوسیست، فخری کیمی ماگیک رئالیست ناثرلری، قولو کیمی «نووئللیستی»، آزاد و ياشار کیمی ترجمه‌چیسی، رشاد کیمی رئداکتورو، پرویز کیمی ضیالیسی، سحر کیمی سحری، حیات کیمی حیاتی، نهايت، حمید کیمی متافیزیکی اولمادی. پوست مدرنیزمین ایلک اؤرنکلری حمیدین مشهور چانتاسیندان چیخدیغی کیمی، پوست انسانین قارانقوشو دا اونون يازی(ق) ماساسیندان اوچدو. 
هر شئيه، هامیيا تنقیدی ياناشان 2000-جی‌لر بیر نئچه اوغورسوز چابايا باخماياراق، لازیمی فیلولوژی اؤزولون اولماماسی اوزوندن اؤزلری‌نین حتی بايرام کیمی بیر چاخیم -بیر آخیملیق تنقیدچیلرینی ده يئتیره بیلمه‌دیلر. و بونون حئیفینی اؤنجه‌کی ادبی نسیل‌لرین تنقیدچیلری، اؤزللیکله ده منیم اوزریمه ایللرله سورن آردیجیل، متشکل (و بهره‌سیز!) هجوم جهدلرینده چیخماغا چالیشدیلار. او قاراگوروهچو هجوملار بیر آز فرقلی بیچیم، آمّا عینی بهره‌سیزلیکله بو گون ده داوام ائدیر. 
ز. شفی، ف. مئته، م. مؤولود، ای. محمود، ق. روستموو، م. آغا اوغلو، پ. نورعلی‌يئوا، آ. علیزاده، ر. ناظیمقیزی، ج. زئيناللی، آ. آمین، ق. ایمان، ک. عاریف، ائ. بارات، س. ایبراهیمووا، ف. حسین، س. تالیبلی، آ. علی اوغلو، آ. آيواز و دیگرلری ایله تمثیل اولونان نوبتی دالغانین اکثر عضولری ایستر سياسی، ایسترسه ده ادبی باخیمدان اؤنجه‌کیلردن اؤز معتدل ياناشمالاری ايلا سئچیلیردیلر. بو دورمادان يئنی‌لشن تاریخی دوروملا باغلی ايدی. اونلار جوشقون سیاسی، انقلابی، حربی اولايلارین تاریخه قوووشدوغو دؤنه‌مین گنجلری ايدی. -خاوتیک کئچید دؤورو آرتیق باشا چاتمیشدی. بیرینجی دالغانین بیر چوخ تمثیلچیلریندن فرقلی بو گنجلر قورکی آدینا «لیت اینستیتوت»و بیتیرمه‌میش، روس دیلی و مدنیتی‌نین تأثیری ايله فورمالاشمامیشدیلار. آمّا ایکینجی دالغانین عضولری کیمی ساده‌جه آذربایجان ادبی محیطی‌نین ده يئتیرمه‌سی دئيیلدیلر. اونلارین آپاریجی امضالاری اینترنت، تلویزیا، مطبوعات، ترجمه حسابینا آوروپا ادبیاتی ايلا دیالوقدا يئتیشیردیلر. 
آيریجا بیر قول يارادان آ. بوزوونالی و ه. قوربانلی‌نین يارادیجیلیغی گؤستریردی کی، عروضون يئنی دیرچه‌لیشی يئنی ایفاده واسطه‌‌لری ایسته‌يیر، دويغوسال و ایدراکی گوجونو توکتمیش چوخسرلیک تشبئه و استعاره‌لرله بونو ائله‌مک ایسه گئتدیکجه داها ممکونسوزدور. غرب و شرقی، کلاسیکا و چاغداشلیغی، کینو و ادبیاتی، شعر و نثری، ادبی نظریه‌‌ و بدیعی پراکتیکانی بیر آرايا گتیرن ایلقار فهمی ایسه بدیعی فیکرین يئنی اونیورساللاشما جهدی‌نین سجیوی ایفاده‌چیسی کیمی گؤرونور. آمّا بو اونیورسالیزم ایلقارین اؤزللیکله ده ائسه‌یست جهدلرینده بعضاً فورمال تأثیر باغیشلايیر. 
ادبی گنجلیین 90-جی ایللردن بوگونه قدرکی ان عمومی -طبیعی کی، قاچیلماز سوبيئکتیویزمدن خالی اولمايان منظره‌سی تخمیناً بئله‌دیر. 
***

بس، بوگونون گنجلری نَيی نئجه يازیر؟ اوخوياجاغینیز آنتولوگيايا توپلانمیش 70-ه قدر گنجدن سئچمه‌لر بو سوالا عيانی جاوابدیر. 
آنتولوگيالار عادتاً شعر و نثردن عبارت اولور. بو کتاب ایسه ادبی-تنقید، نثر، شعر و درام کیمی 4 بؤلومدن عبارتدیر و عنعنه‌‌دن فرقلی اؤنجه شعر يوخ، ادبی-تنقید وئریلیب. نیيه؟ 
گنجلرین چوخو ادبیاتا شعر و يا نثرله گلیر و بو، يارادیجیلیق ساحه‌‌لری آراسیندا دیسبالانس يارادیر -گؤرورسن کی، گنج شاعر و ناثرلر وار، آمّا تنقیدچیلری يوخدور. حال‌بوکی، هر هانسی ادبی نسلین اير-اسکیگینی ان ياخشی اونلارین ياشیدی اولان تنقیدچی گؤستره بیلر. مثلا، اويغون دؤنملرین ادبیاتی م. حسین، ق. خلیلوو، ي. قارايئو، آ. افندیيئو، ائلچین، ن. پاشايئوا، آ. ممدوو، ن. جاببارلی، آ. حسینوو، و. يوسیفلی، ن. شمسیزاده و دیگرلری‌نین يازیلاریندا ساده‌جه اؤز عکسینی دئيیل، هم ده بو يازیلارلا اؤز بوتؤولويونو تاپیر. بونو نظره آلیب، آنتولوگيايا آنالیتیک يازیلار دا داخل ائتدیک. البته‌‌، بو يازیلار سؤزون جدی آنلامیندا ادبی-تنقید اؤرنکلری اولماقدان داها چوخ، ان ياخشی حالدا اوغورلو قلم مشقلریدیر. لاکین اونلارین بعضیلری، اؤزللیکله ده قیسمت روستمووون پارلاق اوسلوب، آخیجی دیلله يازیلمیش «تریئرین میفولوگیاسی» مقاله‌سینده گله‌جه‌يین جدی صنعت تحلیلچیسینی گؤرمه‌مک ممکون دئيیل. اونون بیر چوخ فیکیرلری‌نین ویکی‌پئدیک معلومات کاراکتری داشیماسی، دنیا رئژیسورلاری‌نین ایدئولوژی يؤندن ان ضررلیسینه دبه اويغون سیمپاتياسی بئله بو قناعته مانع اولمور. 
بونونلا بئله، قیسمته عنوانلاياجاغیم سواللار وار: 
– گؤره‌سن، گنجلری نیيه بلبول يوخ، قارغا، ملک يوخ، شیطان، مجیدی يوخ، تریئر، الله يوخ، دجّال اؤزونه چکیر؟ «الله‌ین رنگلری»نین (مجیدی) «دجّال»دان (تریئر) نَيی پیسدیر کی؟ سئوگی، امید و ایمانی يوخ، نیفرت، امیدسیزلیک و کفرو يايان صنعته بو آشیری وورغونلوق هارداندیر؟ 
– بلکه، يوز ایللر بويو تبلیغ ائدیلدییندن جاذبه‌سینی ایتیرن «آغ کتاب»-ا باخاندا ایندیيه‌جن گیزله‌دیلن «قارا کتاب» گؤزه (سؤزه!) يئنی گؤرونور؟ 
– بلکه، بو ماراق ياساق ائدیلن ميوه‌نین شیرینلییندن ایره‌لی گلیر؟ 
– بلکه، گنجلری اؤزونه چکن تریئرکیمیلری‌نین «سرت»، «آمانسیز»، «گذشت‌سیز»، «بزک-دوزکسیز» حقیقت ادعاسیدیر؟ بَيم، اصل حقیقتین بو ادعانین او اوزونده قالدیغی، بیر آز درینه گئدن کیمی تریئریزمین روحی کورلوقدان دوغان ایللوزیيادان -«قارانلیقدا رقص ائله‌مکدن» باشقا بیر شئي اولمادیغی آيدین دئيیل؟ 
– بلکه، الله‌سیز دنیادا انسان اؤزونو معنوی تضییقدن آزاد حس ائدیر؟ دوغرودانمی، 90-جی ایللرین کاتاکلیزملری او دؤورده اؤز اوشاقلیغینی ياشايان گنجلرین روحوندا بونجا زده‌لنمه‌لره سبب اولوب؟ 
– بلکه، سبب تاریخ يوخ، گله‌جکده‌دیر -روبوتلاشما ائراسی اؤنجه‌سی ادبیاتین قیسمتی روحسوزلوقدور؟ 
اصلینده، حضرتی موسی‌نین قیزیل لؤوحه‌‌سینه يازیلماغا لايیق و هامیسی بیر يئرده 10 سوال! آمّا نه تانری حؤکمو، نه ده فاریسئي قانونو يوخ، ساده‌جه سوال. لاکین مسئله‌‌ بو سواللارلا بیتمیر، ادبیاتین فرقلی ساحه‌‌لرینه ميل ائدن قیسمت، منجه، آشیری انرژی ایتکیسینه يول وئریر. اولسون کی، من اوخومامیشام، آمّا 30 ياشینی آرتیق گئریده قويان بو گنجین هانسیسا ژانردا مؤهور ووردوغو يازیسی يادیما گلمیر. حال‌بوکی، او ایندیيه‌جن بئله بیر يازیيا آرتیق چوخدان امضا آتمالی و استعدادین ایلکین آچیلیشینی (پارتلايیشینی!) گؤسترن بو يازی اونون صنعت وثیقه‌‌سینه چئوریلمه‌لی ايدی. بو يازینی اوخويوب دئمه‌لی ايدین کی، باخ، قیسمت بودور! حتی سو کیمی لطیف بیر شئي بئله عینی نقطه‌‌يه آردیجیل دوشسه، داشی دئشه بیلر. ایللر گئدیر و منجه، قیسمت بو حاقدا دوشونمه‌لیدیر. 
عمومیتله گؤتورنده ایسه او، سون 30 ایلده اوزه چیخانلار آراسیندا حمید و ایلقارلا ياناشی اینتللکتوالیزمه ادعالی اوچ نفردن بیریدیر. هرچند کی، بو اینتللکتین سجیه‌سی ایلقاردا حمیددن، قیسمتده ایسه ایلقاردان فرقلیدیر، اؤزو ده او درجه‌‌ده کی، هر دفعه‌‌ سجیه‌سینی ديَیشدییندن آخیردا گلیب ائرودیسیيايا چئوریلیر (بیزده بیر قايدا اولاراق اینتللکت و ائرودیسیيانی قارشیدیریرلار، حال‌بوکی، بونلار فرقلی شئيلردیر) آمّا بو، قیسمتین سؤزوگئدن مسئله‌‌ده اؤز ياشیدلاری آراسیندا فورپوستا چیخماسینا مانع اولمور. منیم ایندی قیسمت مسئله‌‌سی اوزرینده اؤزل دايانماغیم، اونون تنقیدینه گئنیش يئر آيیرماغیم دا تصادفی اولمايیب، جدی پرسپکتیو وعد ائدن بو ائرودیت گنجین تکجه نقصانلاری يوخ، هم ده امکانلاری ايلا باغلیدیر. هر کسدن ده قابلیتینه گؤره گؤزله‌نیلیر. 
گونئل ائيوازلی‌نین «پوست انسان» مقاله‌سینی بیر مدت اؤنجه «ادبیات قزئتی»نده اوخوموشدوم و آنتولوگيايا محض بو يازینی وئرمه‌سینی اؤزوم اونا تکلیف ائله‌دیم. اینانمیرام کی، ان قاباقجیل آوروپا اؤلکه‌سینده بئله گنج يازارلار آنتولوگياسی دنیا ادب-فلسفی فیکری‌نین بو سون آنلايیشینا دایر يازی ايلا آچیلسین. حال‌بوکی، «پوست انسان» سؤزو ایلک دفعه‌‌ 1999-جو ایلده غرب فلسفه‌سینه گلنده بیزده حتی پوست مدرنیزم مجادیله‌سی بئله باشلامامیشدی. گونئلین پوست انسانا بیرطرفلی (پوزیتیو!) ياناشماسی و اونو ملی‌لشدیرمه (حروفی‌لشدیرمه!) جهدینه باخماياراق، آنلايیشی تانیتماق ایسته‌يی راضیلیق دوغورور. اینانیرام کی، او، بیلگیلرینی گلیشدیرمک شرطی‌له بیر نئچه ایل سونرا اورتايا پوست انسان و اونون ادبیاتدا ایفاده‌سی ايله باغلی يئتکین بیر کتاب قويا بیلر. ذکا و فهمینه گووندییم کئچمیش طلبه‌‌مده بو داخلی امکانی گؤرورم. 
يئری گلمیشکن دئيیم کی، گونئلین -گنج بیر خانیمین فلسفی، اؤزللیکله ده، ائزوتئریک ادبیاتا ماراغی، ي. بلاواتسکايا، م. گئندئل، ياخود ر. گئنونو اوخوماسی منیم اوچون سؤزون ياخشی آنلامیندا گؤزله‌نیلمز اولدو. البته‌‌، بو ماراق ائلخان، حمید، خانمیر، سلیم و ایلقاردا دا وار. آمّا گونئل بو مسئله‌‌ده ياشیدلاری آراسیندا، يقین کی، بیرینجیدیر و آرزو ائدیرم کی، اونون ائزوتئریک و بدیعی فیکری بیر آرايا گتیرمک جهدلری آدینی چکدیکلریمدن داها اوغورلو آلینسین. چونکی تکجه گنج يازارلار آراسیندا يوخ، عموما ادبیاتیمیزدا ائزوتئریک (باطینی!) تعییناتلی امضايا احتیاج وار. 
آمّا بوردا بیر قئيد ائله‌مک زوروندايام و بو، ساده‌جه گونئل يوخ، عموما قلم آداملاریمیزا عایددیر -هر هانسی مسئله‌‌ده تأثیرلندیین قايناقلاری گؤسترمه‌مک. آخی، پوست انسان موضوع‌سويلا باغلی دنیادا، ائله بیزیم اؤزوموزده ده يازانلار وار، اؤزوندن اؤنجه‌کینی يادا سالماق ایسه رسمی پروسئدور، ان آزی اتیکت قايداسیدیر. 
عینی فیکری اؤزونون کیچیک حجملی ائسسه‌لرینده ملی و دنیا ادبی-مدنی فاکتلارینا سؤيکه‌نیب، سؤز، سس و رنگی فوندامنتال ائستئتیک کاتئقوریالار کیمی چؤزمه‌يه چالیشان علمین نوریيه ده عاید ائتمک اولار. 
من بو قئيدلری ائتمه‌يه ده بیلردیم، آمّا هر ایکی گنجی آز-چوخ تانیدیغیمدان امینم کی، اونلار بونو مریفت صاحبینه اويغون آنلايیشلا قارشیلاياجاق. فضولی دئمیشکن، «طریق اهلینه عادتدیر تواضع آشینا گؤرگج». گونئل و علمینی طریق (يول) اهلی سايیر، هله ایلک کؤورک آددیملارینی آتدیقلاری بو يولچولوقدا اونلارا اوغورلار آرزو ائدیرم. آمّا هر ایکیسینه خاطرلاتماق ایسته‌يیرم -چتین يولا گیرمیسیز، بیر آز دا درینه گئتسز، ایسته‌سه‌نیز بئله گئری دؤنه بیلمه‌يه‌جکسیز. اوردان گئریيه يول اولمور. 
نسیمی حاقیندا ليلا اسدوللايئوانین علمی-کوتلوی، شهلا آصلانین پوبلیسیست اوسلوبداکی يازیلاری گنجلرین آکتواللیق دويغوسوندان خبر وئریر. آخی، رئسپوبلیکا پریزیدنتی جناب الهام علی‌یئو 2019-و نسیمی ایلی اعلان ائدیب! آرزو ائدیرم کی، گنجلرین داهی شاعره ماراغی ساده‌جه گونون طلبیندن (دبیندن!) دوغمايیب، آردیجیل سجیه داشیسین و گله‌جکده ده داوام ائتسین. 
تورال آدی‌شیرینین اؤز هم مکانی ب. واهابزاده‌نین، گولنار سمانین ایسه اؤز همزامانی روسلان دوست علی‌نین شعرلری حاقدا يازیلاری گنج آراشدیرماچیلارین سووئت دؤنمی کلاسیکلری و اؤز ياشیدلارینا ياناشماسی کیمی ماراقلیدیر. شعر چابالاری دا گؤسترن تورالین مقاله‌سی گؤستریر کی، يوکسک ضیالی ائتیکاسی ايلا سئچیلن بو گنج گله‌جک ادبی کاريئراسینی عموما تنقیده ده باغلايا بیلر و بلکه ده، بو داها ياخشی اولار. بو هم ده اونا گؤره لازیمدیر کی، سون ایللر تنقیده گلنلرین چوخو خانیملاردیر: ب. علی‌بيلی، ای. موسايئوا، ن. جاببارلی، ائ. آکیمووا، م. واحید… نهايت، گولنارین اؤزو. 
گولنار ادبیات اینستیتوتونون دوکتورانتی، ایکی مونوقرافيانین مؤلفیدیر (اونلاردان بیری حتی آذربایجانین سرحدلریندن کناردا ایشیق اوزو گؤروب) آنتولوگيايا وئردیی مقاله‌سیندن ده گؤرونور کی، پئشه‌کار تنقیده ادعالیدیر. آمّا بیر چوخ تنقیدچیلر کیمی اونون دا يازیسیندا ماراقلی اینجله‌مه‌لرله ياناشی عمومیلشدیرمه گؤرمه‌دیم. او، روسلانین شعرلرینی میصراع-میصراع آنالیز ائدیر، آمّا بو استعدادلی شاعر حاقیندا سنتز آپارمیر. ائله بیل کی، آوتوماتی سؤکوب، ائله‌جه آلت-اوست قويورسان. حال‌بوکی، مقصد اونو ساده‌جه سؤکمک يوخ، اؤيرنمک و سازلاماق، سونرا يیغاراق، داها پئشه‌کار آتش آچماقدیر. 
(ardı var – آردی وار)

Çevirəni: ( ائلیار پولاد ) ELYAR POLAD

Müəllif: ( اسد جهانگیر ) ESAD CAHANGİR

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac – Min şükür

MİN ŞÜKÜR…

Bir yaqut gizlidi sədəf dalında,

Misli yox ölçülə sərraf dalında,

Min kəlmə şəlləyib əlif dalında,

Dildən dilə gəzdirənə min şükür…

* * *

Dədəm, babam nəğmə deyib, söz qoşub,

Kəsə gedib, doğru deyib, düz qoşub,

Məclis qurub, min oxuyb, yüz qoşub,

Teldən telə gəzdirənə min şükür…

* * *

Ustac deyər, hardan gələr bilinməz,

Ha deyilə, yeri dolar bilinməz,

Gülər gözdən qəm süzülər bilinməz,

Eldən elə gəzdirənə min şükür…..

20.10.2016. 12:57 (16’) Bakı.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.

WWW.YAZARLAR.AZ VƏ WWW.USTAC.AZ

“Yazarlar”-ın ad günüdür

Bu gün “YAZARLAR” jurnalının ad günüdür. (Jurnal 16 avqust 2007 – ci ildə qeydiyyatdan keçmişdir: ƏN-QN: 2319 MƏNBƏ: AJB PDF ARXİV YAZARLAR PDF ARXİVİ ) O gündən bu günə hələ qeydiyyat üçün müraciətnamənin MƏQSƏD bölümündə yazılmış fikrə sadiq qalır, yaşından və statusundan asılı olmayaraq, etika normalaranı gözləmək şərti ilə limitsiz-redaktəsiz bütün ehtiyacı olanların yazılarını heç bir ayrı seçkilik olmadan yayımlayırıq. Eyni bir mətn paralel olaraq iki saytda WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ yayımlanır. Vaxtaşırı ənənəvi qaydada yayımlar təşkil olunur. Yayımlardan əlavə “YAZARLAR” jurnalı xüsusi həvəsləndirici tədbirlər də həyata keçirir. Bunlardan ən məşhuru yeni nəşrlərə görə təqdim olunan “ZİYADAR” MÜKAFATI – dır. “ZİYADAR” ölkəmizin sərhədlərini aşaraq, demək olar ki, beynəlxalq bir ödülə çevrilmişdir. “YAZARLAR’ təhsil müəssisələri ilə də sıx əlaqə saxlayır və mütəmadi olaraq fərqlənən müəllim və şagirdləri mükafatlandırır. Tez-tez əlamətdar günlər münasibəti ilə olduqca müxtəlif mövzulu layihələr və müsabiqələr təşkil olunur. Və əlbəttə gələcək üçün planlarımız daha çoxdur. Bu gün münasibəti ilə bütün “YAZARLAR” – IN YAZARLARINI VƏ DAİMİ OXUCULARIMIZI təbrik edir, yeni-yeni müvəffəqiyyətlər arzu edirik. Sağ olun… Var olun… Bizimlə olun… UĞURLARIMIZ BO OLSUN!!!

QEYD:

Bu gün münasibəti ilə axşam saatlarında “YAZARLAR” – ın xüsusi buraxılışı olan “DAĞLAR” almanaxının satışı ilə əlaqəli şəkildə təşkil olunmuş UDUŞ kompaniyasının nəticələri açıqlanacaq.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Meyxoş Abdullah

КРИК ДУШИ

(Эссе) 

Кто ты,человек?! Почему ты приходишь ко мне во сне? Почему ты путаешь мои мысли? Почему ты беспокоишь меня и не даешь жить?! Я ведь никогда тебя не видел, я тебя не знаю. Может быть ты приведение или ангел, ниспосланный Всевышним? А может быть ты просто отверженый, бездомный, человек! 
Дай мне дожить свою отравленную жизнь, наполненную болью. Почему ты зацепился за мое сердце, человек?!.. Ты захлебнешься в моих слезах, будешь вздрагивать от моих всхлипываний, я сведу тебя с ума, я превращу твою жизнь в ад, человек! Ты будешь сожалеть о том, что родился. Ты согласен принять это все, человек?! Что ты хочешь от меня? Что я могу тебе дать кроме горя и страдания?! Тебе себя не жалко?! Ты заблудишься в своих воспоминаниях и мыслях. И, клянусь Аллахом, ты сойдешь с ума! Ты пришел ко мне тогда, когда от меня отвернулись знакомые и друзья, родные и даже сам Всевышний. Кто ты, человек?! Скажи мне что-нибудь! Что ты все молчишь? Скажи, кто ты?! Почему ты молчишь, человек?! Будь ты проклят! Разорвись ты на клочья, ударяясь об скалы! Да выколит сокол когтями твои глаза! Да будь ты растерзан тиграми! 
Кто ты, человек?! Да отсохнет твой молчащий язык!.. Почему ты так мучаешь меня?! Почему не даешь мне жить?!.. 
Я жизнь свою тебе отдам! Да отсохнет мой язык, проклинающий тебя! Скажи, кто ты, человек?!..

Перевод : Terane Memmed

Автор: Meyxoş Abdullah

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Лейла Алиева

Leyla Əliyeva: Payız.
Осень
Почему в этом месяце 30 дней?
Может, мы по лету грустим?
Разве было бы нам веселей,
Если б дней было 31.
Кто-то скажет, да ладно, пустяк,
Этот день твоей грусти не стоит,
Улыбнусь я в ответ просто так,
А улыбка, как маска, все скроет!
Кто-то скажет, а что в этом дне?
Может тайну от нас кто-то прячет?
Я оставлю их жить в тишине,
Раз для них ничего он не значит.
Я не стану октябрь винить,
Он и сам как мгновение промчится.
А все то, что стремимся забыть,
По ночам все равно будет снится!
Если был бы осенний закат
В мой жизни самым последним,
Я ценила б его как бриллиант,
Не секунды не тратила время!
Я б сердец услыхала бы стук,
Тосковать не нашла бы причины
Кисть не выпустила бы из рук,
Непрерывно рисуя картины
Обняла бы всех самых родных,
И врагов бы всех полюбила,
Без сомнений и страхов пустых,
За обиды весь мир бы простила!
Обняла бы тебя, до костей!
Ни на миг бы не отпускала,
Если б был у меня только день,
Мне бы не было этого мало!

İLKİN MƏNBƏ:Лейла Алиева

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Мирза Алекпер Сабир

Ай, Хвала, Хвала, Тебе!

Вот как в мире ты живешь! Ай, хвала, хвала тебе!
Что ни слово – ересь, ложь! Ай, хвала, хвала тебе!

Значит, правда, что поэт с верой не в ладу давно,
Что умение писать лишь безбожникам дано!
Всё их дело – отрицать, веселиться, пить вино.
Снова с книгой ты бредешь? Ай, хвала, хвала тебе!

Непохожий на людей, ну-ка – к зеркалу лицом!
Хною бороду намажь, будь заправским молодцом!
Ты благочестивым стань, палец свой укрась кольцом,
Чтоб сказали все: «Хорош!..» Ай, хвала, хвала тебе!

Нет, несчастный, ты себя до могилы не поймешь!
Твой противный круглый глаз с молоканским, право, схож.
Чуть услышу речь твою – уж меня бросает в дрожь.
Ты теперь ко мне не вхож. Ай, хвала, хвала тебе!

Ты на истину взгляни ну хотя б одним глазком!
Вай! Портретами чертей ты зачем украсил дом?
Неужель тебе глаза не мозолит день за днем
Вид безбожных этих рож?… Ай, хвала, хвала тебе!

Обезумев, ты забыл все дела для суеты.
С новым платьем приобрел даже новые черты.
Любишь блеск штиблет, галош! Это ты или не ты?
Ты в грехах великих сплошь!.. Ай, хвала, хвала тебе!
Боль мою в себе умножь! Ай, хвала, хвала тебе!

===========================================================

Боюсь!


Когда я брожу по степям, по лесам,
Колючий топтать бурелом – не боюсь!

И если брожу среди знойных пустынь,
С диковинным встречусь зверьем – не боюсь!

На море, когда на мой утлый челнок
Обрушатся буря и гром, – не боюсь!

Вопящую вижу толпу дикарей,
Навстречу иду напролом – не боюсь!

На темную гору паду, словно луч,
Вулкана, что дышит огнем, – не боюсь!

В ущелье войду, словно легкая тень,
Увижу змею – что мне в том? – не боюсь!

А в заросли спрячусь, уйду в камыши,
Там встретиться с яростным львом – не боюсь!

На кладбище, если встают из могил
Вампиры во мраке ночном, – не боюсь!

В развалинах бесы и духи подчас
Кружатся, как мошки, столбом, – не боюсь!

Немало загадочных, странных людей
Встречаю в скитанье своем – не боюсь!

Короче, всего, что случается мне
Увидеть на шаре земном, – не боюсь!

Но – каюсь! – что вместе с бесстрашьем таким,
Как только – аллахом клянусь я святым! –

Войдет мусульманин в мой дом – я боюсь!
Мне страшно дышать между лживых, дурных!

Я вижу кровавые замыслы их,
Жить рядом с коварством, со злом – я боюсь,
Боюсь, боюсь, боюсь!

===================================================

Рабочему


Ты человек? Что это так, ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

У человека красота и роскошь быть должны,
Дома в убранстве у него и не сочтешь казны.
Следы усердия его на всех вещах видны.
Дворцом хибарку, грязь и мрак ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Ты в знатном обществе, смотри, не вылезай вперед!
Перед начальством смирно стой, закрыв покрепче, рот!
Нехорошо, когда бедняк, пороча нас, орет.
Что равен богачу бедняк – ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Кто с богачами уравнял несчастных бедняков?
Мы взяли всем: лицом, умом! Бедняк, а ты каков?
Ты о достоинствах своих и двух не свяжешь слов!
Что мы в одном ряду, простак, ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Удел твой – молотом стучать, не зазнавайся, эй!
О равенстве мечтаешь ты? Не строй пустых затей!
Двугривенный получишь в день – уж ты и богатей?
Мильоном каждый свой пятак ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Мы – богачи, мы – богачи! Почет и слава – нам!
А если нам дана казна, то и держава – нам!
И власть над ней принадлежит – подумай здраво! – нам!
Хозяев сборищем зевак ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?

Скажи, кому обязан ты работою своей?
За наши добрые дела ты нам дерзить не смей!
Да ты за это нам воздать когда-нибудь сумей!
За честь клеймить нас так и сяк ужель считаешь ты?
Что человеком быть – пустяк, ужель считаешь ты?
Смущенье знаешь ты?
Себя ль терзаешь ты?
От срама, от стыда
В огне сгораешь ты?

MİRZƏ ƏLƏKBƏR SABİRİN DİGƏR ŞEİRLƏRİ:

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Игрок Арсенала Месут Озиль

Непутевый болельщик испанского “Атлетико” бросил куском хлеба у знаменитого игрока Арсенала Месут Озила … Игрок национальной сборной Германии, миллионер, наклонился и поднял его, со святостью поцеловал, прикоснулся им ко лбу и осторожно отложил за боковую линию футбольного поля … Будь Какая форма профессиональной деятельности может быть местом проявления человечности и ценностей. В жизни есть вещи, на которые мы объективно не знатные. Но это могут делать все! Поцеловать хлеб, почтить святое! Видимо его этого научили родители! Он мусульманин, но для меня он в первую очередь человек! Есть “религия”, которая не прописана ни в одном учебнике и википедии. Ее имя человечность! Браво, Оззи! Ты не только великий футболист! Ты – великий человек! Ты приобрел сердца миллионов сердец по всему миру! Отныне всегда буду болеть за тебя!

Месу́т Ози́ль — немецкий футболист турецкого происхождения, выступающий за английский клуб «Арсенал» на позиции атакующего полузащитника. Чемпион мира 2014 года в составе сборной Германии. В основном используется как атакующий полузащитник, но также может выступить на позиции вингера.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ VƏ WWW.USTAC.AZ

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

Повесть “Двое в степи”

Обзор o “Двое в степи” или сюжет «Дорога на Берлин»

Начало событий относится к лету 1942 года. На фронт прибывает только что окончивший военное химическое училище, молодой неопытный лейтенант 20-летний Огарков Сергей, назначенный на должность офицера связи 114-й стрелковой дивизии. В штабе армии ему дают первое задание — доставить на передовую в штаб 341-й стрелковой дивизии пакет с боевым приказом об отступлении. Огарков заблудился и не смог своевременно выполнить приказ. При внезапном наступлении противника, Огарков полностью теряется и отступает в тыл. Дивизия, так и не получив боевой приказ, гибнет в окружении. 
В тылу трибунал расследует действия арестованного Огаркова. Офицер Иван Синяев, выполнявший вместе с Огарковым доставку донесения в соседнюю дивизию, считает, что Огарков проявил трусость. Решением суда Огарков приговаривается к расстрелу. К нему приставляется рядовой Джурабаев, являющийся по возрасту его ровесником, который его охраняет до приведения в действие приговора.
Внезапно в село, в котором находился под стражей Огарков, въезжают прорвавшие оборону войска противника. Джурабаев принимает самостоятельное решение вместе с задержанным Огарковым прорываться к своим, к штабу армии. По дороге они наблюдают сцену казни советских военнопленных. 
Огарков при возможности решает убить уснувшего Джурабаева вилами, но так и не может сделать это.
По дороге к линии фронта Джурабаев и Огарков подходят к реке, которую следует пересечь. Встретившийся местный мальчик показывает им тяжело раненного советского лётчика, которого Джурабаев и Огарков решают переправить через реку. Джурабаев говорит, что не умеет плавать. Огарков принимает решение соорудить плот и переправляет на нём на другой берег реки раненого лётчика и Джурабаева.
Перебравшись через реку, они примыкают к воинской части, также пробивающейся из окружения к своим. Командир части решает, что у него каждый боец на счету, и приказывает Джурабаеву с Огарковым перейти в его подчинение. Арестованному Огаркову вручается оружие.
Огарков, видя как Джурабаев мучается с изношенными ботинками, выменивает у интенданта на семейную реликвию (часы дедушки) новые сапоги. При этом получивший сапоги Джурабаев не знает, что всё это устроено Огарковым.
В попытке вырваться из окружения, красноармейцы предпринимают усилия выбить противника из деревни. Но затаившийся немецкий снайпер не даёт подняться пехоте. Атака захлебнулась. Тогда Огарков с Джурабаевым предпринимают отчаянную попытку определить позицию снайпера. Огарков без оружия бежит в направлении противника и провоцирует снайпера на открытие огня. Джурабаеву удаётся засечь позицию снайпера и уничтожить его. 
Случайно оказавшийся на передовой фронтовой корреспондент, узнав о решительных действиях Джурабаева и Огаркова, решает сфотографировать их для газеты.
Джурабаев напоминает Огаркову, что тот всё ещё является арестованным, и он его обязан доставить в штаб армии.
По дороге в штаб армии Джурабаев признаётся, что не знает грамоты, и просит Огаркова написать письмо его матери. Огарков предлагает написать в письме матери всю правду о том, как её сын выполняет ответственное задание по конвоированию преступника. Джурабаев говорит, что мать может подумать, что он служит в тюрьме. Огарков предлагает написать письмо отцу. Джурабаев отвечает, что его отец погиб на фронте годом ранее и предлагает написать про степь, в которой они находятся, которая ему напоминает родную.
Воспользовавшись тем, что Джурабаев уснул, Огарков решает убежать от него, но, передумав, возвращается к нему.
Не дойдя до штаба армии, они натыкаются на военный патруль в населённом пункте. Комендант гарнизона в приказном порядке заявляет Джурабаеву, что он сам разберётся с Огарковым, поскольку имеет на это все полномочия. Джурабаев напоминает ему о своём приказе доставить его в штаб армии, но получает отказ.
Перед зданием комендатуры Джурабаев встречает председателя трибунала, который вёл суд над Огарковым. Огаркова ведут на расстрел с остальными приговорёнными. Неожиданно перед самым расстрелом Огаркова выводят из строя приговорённых и отправляют к коменданту. Джурабаеву удалось через председателя трибунала передать коменданту наградной лист на Огаркова о предоставлении ему боевого ордена. Комендант заявляет Огаркову, что теперь его участь будут решать в штабе армии.
Деревня, в которой Огарков и Джурабаев остановились на ночлег, подвергается артиллерийскому обстрелу. Джурабаев, получив осколочные ранения, умирает. Огарков хоронит Джурабаева. Мария — хозяйка дома, где они остановились на ночлег, передаёт Огаркову приказ о его расстреле, найденное ею в гимнастёрке погибшего.
Далее Огарков следует в штаб армии один, взяв с собой винтовку Джурабаева.
По пути он встречает Ивана Синяева, который на трибунале свидетельствовал против него. Синяев приводит его в штаб армии. Штабной офицер передаёт Синяеву письмо, написанное матери Джурабаева, с просьбой отправить его по адресу.

1945 год. Территория Германии. Огарков Сергей уже в звании капитана встречается с Синяевым Иваном, получившим звание полковника. Синяев вручает Огаркову фронтовую газету трёхлетней давности с фотографией Джурабаева и Огаркова на фоне подбитой германской бронемашины.

«Дорога на Берлин» ( “Двое в степи” )

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

EMMANUİL KAZAKEVİÇ

Казакевич Эммануил Генрихович (1913 – 1962), прозаик. 
     Родился 11 февраля (24 н.с.) в Кременчуге в семье учителя, впоследствии – журналиста. Закончив семилетнюю школу и машиностроительный техникум в Харькове (1930), уехал в Биробиджан. Там началась его трудовая деятельность. Он сменил много профессии: был культинструктором, начальником строительства Дворца культуры, председателем колхоза, директором драматического театра, председателем Областного радиокомитета, заведующим литературной частью газеты “Биробиджанская звезда”. Одновременно занимался литературным трудом, сотрудничая в газетах и журналах Дальневосточного края. 
     В 1938 переехал в Москву, где стал заниматься литературным трудом. Хотя Казакевич был снят с военного учета из-за близорукости,но, когда началась война, добровольно пошел на фронт, проделав путь от рядового бойца московского ополчения до помощника начальника разведки одной из армий, штурмовавших Берлин. 
     В 1946 демобилизовался из армии по болезни, вернулся в Москву и возобновил прерванную войной литературную работу. В этом же году пишет знаменитую повесть “Звезда”, в 1948 – повесть “Двое в степи”, в 1949 – роман о последнем этапе войны “Весна на Одере”, над которым работал два года. 
     Полтора года живет в одном из колхозов Владимирской области, где пишет повесть “Сердце друга” и начинает большой роман “Дом на площади”, опубликованный в 1956. В 1961 написаны рассказ “При свете дня” и повесть “Синяя тетрадь”. Очень требовательный к себе, Казакевич на протяжении всей творческой жизни испытывал неудовлетворенность и недовольство собой, но все, что им было написано, всегда хорошо принималось читателями. 
     24 сентября 1962 в возрасте 49 лет Э.Казакевич умер в Москве. 
     Использованы материалы кн.: Русские писатели и поэты. Краткий биографический словарь. Москва, 2000. 
     Казакевич Эммануил Генрихович (11.2.1913, Кременчуг – 22.9.1962. Москва), писатель, дважды лауреат Сталинской премии (1948, 1950). В 1930-е гг. на советской работе в Биробиджане. С середины 1930-х гг. публиковал стихи на идише. Позже был пред. колхоза, театральным режиссером, журналистом. Участник Великой Отечественной войны, пом. нач. разведки армии. В 1944 вступил в ВКП(б). Автор романов и повестей о Великой Отечественной войне и о послевоенной жизни, где ставит “вопросы социалистического гуманизма”: “Звезда” (1947), “Двое в степи” (1948), “Весна на Одере” (1949). После смерти И.В. Сталина его популярность стала быстро падать. К. попытался вернуть себе расположение властей, написав в 1961 повесть “Синяя тетрадь”, в которой создавал романтизированный и сильно приукрашенный в духе советской пропаганды образ В.И. Ленина. Долгое время произведения Казакевич входили в обязательную школьную программу, затем перешли в разряд внеклассного чтения, а позже и вовсе выпали из программы. 
     Использованы материалы из кн.: Залесский К.А. Империя Сталина. Биографический энциклопедический словарь. Москва, Вече, 2000


И ДРУГИЕ : Биографии


ПЕРВОИСТОЧНИК:
http://www.litra.ru/biography/get/wrid/00044601184773068928/

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru