Vaqif Sərxani

AD GÜNÜNÜZ MÜBARƏK !!!

Bu gün ( 17 Oktyabr 1949 ) əziz dostumuz, dəyərli söz adamı Cənubi təxəllüsü ilə yazıb, yaradan ‎Vaqif Sərxaninin doğum günüdür. Ad günü münasibəti ilə Vaqif müəllimi təbrik edir və yaradıcılığından bir-neçə nümunə təqdim edirik. Uğurlarınız bol olsun, Vaqif müəllim!!!

GÖRMƏK İSTƏYİRƏM

Qeyrət görmək istəyirəm,
Namusa söykənən qeyrət!
Dəyanət görmək istəyirəm,
Sədaqətə söykənən dəyanət!
Cəsarət görmək istəyirəm,
Hünərə söykənən cəsarət!
Ləyaqət görmək istəyirəm,
Vicdana söykənən ləyaqət!
Miqyası naməlum,
Cəmiyyət qurğusuyla
Oynayanların,
Dar düşüncədə,
Bəşər duyğusu olmayanların,
Xalq adından dəm vurub,
Xalqın halına yanmayanların,
Vəhşi xislətli olub,
Əməlindən utanmayanların,
Məzlum acısın görüb,
Acısın dadmayanların,
Sazaqda yalın ayaqlar görüb,
İsti bəstərində donmayanların,
Şəhvət buxovunda yaxalanmış,
İsmətli bakirələri
Gözü yaşlı qoyanların,
Taleləri torpağa gömüldən,
Diş qıcayan vəhşi xislətlilərin.
Bizdən olub ,,yadellilər” kimi,
Davrananların,
Namusa söykənən qeyrətini,
Sədaqətə söykənən dəyanətini,
Hünərə söykənən cəsarətini,
Vicdana söykənən ləyaqətini,
Görmək istəyirəm!
Görmək istəyirəm!

16. 10. 2019.

<<< Vaqif Sərxani (Cənubi) >>>

SABİR KİMİ
Niyə kor, həm kar olub, lal da olaq qəbir kimi!
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Əksərən qeyrətimiz Sabirimizdə cəm idi.
Ciyəri şişmiş idi, çünnki arizi qəm idi.
Ruhən cılız bədəni dəmirdən də möhkəm idi.
Millətin ayinəsiydi çox Ali görkəm idi.
İndi də əldən- ələ gəzir nəzmi- nadir kimi,
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Göstərib biz də şücaət qeyrətlə bir söylənək,
Lal olub, kar olunca söz arası gileylənək,
Sözlərdə olsa yalan, o sözlərə qəleylənək,
Sabiri yad eyləyib, sözümüzlə gərəylənək,
Atılaq bu meydana Sabir sevən şair kimi.
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Nə qədər sevinsək sevinc gələr bahəm qəm ilə.
Yeni qurluş da gəlib, guya yeni əyyam ilə.
Əl-ələ verdi bu xalq qarşıladı bayram ilə.
Qazandığı halalı oldu yenə haram ilə.
Sözə qatılmaz haram, söz deyərəm mahir kimi!
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Özbaşnalıq həddini indi aşıbdır ölkədə,
Hikkəli gəzir indi bazarda ,, ölü kilkə”də,
Burunlar göylə gedir bircə salam əleykə də,
Böyük millətin işi qalıb böyük təhlükədə,
Belə bir millət ilə necə olaq faxir kimi?
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Batini var bu işin, yəqindir ki, başdan gələr,
Belə fitnələr ancaq yuxulu, çaş başdan gələr,
Xeyri olmaz bu işin hər hansı qardaşdan gələr,
Təvəkkül Allahadır, gur səsim obaşdan gələr,
Göstərib üzdə təbəssüm, görüşək əlbir kimi,
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Əməli-məkruhilər məkriylə tutub hər yanı,
Gözləri də kor olub, görmürlər Azərbaycanı,
Gədəbəyi, Gəncəni, Şəmkiri ya ki, Səlyanı,
Tovuzu ya Qazağı, Goranboyu, Naftalanı,
Türkanı, Mərdəkanı, Buzovnanı, Nardaranı,
İşsiz avara gəzir, millət olub fağır kimi!
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?
***
Qarabağı demirəm, onun da öz dərdi- halı,
Ürəklərə dərd verir göründükcə hər minvalı,
Ərz olur sülhün yolu dəyişmir əsla əhvalı,
Sinirlər tarımdadır davası ,,Cəngi” havalı
Qalx igidim məyus-məyus baxma, qalx cabir kimi!
Niyə ki, qeyrətli bir söz deməyək Sabir kimi?

28. 09. 2019.

<<< Vaqif Sərxani (Cənubi) >>>

AĞLAR

Gözlərimdən süzər incim yanağımdan axar ağlar.
Könül titrədər, dağlar, baxan gözlər qalar ağlar.
***
Fikrin xəyal dumanından içim ata, ana səslər,
Çefayda səsim yetişməz, xəyalım axtarar ağlar.
***
Kaş bələkdə körpə olam anam bükə, aça məni,
Geriyə yol yoxsa əsla, körpə könlüm sızlar ağlar.
***
Həyatımda nələr gördüm şirnisin, acısın duydum,
Taleyim də mənlə bahəm qınar məni, qınar ağlar.
***
Üşür könlüm sızıltıdan, həyacandan üzülər can,
Buza dönüb bir ayna tək parçalanar, sınar ağlar.
***
Eşqdə fəda etdim canı, can dediyin bir can ola,
Əfsus səfasın görməyib, indi edib izhar ağlar.
***
Dad etdikcə cəfalardan ilqarımda sadiq qaldım
Sadiqliklə ömr etsəm də ürək dözməz aşkar ağlar.
***
Dönüş yoxdur ey Cənubi, bir gəlişlə bir gediş var,
Bir gün sənsiz qalan dünya, yə’qin səni anar ağlar.

8. 10 2019.

Müəllif: Vaqif Sərxani (Cənubi)

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

TALEH XƏLİLOV

ZƏHMƏTKEŞ YARADICILIĞIN BƏHRƏSİ

Naxçıvanda təlim-tərbiyə nəzəriyyəsi və təcrübəsinin tarixi Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixinin tərkib hissəsi kimi həmişə diqqət mərkəzində olmuşdur. Naxçıvan bölgəsi ən qədim dövrlərdən günümüzə qədər Azərbaycan xalqının mənəvi-mədəni sərvətlərinin, həmçinin məktəb tariximizin və təhsil mədəniyyətimizin zəruri hissəsini təşkil etmişdir. XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanının ictimai- mədəni mühit  mərkəzlərindən biri olan Naxçıvan bölgəsində məktəb və təhsil tariximiz çox zəngin və mürəkkəb inkişaf yolu keçmişdir. Təhsil və pedaqoji fikir sahəsində belə bir tarixi təcrübənin, keçilmiş yolun verdiyi bəhrənin sistemli şəkildə öyrənilməsi xüsusi əhəmiyyətə malikdir.  Xalqımızın maariflənməsində bu dövrün əhəmiyyəti ilə bağlı ümummilli lider Heydər Əliyev demişdir: “Xalqımızın maariflənməsi, təhsillənməsi üçün o dövr çox əhəmiyyətli bir dövr olmuşdur. Biz bunu qiymətləndirməliyik, heç vaxt unutmamalıyıq. Biz tariximizə doğru, ədalətli qiymət verməliyik. Sözün əsl mənasında Azərbaycan məktəbi məhz iyirminci əsrdə yaranmışdır. Azərbaycan dilində, xalqımızın öz ana dilində uşaqlara, gənclərə təhsil verən və millətimizi təhsilləndirən məktəb yaranmışdır. Bizim bu gün malik olduğumuz iqtisadi və siyasi potensiala, təhsil potensialına görə o dövrdə yaranaraq inkişaf etmiş təhsil sisteminə borcluyuq”.

Bu gün ölkənin regionlarında milli təhsil sistemimizin keşməkeşli yolunun öyrənilməsi, tarixən formalaşmış ictimai-mədəni sərvətlərimizin daha dərindən və hərtərəfli araşdırılması  müstəqillik dövrünün verdiyi imkanlar daxilində arşdırılmalıdır. Regionlarda məktəb və pedaqoji fikrin inkişaf mərhələlərini, onun spesifikasını aşkarlayıb  üzə çıxarmaq, pedaqoji fikir tarixində yerini və mövqeyini müəyyənləşdirmək ən vacib məsələlərdən biridir. Bu baxımdan Naxçıvan Dövlət Universitetinin “Pedaqogika və psixologiya” kafedrasının dosenti, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar müəllimi Vahid Rzayevin “Naxçıvanda məktəb və pedaqoji fikir (XIX əsr və XX əsrin əvvəlləri)” adlı monoqrafiyası maraq doğrurur, elmi-nəzəri və praktik dəyərliliyi ilə diqqəti cəlb edir.

Elmi redaktoru, pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor İsmayıl Əliyev, rəyçiləri isə  pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor, əməkdar elm xadimi Fərrux Rüstəmov və pedaqogika üzrə elmlər doktoru Həsən Bayramov olan monoqrafiya çox zəngin mündəricata və  struktura  malikdir. Qeyd edək ki, monoqrafiya 4 fəsil, 13 yarımfəsil, nəticə və istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısından ibarətdir. 

Monoqrafiyanın başlanğıcında “Müəllifdən” başlıqlı mətni oxuyanda əsərin zənginliyini sezmək olur. “Naxçıvanda məscid məktəbləri və mədrəsələri” adlı birinci fəsili “Qədim dövrlərdən XIX əsrə qədər Naxçıvanda məktəb və pedaqoji fikrin inkişafına dair xülasələr” və “XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Naxçıvanda məscid məktəbləri və mədrəsələrin vəziyyəti” başlıqlı iki yarımfəsilə ayrılır. Müəllif bu yarımfəsillərdə qədim dövrlərdən başyaraq XIX əsrə qədər uzun bir dövrdə Naxçıvanda məktəb və pedaqoji fikrin inkişafını araşdırmış, XIX və XX əsrin əvvəllərində Naxçıvanda məscid məktəblərinin və mədrəsələrin vəziyyətini tədqiqə cəlb etmişdir. Müəllif haqlı olaraq qeyd etmişdir ki, “Naxçıvanın  elm və mədəniyyəti,  maarif və təhsili çox-çox qədim tarixə malikdir. Qədim diyarın əsrlərin dərinliklərindən gələn maddi mədəniyyət abidələri müəyyən biliklərin, bacarıqların, tərbiyə keyfiyyətlərinin ifadəsi, nəcib və zəngin təcəssümüdür. Qədim Gəmiqaya rəsmləri Naxçıvanın qədim sakinlərinin məişət və yaşam məqsədlərindən doğan bacarıqlara malik olduğunu, nizamlı, düşünülmüş hərəkətlərə yiyələndiyini əyani şəkildə sübut edən maddi-mənəvi sərvətlərdir”.

Müəllifin bu fikrindən aydın olur ki, qədim və ilkin orta əsrlərdə Naxçıvan bölgəsində formalaşmış məktəb və pedaqoji fikir ümumiyyətlə Azərbaycan mədəniyyətinin, təhsil və pedaqogikasının çox əhəmiyyətli səhifələrini təşkil edir. İndiki halda tədqiqat müəllifi bu monoqrafiyada  Naxçıvanın təhsil və tərbiyə tarixinin bəhs olunan dövrlərinin açılmamış səhifələrini məharətlə araşdırmış, lazımi mənbələri dərindən və ətraflı şəkildə öyrənmişdir.

Həmçinin müəllif bu fəsildə Naxçıvanda fəaliyyət göstərmiş məscid məktəbləri və mədrəsələri haqqında ətraflı məlumat vermişdir. Bildiyimiz kimi məktəblər Azərbaycannın bütün bölgələrində olduğu kimi, Naxçıvan bölgəsində də savad təlimi və şəriətin əsaslarının öyrədilməsi vasitəsi kimi başlıca tədris ocaqları olmuş, zaman-zaman nəsillərin, böyük mütəfəkkirlərin ali mədrəsə təhsilinə, eləcə də müstəqil şəkildə təhsillənmə yoluna işıq salmışdır. Müəllifin qeyd etdiyi kimi, bu tədris ocaqları hələ ilkin orta əsrlərdə dövlət idarələrində kargüzarlığın, əhali arasında yazılı ünsiyyətin formalaşmasına, ümumən ölkədə savad təliminin yayılmasına xidmət etmişdir.

Monoqrafiyanın “Naxçıvan xanlığının Rusiya tərəfindən işğal edilməsi və bölgədə Rus dövlət məktəblərinin yaranması” başlıqlı ikinci fəsli “İlk rus dövlət məktəblərində Azərbaycan dilinin tədrisi məsələləri”, “Naxçıvan qəza məktəbi”, “Məktəbin şagird heyyətinin milli və silki tərkibi”, “Məktəbin müəllimləri”, “Ordubad şəhər ibtidai məktəbi” və “Regionda kənd ibtidai məktəblərinin meydana gəlməsi və inkişafı” adlı əhəmiyyətli yarımfəsillərə bölünür.

Müəllif bu yarımfəsillərdə ilkin olaraq ilk rus dövlət məktəblərində Azərbaycan dilinin tədrisi məsələlərinə toxunmuşdur. Məlum olduğu kimi, XIX əsr Azərbaycan dövlətinin tarixində və xalqımızın həyatında çox mürəkkəb və ziddiyətli bir dövr olmuşdur. Bu dövürdə Şimali Azərbaycan xanlıqları Rusiya imperiyasının müstəmləkə siyasəti nəticəsində öz müstəqilliklərini itirmişdir. Müstəmləkə ərazisi kimi Rusiya dövlətinin tərkibinə qatılan Azərbaycanda digər sahələrdə olduğu kimi məktəb və pedaqoji fikrin yeni formalarının meydana gəlməsinə zəmin yaranmışdır. Müəllifin yazdığı kimi, Azərbaycanda maarifçi hərəkatın yaranması və yayılması rus dövləti tərəfindən təsis edilən məktəblərin xüsusi əhəmiyyəti vardı. Bildiyimiz kimi, bu məktəblərdə təhsil rus dilində aparılır, Azərbaycan dili isə ayrıca bir tədris fənni kimi öyrədilirdi.

 Daha sonra isə müəllif zəngin arxiv materialları əsasında Naxçıvan qəza və Ordubad şəhər ibtidai məktəblərini araşdırmışdır. XIX və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda çox az sayda meydana gəlmiş ilk rus dövlət məktəblərindən biri kimi Naxçıvan qəza məktəbi ölkədə ictimai-mədəni mühitin meydana gəlməsində, inkişafında və qabaqcıl pedaqoji ideyaların yayılmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Tədqiqatçının qeyd etdiyi kimi, qəza məktəbi Naxçıvan şəhərinin ictimai-mədəni həyatının yenilik əlamətləri, mütərəqqi məzmun keyfiyyətləri ilə zənginləşməsi və dərinləşməsi, bölgədə yeni-yeni məktəblərin açılmasına müsbət təsir göstərmişdir.

Həmçinin müəllif Naxçıvan qəza məktəbinin şagird heyyətinin milli və silki tərkibini araşdırmış, məktəbdə dərs demiş və bu günə kimi elmə məlum olmayan bir neçə müəllim haqqında da məlumat vermişdir.

Vahid Rzayev eyni zamanda Ordubad şəhər ibtidai məktəbini də tədqiq etmişdir. Məlum olduğu ki Ordubad Azərbaycanın əsrarəngiz təbiəti, xoş havası, insanların milli-etnik xüsusiyyətlərinin bənzərsizliyi ilə seçilən qədim bölgələrdən biridir. Müəllif bu bölgədə fəaliyyət göstərmiş Ordubad şəhər ibtidai məktəbini tədqiq etməsi təqdirə layiq haldır. Tədqiqatçı bu haqda yazırdı: “Ordubad ibtiadai məktəbi şəhərin və ümumən bölgənin mədəni həyatının inkişafında, əhali arasında maarifin yayılmasında, dünyəvi təhsilin və yeni, mütərəqqi baxışların meydana gəlməsi və inkişafında özünəməxsus yerə, mövqeyə malik olmuş tədris müəssisəsidir”.

Daha sonra isə müəllif Naxçıvan bölgəsində fəaliyyət göstərmiş kənd ibtidai məktəblərini arxiv sənədləri əsasında arşadırmış, əldə etdiyi yeni məlumatları elmi dövrüyəyə buraxmışdır.

Monoqrafiyanın “M.T.Sidqinin “Məktəbi tərbiyəsi” və onun ənənələri əsasında Naxçıvanda rus-Azərbaycan (oğlan və qız) məktəbləri” adlı üçüncü yarımfəsli “M.T.Sidqinin “Məktəbi tərbiyəsi” və onun varisi Naxçıvan rus-Azərbaycan oğlan məktəbi” və “Qadın təhsili uğrunda mübarizə və Naxçıvan rus-Azərbaycan qız məktəbi” başlıqlı iki yarımfəsilə bölünür.

Müəllif  böyük maarifçi ədib Məhəmməd Tağı Sidqinin “Məktəbi tərbiyəsi” və onun varisi olan Naxçıvan rus-Azərbaycan oğlan məktəbini tədqiqə cəlb etmiş və elmə məlum olmayan yeni faktlar üzə çıxarmışdır. Bildiyimiz kimi, Məhəmməd Tağı Sidqi həm ustad müəllim kimi maarifçilik hərəkatında misilsiz xidmətləri, həm də qələmə aldığı tərbiyəvi-didaktik əsərlər ilə XIX  əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda məktəb və pedaqoji fikir tarixində çox böyük rol oynamışdır.

Tədqiqatçı V. Rzayev yazır: “Məktəbi tərbiyə”nin Azərbaycan təhsil tarixində, yeri və onun əldə etdiyi nailiyyətlərdən biri bu tədris ocağında dövlət məktəblərindən fərqli olaraq azərbaycanlı uşaqların şagird kontingentini şəriksiz təşkil etməsində, bu sahədə tam üstünlüyə nail olmasında idi”.

Bununla yanaşı müəllif Naxçıvan bölgəsində maarifpərvər ziyalıların qadın təhsili uğrunda yorulmadan apardıqları mübarizələrini işıqlandırmış, onların səyi nəticəsində Naxçıvanda açılmış rus-Azərbaycan qız məktəbini tədqiq etmişdir. Cəmiyyətdə qadının rolunu yüksək qiymətləndirən V. Rzayev qadının ictimai-mədəni və pedaqoji mühitdəki roluna xüsusən toxunmuşdur. O, yazır: “Naxçıvan ikisinifli rus-Azərbaycan qız məktəbi şagird kontingentinə görə dövrünün əhəmiyyətli tədris müəssisələrindən biri olmuşdur”.

Monoqrafiyanın dördüncü və sonuncu fəsli “XX əsrin əvvəllərində Naxçıvanda ictimai-pedaqoji mühit” adlanır. Bu fəsildə “Görkəmli ziyalıların və qabaqcıl müəllimlərin təhsilin və pedaqoji düşüncənin inkişafında rolu”, “Görkəmli maarifçi-pedaqoqların bölgədə ictimai-pedaqoji mühitin inkişafına təsiri” və “Muxtariyyətin ilk illərində təhsilin və pedaqoji fikrin vəziyyəti” başlıqlı üç yarımfəsilə bölünmüşdür.

Müəllif ilk öncə Naxçıvan bölgəsində yaşayıb fəaliyyət göstərmiş görkəmli ziyalıların və qabaqcıl müəllimlərin təhsilin və eləcə də pedaqoji düşüncənin inkişafındakı rolunu araşdırmışdır. Bildiyimiz kimi, XIX əsr və XX əsrin əvvəllərindəki Naxçıvan mühitindəki ziyalı təbəqənin böyük xüsusi çəkisi olmuşdur. Onların böyük bir qisminin ali təhsilləri olmamasına baxmayaraq, öz bilik və təcrübələri ilə o, dövrdə daima fərqlənmişlər. Bu haqda tədqiqat müəllifi yazır: “Artıq XIX əsrin sonlarına yaxın Naxçıvanda maarifçi hərəkatın böyük bir dəstəsi yetişmişdi. Bu maarifçi ziyalılardan adı Naxçıvanda məktəb təhsili təcrübəsi ilə bilavasitə bağlı olan Mirzə Sadıx Quliyev, Əliməmməd Xəlilov, Məmməd bəy Qazıyev, Əbülqasım Sultanov, Mirzə Ələkbər Süleymanov, Sadıq Xəlilov, Rəhim Xəlilov, Ələsgər Şeyxhəsənov, Ələsgər Abbasov, Molla Məmmədqulu Qazıyev, Kərbalayı Cəfəralı Adıgözəlov, Mirzə Cəlil Şürbi, Məmmədəli Sidqi Səfərov, Kərim bəy İsmayılov, Mirzə Nəsurulla Əmirov, Məmməd Zamanbəyov, Rəhim Kazımbəyov, Şeyx Məhəmməd Rəsizadə, Əlirza Rəsizadə, Həsən Qazıyev və bir çox başqaları bölgənin təhsil tarixinin səhifələrini yazmışlar”.

Daha sonra isə müəllif görkəmli maarifçi-pedaqoqların Naxçıvan bölgəsində ictimai-pedaqoji mühitin inkişafına göstərdiyi təsiri araşdırmış və yeni faktlar üzə çıxarmışdır. Məlum olduğu kimi, XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Naxçıvanda təhsilin, ictimai-pedaqoji fikrin inkişafından Azərbaycan ictimai-mədəni fikrinin, pedaqogikasının görkəmli nümayyəndələri Rəşid bəy Əfəndiyev, Sultan Məcid Qənizadə, Üzeyir Hacıbəyov və başqalarının bu və ya digər şəkildə əməyi və misilsiz xidmətləri olmuşdur. Müəllifin qeyd etdiyi kimi, bölgədə, qabaqcıl pedaqoji fikrin yayılmasında maarifçi-ziyalıların mühim rolu olmuşdur. Onlar pedaqoji düşüncənin, ədəbi-mədəni mühitin mütərəqqi əsaslarla inkişafına çox böyük təsir göstərmişdir.

Monoqrafiyanın sonuncu yarımfəsilində muxtariyyətin ilk illərində Naxçıvan bölgəsində təhsilin və pedaqoji fikrin vəziyyətinin də araşdırması çox təqdirə layiq haldır. Bildiyimiz kimi, 1918-1924-cü illərdə Azərbaycanın siyasi və mədəni həyatında həmişə mühüm rol oynayan qədim Naxçıvan diyarı özünün çox ziddiyyətli və mürəkkəb bir bir dövrünü yaşamışdır. Bu dövrdə müxtəlif adda və müxtəlif məzmuna malik tədris müəssisələri fəaliyyət göstərmişdir. Müəllif araşdırmalarında bu haqda yazırdı: “Bəhs olunan dövrdə məktəb təhsili üçün səciyyəvi xüsusiyyət kimi qabaqcıl pedaqoji ideyaların və mütərəqqi məzmuna malik milli tərbiyə ənənələrini özündə birləşdirən ana dili məktəblərinin meydana gəlməsi və inkişafı idi. Bu tədris ocaqları Azərbaycan dili, həmçinin ibtidai məktəbin digər fənləri üzrə dərslik və vəsaitlər hazırlamaq işində də əhəmiyyətli rol oynamışdır”.

Monoqrafiyanın nəticə hissəsində tədqiqat zamanı əldə olunmuş nəticələrdən bəhs olunmuş və müddəalar şəklində ümumiləşdirilmişdir.                             

Müəllif mövzunun öyrənilməsi, problemin dərindən tədqiq edilməsi zamanı məsələyə hərtərəfli və kompleks şəkildə yanaşmış, qarşısına qoyduğu məqsəd və vəzifələrin öhdəsindən layiqincə gələrək elmi əhəmiyyət daşıyan tədqiqat əsəri yazmışdır.

Araşdırma zamanı istifadə olunmuş zəngin arxiv materialları və rus mənbələri monoqrafiyanın yüksək elmi səviyyədə yazılmasına səbəb olmuşdur.             

Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vahid Rzayevin elmi-nəzəri və praktik cəhətdən mühüm əhəmiyyət kəsb edən “Naxçıvanda məktəb və pedaqoji fikir (XIX əsr və XX əsrin əvvəlləri)” adlı monoqrafiyası Azərbaycan təhsil və pedaqoji fikir tarixinə dəyərli töhfədir. Əsər hər bir vətəndaşın şəxsiyyət kimi inkişafına, mənəviyyatının və mənliyinin formalaşmasına xidmət edəcək, təkcə öz dövrü üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də həmişə aktuallığını qoruyub saxlayacaq, hər bir müəllimin və şagirdin stolüstü kitabına çevriləcəkdir.

 Müəllif: TALEH XƏLİLOV

 pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru,

Azərbaycan Respublikası Təhsil Şurasının üzvü

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac – Gərək şeiri

GƏRƏK
Gədadan bəy olmaz, geysə zərxara,
Nəcabət adamın kökündə gərək.
Soysuzda ar olmaz, qanmazda həya,
Əzəmət insanın görkündə gərək.
* * *
Arif olan ağzı yelə dolanmaz,
Çeşmə suyu ha lillənə bulanmaz,
“Suzuz quyu su tökməklə sulanmaz”,
Kəramət quyunun təkində gərək.
* * *
Ustac önəm verər söhbətdə süsə,
Düşməsin bir kimsə qəflətdə sisə,
Heç zaman söyməyin əbcəddə nəsə,
Məharət hesabın təkində gərək…

Müəllif: Zaur Ustac – زائـــور اوستاج
© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

Ramiz Həsənlinin söz dünyası

Ramiz HƏSƏNLİNİN SÖZ DÜNYASI

BİVƏFA DÜNYA

Bir əlində cəfa, birində səfa,
Heç kim ölümünə tapmayıb şəfa.
Ulu peyğəmbərə qılmayıb vəfa,
Əzəldən yaranıb bivəfa dünya.

Dağlar bu dünyanın alın qırışı,
Dəryalar, dənizlər gözümün yaşı.
Qəlbində bu uca hikməti daşı,
Əzəldən yaranıb bivəfa dünya.

Soruş lalələrin qara xalından,
İbrət al həyatın qeylü-qalından.
Tutma iki əlli haram malından,
Əzəldən yaranıb bivəfa dünya.

Əzəldən dərdləri təzədi, tərdi,
Min ildi gözlərdən göz yaşı dərdi.
Ramiz, milyon ili torpağa sərdi,
Əzəldən yaranıb bivəfa dünya.

<<<RAMİZ HƏSƏNLİNİN SÖZ DÜNYASI>>>

SARALIB DAHA

İntizar yağışı yağır ömrümə,
Bəxt əli qoynunda baxır ömrümə,
Nə deyim bu yazıq, fağır ömrümə-
Sevgi çiçəklərim saralıb daha.

Bir günün ovcunda min qəza-qədər,
Xoş iqbal bəxtimdən düşüb dərbədər.
Özümə təsəlli verim nə təhər?
Sevgi çiçəklərim saralıb daha.

Ayrılıq küləyi saçımı yolur,
Arzu yollarımın gözləri dolur.
Sevənin son payı kədər-qəm olur,
Sevgi çiçəklərim saralıb daha.

Ramiz, qəm qarışıb könül ətrimə,
Kədər naxış-naxış hopub sətrimə.
Fələk yaman dəyib mənim xətrimə,
Sevgi çiçəklərim saralıb daha.

<<<RAMİZ HƏSƏNLİNİN SÖZ DÜNYASI>>>

MƏRD ADAM

Sözün yarpağında gərək söz ola,
Ürək sərinlədən sərin meh ola.
Görmədim özündən müştəbeh ola,
Ya da ki, özünü öyə, mərd adam.

Dar gündə qoruyur öz sifətini,
Görüb adamların yüz sifətini.
Həyat göstərəndə boz sifətini,
Qaldırıb əlini göyə, mərd adam.

Qayalar əzizlər yel sevgisini,
Dərələr unutmaz sel sevgisini.
Yığıb ürəyinə el sevgisini,
İnanır bu haqqa-saya mərd adam.

Bir gün gülməyəndə bəxti, iqbalı,
Yenə haqq yoluna döşəyir xalı.
Tanrı dərgahından enmir xəyalı,
Durur halallığa yiyə, mərd adam.

<<<RAMİZ HƏSƏNLİNİN SÖZ DÜNYASI>>>

PAYIZ ARZUSU

Payız köynəyini geyib təbiət,
Əhvalı dəyişib dağın, dərənin.
Könül, misra-misra duy gözəlliyi,
Özgədir camalı bu mənzərənin.

Soyuğun nəfəsi dəyir üzümə,
Göydəki buludun qanı qaralıb.
Küləyin əsəbi duyulur hər an,
Sanki təbiətin səbri daralıb

Payızın içindən keçib gedirəm,
Əl edir saralmış yarpaqlar mənə.
Könlümə ələnir payız qoxusu,
Gör nələr danışır varaqlar mənə.

Sapsarı nəğmədir saralan meşə,
Onu asta-asta dinləyir gözüm,
Qarşıdan soyuqlar yol gəlir deyə,
Misranın içində üşüyür sözüm.

Könlüm, ovqatını sən diri saxla,
Bərəkət fəslidir payız torpağın.
Deyirəm bu payız nə olaydı kaş,
Həsrəti sarala kaş Göyçəmizin!

<<<RAMİZ HƏSƏNLİNİN SÖZ DÜNYASI>>>

MÜƏLLİM ÖMRÜ
(Müəllim adı daşıyan həmkarlarıma ithaf edirəm)

İnsan bu dünyanı dərk eliyəndən,
Mərifət carçısı olubdu müəllim.
Hamıya öyrədir işıq saçmağı,
Hikmət dünyasına bir yoldu müəllim.

Günəş misallıdır onun əməli,
Ürəkdən-ürəyə işıq çəkir o.
Həyat bağçasının bağbanı kimi,
Ömür yollarında ümid əkir o.

Bəzən həlim olur, bəzən sərt olur,
Səpir siniflərə zəhmət ətrini.
Aradan nə qədər illər ötsə də,
Heç kəs unutmayır onun xətrini.

İşıq bulağıdır müəllim ömrü,
Ondan nur içirlər su əvəzinə.
Könüllərə düşən bu işıq ilə,
İnsanlar yol alır həyat dərsinə.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Almanı atdım xarala

ALMANI ATDIM XARALA

Mahnı Sözləri – Xalq Mahnısı

Almanı atdım xarala
Qaldı sarala sarala
Dağlarda döndüm marala
Ay tirmə köynək ay sarı çəpkən
Gəlin haralısan ?
Özü göyçək sözü göyçək
Hara maralısan?

Nəqarət:
Yarın bağında üzüm əsgəri
Bağın dalında həzin səs gəlir
Sağ ol gəl var ol gəl
Bir bizə mehman ol gəl…


Gəlin gedək bizim bağa
Hərə çıxaq bir budağa
Vuruldum bir gül yanağa
Ay gül yanaqlı ay ağ buxaqlı
Gəlin haralısan?
Özü göyçək sözü göyçək
Hara maralısan?

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Sima Azadqızı – Ana

MÖHTƏŞƏM MƏBƏDİM, PİRİM, AY ANA!

(Anam Firuzə xanım Ələsgərovaya ithaf edirəm)

Varlığımı varlığına borcluyam,
Mövlam verən dövlət-varım, ay ANA!
Varlığımda “o varlığın” özüsən,
Zəhmətkeş zənburum-arım, ay ANA!

Eləsgər nəfəsli “Göyçə gülü”msən,
Sonası oxlanmış “Göyçə gölü”msən,
Firuzəm, yaqutum, gövhər-ləlimsən,
Tükənməz sərvətim, varım, ay ANA!

Xudadan bağ-bağat, bar istəmirəm,
Dövlət istəmirəm, var istəmirəm,
Yayın ortasında qar istəmirəm,
Baharın yüz olsun, görüm, ay ANA!

Cənnət məkanımsan, Vətən bağımsan,
Sədəflə bəzənmiş ağ otağımsan,
Uca Çalmalımsan, Ağrı dağımsan,
Quzeydə xar tutan qarım, ay ANA!

Yaradanın töhfə verən payısan,
Nəim cənnətisən, Kövsər çayısan,
İlahəsən, mələklərin tayısan,
Müqəddəs varlığım, hurim, ay ANA!

Həcərül-Əsvədim, müşk-ənbərimsən,
Hər gün baş əydiyim iman yerimsən,
Qibləm, səcdəgahım, Kəbə evimsən,
Möhtəşəm məbədim, pirim, ay ANA!

Tanrı pak yaradır qız övladını,
Əmanət göndərir hər bir qadını.
Hər ana doğrultmur ana adını!
Analar anası – pərim, ay ANA!

Adınız çəkilir Vətənlə qoşa,
Sizə səcdə qılır ağa, bəy, paşa…
Allahdan diləyir Sima: “Yüz yaşa!”,
Susmayan kamanım, tarım, ay ANA!

Müəllif: Sima Azadqızı (Göyçəli)

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Ramiz Həsənli – Dünya şeiri

dünya

Oğullar kiçilir papaq altında,
Duz-çörək heç olur tabaq altında,
Əyricə-üyrücə qapaq altında,
Gör nələr qaynadır qazan, a dünya.

Bir əclaf qudurub tayını yeyir,
Kiminsə haqqını, sayını yeyir.
Bir namərd yüz mərdin payını yeyir,
Beləmi yazıbdı yazan, a dünya.

Yaxşının ürəyi dərdlə dolubdu,
Doğranan, budanan mərdin qoludu.
Elə ən gözəli haqqın yoludu,
Ar olsun bu yoldan azana, dünya.

Ramiz də söyləyir talan dünyasan,
Adəmdən-Həvvadan qalan dünyasan.
Elə əzəl gündən yalan dünyasan,
Doğru demədimi ozan, a dünya.

Müəllif: RAMİZ HƏSƏNLİ

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Sima Azadqızı (Göyçəli)

Sima Azadqızı (Göyçəli) haqqında

Sima Azadqızı (Göyçəli) 1974-cü ildə Ulu Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində müəllim ailəsində dünyaya gəlib. 11-12 yaşında “Ələsgər nəvəsiyəm” adlı ilk şeirini qələmə alıb. 1988-ci ildə ata-baba yurdundan didərgin düşüb. İbtidai təhsilini doğma Agkilsə kəndində, orta təhsilini isə Daşkəsən rayonunun Bayan kənd orta məktəbində əla qiymətlərlə bitirən Sima xanım, ali təhsil almaq istəyinə nail ola bilməmişdir. 1992-ci ildən Moskva şəhərində yaşayır. Ailəlidir, üç övladı var. Dədə Ələsgərin kötücəsi, İslam Ələsgərin nəvəsi, Firuzə Bisavadın qızıdır.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Bakıda ilk “Kitab dayanacağı”

Ötən günlərdə (14.10.2019) şəhərimizdə mühüm bir mədəniyyət hadisəsi baş verib. Belə ki, analoji çörək və digər zəruri ərzaq, geyim – paltar köşkləri (kiosk) olsa da, bu gün şəhərimizdə bəlkə də yuxarıda sadalananlardan daha zəruri bir ehtiyacı qarşılamaq üçün bir ilkə imza atılıb. ASAN xidmət ofislərində və digər ayr-ayrı qapalı müəəssisələrdə nəzarət altında olan belə köşklər artıq uzun zamandır fəaliyyət göstərsə də açıq şəraitdə, nəzarətsiz – xüsusi bir mədəniyyət formasının formalaşdırılmasına xidmət edəcək – şəhər sakinlərinin və qonaqların pulsuz istifadə edə biləcəyi ilk “Kitab daianacağı” istifadəyə verilib. Açılış mərasimində bir çox tanınmış simalar iştirak edib. Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev fikirlərini belə ifadə edib (orijinal) :

“Сегодня открывал новый киоск в городе где выставлены бесплатные книги для чтения. На Ага Нейматулла 105. Некоторые писатели не понимают как можно выставлять бесплатные книги. Но это как раз помогает воспитывать Ваших читателей. Во многих странах мира уже есть такая практика. В нашей Центральной Библиотеке тоже. Чем больше будет читателей, тем лучше. Для всех!”

TƏDBİRDƏN FOTOLAR:

Bu tədbiri alqışlayır, başda Çingiz müəllim olmaqla bütün əməyi keçən insanlara – xüsusi dəstəyə görə – Bəhram Bağırzadəyə təşəkkürlərimizi bildiririk. Belə köşklərin daha mərkəzi və eyni zamanda ucqar, – insanların dayanacaqlarda daha çox dayanıb gözlədiyi – ehtiyac olan hər yerdə sayının artırılmasını arzu edirik. Necə deyərlər artıq nümunə var. Qalır davam etdirmək. Kimin nə düşünməyindən asılı olmayaraq biz insanlar daha çox kopyalayıcıyıq. Bir daha təbriklər. Mübarəkdir…

Mənbə:Çingiz Abdullayev

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

SONA YUSİF- ABBASƏLİQIZI

İNCİMƏ


Mən adına eşq xənası toxudum,
Gəlişindən sevgi ətri qoxudun.
Baxışından bir küskünlük oxudum,
Gözlərinə qurban olum incimə.

Bu ömürdü hər anı bir naxışdı,
Gah bahardı,gah payızdı gah qışdı.
Xatirələr bir-birinə qarışdı,
Gözlərinə qurban olum incimə.

Eşq mülkündə könlün qurub bir dəyə,
Ömrüm təşnə sevgi dolu, badəyə.
Söz vermişdim gecikdim o vədəyə,
Gözlərinə qurban olum incimə.

Heç vaxt enmə arzuların atından,
Sevgi qoxu gəl Sonanın adından.
İncikliyi çıxar daha yadından,
Gözlərinə qurban olum incimə…

Müəllif: SONA YUSİF- ABBASƏLİQIZI

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru