İldırım Əkbəroğlu- Ana şeiri

ildırım əkbəroğlu ana şeiri 

ANA
(Dünya işığına həsrət qalan anama…)

Bir ana gözünə işıq nədir ki,
Aldı görməmiş tək, tamarzı təki.
Bəlkə həyat verən istəmədi ki,
Görəsən dünyanın nəsini, ana!

Sən də həyat verən,sən də bir sirsən,
Əllərin göylərdə, hey baş əyirsən.
Yenə də gözünü qurban deyirsən,
Eşitsən övladın səsini, ana!

Nə var göy üzündə, yeddinci qatda,
Behişt də, cənnət də ayağın altda.
Tanrı imtahana çəkər həyatda,
Deyirlər sevdiyi kəsini , ana!

İldırım, o verdi həyatı sənə,
Günəş, Ay nurunu tökdü üzünə.
Nur verə bilməyib nursuz gözünə,
Şad edə bilmədim mən səni, ana!

Müəllif:İLDIRIM ƏKBƏROĞLU

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

MÖVLUD AĞAMMƏD

Mövlud AğamməDİN ÖZ DÜNYASI – SÖZ DÜNYASI

EY DİL…

(Qəzəl – Müstəzad)

Ey dil, bu bəla mülkü mənə verdi əziyyət,
dincəlməmişəm mən.
Hər an çəkirəm cövri-cəfa, qüssə,fəlakət,
heç gülməmişəm mən.
***
Salmış məni zindanə olub hüsnümə aşiq,
oldummu ki, layiq?
Verməklə dözüm Ol mənə göstərdi kəramət,
incəlməmişəm mən.
***
Meyl eylədiyimdən meyə zülmüm qara gəlmiş,
dərdim zara gəlmiş.
Çək dərdini derlər mənə, çək, etmə şikayət, 
heç bilməmişəm mən.
***
Yardan yana çəkmək ilə ah-nalə, dözərdim,
dərdimlə gəzərdim.
Göz yaşları bəsdir demə, etməzdi kifayət,
heç silməmişəm mən.
***
Qəm eyləmə, can tərk eləmiş cismini, getmiş,
çün vəslinə yetmiş.
Dünyaya gələndən bəri can olmadı rahət,
xoş gəlməmişəm mən.

23.05.2019. Quba – Zərdabi.

MÖVLUD AĞAMMƏDİN ÖZ DÜNYASI – SÖZ DÜNYASI


GECƏDİR

(Qəzəl)

Yandırın şəmi gecə, çün vəsli-canan gecədir,
Gül üzün şölə saçır, hər yan çıraqban gecədir.
****
Məclisi-meyhanədir, saqi, dolandır badəni,
Olmuşam məsti-xumar, yar mənə mehman gecədir.
***
Qissseyi-Yusif olub dərdim, əlac qəmhanədir,
Etmişəm könlüm evin məhbəsi-zindan, gecədir.
****
Et gülüstanə güzar, cənnət olar hər tərəfin,
Yar yanında hər dəmim rövzeyi-rizvan, gecədir
***
Etsə gər tərki-yarın Mövlud edər naleyi-zar,
Qalxacaq ərşi-müəllayə bu əfğan, gecədir.

20.10.2014. Quba – Zərdabi.

MÖVLUD AĞAMMƏDİN ÖZ DÜNYASI – SÖZ DÜNYASI

GƏTİRDİN

(Qəzəl)

Gülşəndə, gülüm, bülbülü əfganə gətirdin,
Yardan yaralı aşiqi seyranə gətirdin.
***
Zənn etmədi, bir gün gələcək fəsli-zimistan,
Solmaqda ikən ol gülü min canə gətirdin.
***
Getməz, o yolun yolçusu olmazdı, bilirdin,
Min məkrilə ol Yusifi zindanə gətirdin.
***
Yox ağlamağın şarəsi Məcnun kimi zar-zar,
Səhrada çəkib dərdi gülüstanə gətirdin.
***
Hər an sənə şükr eyləyirəm ki, məni, Mövlud,
Sevdayə salan nazlı pərişanə gətirdin.

31.08.2016. Quba – Zərdabi.

MÖVLUD AĞAMMƏDİN ÖZ DÜNYASI – SÖZ DÜNYASI

“Sən ömrümün bənövşəsi” kitabımdan

İSTƏYİRƏM..

(Qoşma)

İstəyirəm, çıxıb gedim uzağa,
Bir kimsəsiz…özüm gedim, tək-tənha.
O uzaq, uzaqda, bəlkə, səninlə
Görüşərik, imkan olsa, tez gəl ha.
***
Dərd məni öldürdü, sənə qıymadı,
Doğranıb ürəyim, qıma-qıymadı.
Kərəm Əslisinin oduna yandı,
Mən sənin oduna qalandım, bil ha.
***
Fələk qara yazdı taleyimizi,
Qoruya bilmədik bu sevgimizi.
Biz necə sevirdik bir-birimizi
Ağlama, gözünün yaşını sil ha.
***
2.03.2014. Quba – Zərdabi.

Müəllif: MÖVLUD AĞAMMƏD

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

TEZER AĞAOĞLU – TAŞQIRAN

TEZER AĞAOĞLU – TAŞQIRAN HAQQINDA

Tezer Taşqıran, doğum adı: Təzəxanım Ağaoğlu Azərbaycan əsilli Türkiyə siyasətçisi, maarifçisi və yazıçısı. O, 1944-cü ildə Kastamonudan, 1946 və 1950-ci illərdə isə Qarsdan Türkiyə Böyük Millət Məclisinə deputat seçilib.

Yüzlərlə məqalənin və 12 kitabın müəllifi olan

 Tezer Taşqıran, Əhməd bəy Ağaoğlunun qızı, Səməd Ağaoğlunun və Sürəyya Ağaoğlunun bacısıdır.

QISA  ARAYIŞ:

Həyatı

Tezer Taşqıran 1907-ci ildə Bakıda doğulub. Əsl adı Təzəxanım (nənəsinin adı) olsa da, Türkiyəyə köçdükdən sonra Tezer olaraq rəsmiləşdirilib. Orta təhsilini İstanbulda Bezmi-i Alem liseyində (indiki İstanbul Qız Liseyi)” alıb. 1924-cü ildə isə İstanbul Darülfünunun ”(indiki İstanbul Universiteti)” fəlsəfə bölümündə ali təhsilini başa vurub.

Universiteti bitirdikdən sonra Tezer Ankara qız və oğlan liseylərində fəlsəfə müəllimi kimi fəaliyyət göstərir. O, oğlan məktəbində dərs deyən ilk qadın müəllim olur. Daha sonra Ankara Qız Liseyinin və İstanbul Qız Müəllimlər Məktəbinin müdiri vəzifələrində çalışır.

1931-ci ildə Tezer o dönəmin tanınmış həkimlərindən olan Nimet Taşqıranla ailə qurur və Vyanaya gedir. 1933-cü ildə Türkiyəyə qayıdır. Cütlüyün iki övladı olur. Qızları Suna arxeologiya, oğlanları Mete isə İsveçrədə siyasət üzrə təhsil alır.

Türkiyədə 1934-cü ildə qadınlara Türkiyə Böyük Millət Məclisi parlamentə seçilmək hüququ verilir. 1941-ci ildə Tezer Taşqıran Kastamonudan millət vəkili seçilir. Bu barədə Sürəyya Ağaoğlu xatirələrində yazır: ”1941-ci ildə qardaşım  Səməd Ağaoğlu Səmədi Daxiliyyə vəkili Rəcəb Peker çağıraraq “Bir çox gənci millət vəkili seçmək istəyirik, səni də istəyirik, müraciət elə” deyir. O vaxtlar tək partiyalı rejim olduğu üçün seçkilər təyinatdan o tərəfə getmirdi. Seçkinin axşamı radioda Səmədin adının oxunacağını gözləyərkən Tezerin adını eşitdik. O da millət vəkili namizədliyini radiodan öyrənmişdi. İsmət İnönü Tezeri Ankara Qız Liseyinin müdiri kimi, eyni zamanda da Maarif Şurasından tanıyırdı və çıxışlarını bəyənirdi. Tezer Kastamonu deputatı oldu. Təbii ki, ailəmiz üçün Tezerin və ya Səmədin başarısı arasında fərq yox idi. Çox sevindik”.

1946-cı ildə Tezer Taşqıran Qarsın ilk qadın millət vəkili kimi Türkiyə Böyük Millət Məclisi – parlamentə seçilir. 1950-ci ildə 10 kişi namizəd arasında ən çox səsi əldə edərək, Qarsdan növbəti dəfə deputat seçilir. Deyilənlərə görə, həmin dönəmdə Qarsda doğulan qız uşaqlarının əksəriyyətinə onun şərəfinə Tezer adı qoyulub.

Millət vəkilliyi dönəmində Tezer Taşqıran təhsil, qadın və uşaq hüquqları ilə bağlı çıxışlar edir, bu sahədə müxtəlif işlər görür. Məsələn, 11 iyun 1951-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi parlamentdəki çıxışında Taşqıran təhsilsiz vətəndaşlar üçün xüsusi təhsil proqramlarının hazırlanmasını, onlar üçün xüsusi əlifbanın yazılması və gərəkli bilgilərin olduğu kitabların kəndlərə yayılmasını, radio vasitəsilə dərslərin verilməsini təklif etmişdi. Eləcə də, dilin sadələşdirilməsinin fəal tərəfdarlarından biri olur.

Tezer Taşqıran 4 may 1979-cu ildə İstanbulda vəfat edib. İstanbul ilinin Tuzla rayonunda 1987-ci ildən etibarən onun adını daşıyan məktəb fəaliyyət göstərir.

Kitabları

1928-ci ildə 24 yaşlı Tezer Taşqıran “Suri ve Tatbiki Mantık” adlı liseylər üçün məntiq kitabı yazır. Cümhuriyyətin ilk illərində dərslik kitablarının az olması Tezeri bildiyi fransız dilindən tərcümələr edərək, belə bir kitabı hazırlamağa məcbur etmişdi. Tezer kitabın bir nüsxəsini də baxması üçün, içərisinə “türk qadınlarının xilaskarı Atatürkə” yazaraq Mustafa Kamal Atatürkə  göndərir. Atatürk bir toyda Tezeri görərkən ətrafındakı izdihama rəğmən ona yaxınlaşır, kitaba görə təbrik edir və ətrafındakılara dönərək deyir: ”Görürsünüzmü, bu kiçik qız liseylər üçün məntiq kitabı yazıb, türk qızlarının bu sahədə yetişmələrinə sevinmək lazımdır”. Daha sonra Atatürk kitabda olan ağır terminlərin yeni, sadə sözlərlə ifadə edilməsinin gərəkliliyini bildirir. Bu kitaba görə Tezer Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyi tərəfindən mükafatlandırılır.

Tezer Taşqıran “Stüart Mill” (Con Stüart Mill filosofun həyat və yaradıcılığı haqqında), “Suçlu çocuklarımız” (qardaşı Səməd Ağaoğlu ilə birlikdə uşaq islah evində aparılan araşdırma), “Türk əxlaqının ilkələri”, “Qadın hüquqları”, “Vətəndaşın əl kitabı” və digər kitabların da müəllifidir.

Tezer Taşqıran Türkiyədə qadın hüquqlarını müdafiə edən və bu mövzuda əsərlər yazan şəxs kimi xatırlanır. Bu fəaliyyətinə görə, o, bacısı Sürəyya Ağaoğlu ilə birlikdə Amerika Birləşmiş Ştatlarında təşkil olunan Qadınlar Birliyi Konqresinə dəvət alır, lakin texniki problemlər səbəbindən orada iştirak edə bilmir. Sürəyya Ağaoğlu isə tədbirə qatılır.

Ailəsi

Nimet Taşqıran,  Suna Taşqıran, Tezer Taşqıran, Mete Taşqıran.

* Atası — Əhməd Ağaoğlu, publisist, maarifçi, yazıçı, pedaqoq, alim və ictimai xadim.

* Anası — Sitarə Ağaoğlu.

* Qardaşı — Əbdürrəhman Ağaoğlu, Qrönoblda ali mühəndislik təhsili almış, Türkiyənin çağdaş elektrik şəbəkələrinin qurulmasının pionerlərindən biri kimi tanınmışdı.

* Qardaşı — Səməd Ağaoğlu, Türkiyənin demokratikləşdirilməsində mühüm rolu olan Demokrat Partiyasının qurucularından idi. 1950-1960-cı illərdə Adnan Menderes hökumətində baş nazirin müavini, sənaye naziri və iqtisadiyyat naziri vəzifələrini tutmuşdu. Üç dəfə Türkiyə Böyük Millət Məclisi – TBMM-ə deputat seçilmişdir

* Bacısı — Sürəyya Ağaoğlu, Türkiyədəki bir sıra ictimai təşkilatların yaradıcısı, Beynəlxalq Qadın Hüquqşünaslar Assosiasiyasının vitse-prezidenti

İslam dünyasının ilk qadın vəkili

1960-cı ildə Qadın Hüquqçular Birliyinin BMT Cenevrə Təşkilatı təmsilçisi seçilmişdir

* Bacısı — Gültəkin Ağaoğlu, Türkiyənin tanınmış pediatorlarından biri

* Əri — Nimet Taşqıran, dönəmin tanınmış cərrahlarından biri

* Oğlu — Mete Taşqıran.

* Qızı — Suna Taşqıran, iki dəfə ailəli olub. İlk nikahından iki övladı var.

** Nəvəsi — Ayşə, İstanbuldakı Atatürk Mədəniyyət Mərkəzində timpani alətində ifa edir

** Nəvəsi — Əhməd Güvenç, “Kurtalan Ekspres” qrupunun gitara çalanı və yaradıcılarından biri

Uzun müddət Barış Manço ilə birlikdə işləyib. Mançonun ən məşhur mahnılarından biri olan ‘”Gülpembe”nin musiqisi ona aiddir.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ABDULLA CƏFƏR

Abdulla CəfəRDƏN BİR ŞEİr

Öz içimdəyəm
Hər gecə, hər gecə yol çəkir gözüm,
Yenə sözəbaxan olmadı sözüm,
İçimdə ümid var, canımda dözüm,
Tənhayam, yalqızam qəm içindəyəm.

Dəniz ləpələnmir, əsmir gilavar,
Səssizdir bu axşam, görən nəyi var?
Otağım qaranlıq sıxır daş-divar,
Soyuq yatağımda, nəm içindəyəm,

Görəsən batdımı ulduzum, ayım,
Fələk saydığını mən necə sayım?
Nə dosta, nə yada yetişmir hayım,
Səsim zilə çatmiır, bəm içindəyəm.

Sözdən doğulmuşam, söz içindəyəm,
Düzlük təməlimdi, düz içindəyəm,
Od tutan bir közəm, köz içindəyəm,
Bu mənəm, qismətim, yazım belədir,
Xöşbəxtəm ki, özüm öz içimdəyəm!..

Müəllif:ABDULLA CƏFƏR

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Əhməd bəy Ağaoğlunun ailəsi

DANIŞAN FOTOLAR

Əhməd bəy sürgündə ikən ailəsi. Birinci sırada soldan sağa doğru Sürəyya Ağaoğlu, həyat yoldaşı Sitarə xanım, qucağında Gültəkin Ağaoğlu və Səməd Ağaoğlu. İkinci sırada Əbdürrəhman Ağaoğlu və Tezer Ağaoğlu

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Əhməd bəy Ağaoğlu

DANIŞAN FOTOLAR

Əhməd bəy Ağaoğlu və həyat yoldaşı Sitarə xanım. (1930-cu illər)

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

SƏMƏD AĞAOĞLU

Ağaoğlu Səməd Əhmədbəy oğlu (1909-1982) — yazıçı, publisist və Türkiyənin dövlət və siyasi xadimi olmuşdur. Üç dəfə Böyük Millət Məclisinə deputat seçilmiş, baş nazirin müavini, dövlət naziri olmuşdur.

QISA ARAYIŞ

Səməd Ağaoğlu 1909-cu ilin 23 aprelində Bakıda doğulub. Atasının Osmanlıya mühacirətə getməsi nəticəsində ilk təhsilini orada Beyazit Feyziyye məktəbində tamamlayır. 1926-cı ildə Ankara Liseyini, 1931-də Ankara Hüquq fakültəsini bitirir. Ardınca doktorluq müdafiəsi üçün Strasburqa yollanır. Sonralar orada yaşadığı günləri “Strasburq xatirələri” adlı kitabında yazır.


Səməd Ağaoğlu hekayəçi kimi böyük şöhrət qazanmasa da, tanınmış yazıçılar, siyasilər arasında keçən ömrü ona zəngin həyat yaşadır, yazmaq üçün olduqca geniş materiallar əldə edir. Bunlardan isə məharətlə yararlana bilir. Atasının yarımçıq qalmış xatirələrini və atasının dostları haqqında “Atamdan xatirələr”, “Atamın dostları”, hökumətində təmsil olunduğu Adnan Menderes haqqında “Dostum Menderes”, “Mərmərədə bir ada”, siyasi həyat barədə “Aşina üzlər”, “Siyasi günlük”, SSRİ-yə səfəri ilə bağlı “Sovet Rusiya imperatorluğu” kimi əsərlər yazır. Həmçinin “Zürriyyət”, “Böyük ailə”, “Qatırın ölümü”, “Müəllim Qafur” kimi hekayələr kitabını, “Həyat bir macəra – uşaqlıq və gənclik xatirələri” adlı memuarını nəşr etdirir.

Əsas kitabları siyasət ətrafında olsa da, ədəbiyyatı heç zaman unutmur. “İlk köşə-ədəbiyyat xatirələri” adlı kitabında yazıçılıq fəaliyyətinə başlamasından, dönəmin məşhur yazıçıları ilə olan dostluğundan, məsafələrindən yazır.

Siyasət ona ədəbiyyata geniş vaxt sərf etməsinə imkan verməsə də, özünün də yazdığı kimi, heç zaman sənətdən ayrılmır, sənət həyəcanı hər zaman davam edir. Həm də siyasətin topluma xidmət edən bir sənət nöqtəsi olduğuna inananlardan idi.

Ona hekayələrinin mövzularına görə, Dostoyevskinin təsirində olduğu deyiləndə belə cavab verir: “Dostoyevski məncə dünyanın ən böyük roman yazarıdır. Roman yazanların hamısı onun təsiri altında olub. Onun özü isə Balzakın təsiri altında idi”.

1980-ci ildə TRT 1-in “Yaşayan ədəbiyyatçılar” proqramının qonağı olan Səməd Ağaoğlu həyatı və ədəbi fəaliyyəti haqqında bu gün Türkiyənin ən tanınmış ədəbiyyat adamlarından biri olan Doğan Hızlana danışır.

Əhməd bəyin oğlu, Adnan Menderes hökumətində nazir vəzifəsində çalışmış, 1960-cı il hərbi çevrilişindən sonra həbs edilmiş Səməd Ağaoğlu haqqında bu nadir görüntülər TRT 1 arxivindən yayımlanıb.

VİDEO N: 1

VİDEO N: 2

Atasına layiqli oğul – Səməd Ağaoğlu

Görkəmli yazıçı, jurnalist, mədəniyyət xadimi Əhməd Ağaoğlunun övladı Səməd Ağaoğlunun (1909-1981) bu yaxınlarda Bakıda çapdan çıxmış ilk kitabı “Hekayələr, memuarlar” adlanır. Türkiyədə çağdaş memuar ədəbiyyatının və psixoloji nəsrin görkəmli nümayəndələrindən biri kimi tanınan Səməd Ağaoğlu 1909-cu il aprelin 23-də Bakıda anadan olmuş, bir neçə aylıq körpə olarkən Türkiyəyə köçmüşdür.

O, Türkiyədə daim Azərbaycan, ata yurdu Qarabağ ab-havası içində böyümüş, Azərbaycan türkü olduğunu heç bir zaman unutmamışdır. Ailənin dostları sırasında Azərbaycan əsilli insanlar üstünlük təşkil edirdilər. İstər Səmədin, istərsə də Ağaoğlu ailəsinin digər üzvlərinin fikri inkişafında türkçülüyün kölgədə qalan ideoloqlarından olan Əli bəy Hüseynzadə mühüm rol oynamışdı. Ə.Hüseynzadə Əhməd bəy Ağaoğlunun Malta sürgününə göndərildiyi 1919-1921-ci illərdə bu ailənin ən yaxın simsarı, mənəvi dayağı olmuş, öz ideya dostunun övladlarının təlim-tərbiyəsinə əlindən gələn yardımı göstərmişdi. İlk gənclik illərindən başlayaraq Səməd bəy atası vasitəsilə Türkiyə siyasi və ədəbi elitasının bir sıra parlaq simaları ilə ünsiyyət qurmaq imkanı qazanmış, məktəbli ikən Atatürkün əlini öpmək şərəfinə nail olmuşdu. Türkçülüyün banilərindən olan Ziya Gökalp, məşhur şair Mehmed Emin Yurdaqul, dövrün baş nazirlərindən Rəcəb Pekər və Fəthi Okyar, təhsil naziri Rəşid Qalib, “İctihad” dərgisinin sahibi Abdulla Cövdət, yazıçı və ictimai xadim Xalidə Ədib Adıvar, əski ittihadçılardan doktor Nazim bəy, professor-general Esad paşa, ədəbiyyatşünas və dövlət xadimi Fuad Köprülüzadə, yazıçı Həmdullah Sübhi və b. böyük həyata qədəm qoyduğu ərəfədə Səmədin istər siyasətdə, istərsə də ədəbiyyatda müəllimləri və yol göstərənləri olmuşlar.

O, ilk təhsilini İstanbulda, Fevziyyə məktəbində almışdı. Sonra ailənin ölkənin yeni paytaxtı elan olunmuş Ankaraya köçməsi nəticəsində Ankara liseyində oxumuşdu. Özünü ədəbiyyata, bədii yaradıcılığa həsr etmək qərarına gəlsə də, atasının təkidi ilə Ankara Universitetinin hüquq fakültəsinin tələbəsi olmuş (1926-1931) və ali təhsilini uğurla başa çatdırmışdı. “İstəyimin əksinə olaraq atam məni hüquq sahəsinə yönəldirdi… Mən də Konstitusiya hüququnun əsasları müəlliminin – “bu kəskin sözlü, tox gözlü, qəribə şivəli professorun” tələbələri sırasında yer aldım və həmin andan etibarən onun yeni bir zabitə və hakimiyyətinin dairəsinə düşdüm”, – deyə, Səməd Ağaoğlu sonralar xatırlayırdı.

Hüquq təhsili alsa da, ədəbiyyata, bədii yaradıcılığa məhəbbət onu heç zaman tərk etməmişdi. Hələ universitetin birinci kursunda ikən tələbə yoldaşları ilə birlikdə “Yalnız gənclik!” adlı bir dərgi buraxmağa başlamışdılar. Sonra gələcəyin görkəmli şairləri Behcet Kamal Çağlar, Əhməd Mühip Dranas və Hifzi Oğuz Bekata ilə birlikdə “Gənc türk ədəbiyyatı birliyi” adlı cəmiyyət qurmuşdular. Gənclərin xahişi ilə türk ədəbiyyatının canlı klassiki, “milli şair” Mehmed Əmin Yurdaqul böyük məmnunluq hissi ilə bu cəmiyyətin fəxri sədri vəzifəsini öz üzərinə götürmüş, birliyin toplantılarında iştirak edib gənclərə tövsiyələrini vermişdi. Səməd Ağaoğlu həyatının birinci mərhələsində daha çox publisist və tədqiqatçı kimi çıxış etmiş, “Türkiyədə kiçik sənət məsələləri” (1939), “Türkiyədə iş hüququ tarixi” (1939), “Türkiyənin iqtisadi təşkilatında iş odaları, ticarət odaları və ticarət borsaları” (1943), “Qüvveyi-milliyyə ruhu” (1944), “Türkiyədə suçlu cocuqlar” (1947), “İki partiya arasında siyasi fərqlər” (1947) kimi broşüra və kitablarını çap etdirmişdi.

S.Ağaoğlu Strasburq Universitetindəki on altı aylıq magistratura kursundan diplomsuz, lakin “Strasburq xatirələri” kitabının əlyazması ilə qayıtdı. Kitab ilk dəfə 1944-cü ildə çap olunsa da, orada hekayələrin qələmə alındığı ötən əsrin 30-cu illərinin ab-havası duyulmaqdadır. Bu illərdə Səməd mükəmməl bildiyi fransız dili vasitəsi ilə rus və Qərbi Avropa ədəbiyyatı klassiklərinin yaradıcılığı ilə yaxından tanış olmuşdu. S.Ağaoğlu böyük rus yazıçısı F.M.Dostoyevskiyə heyranlığını heç zaman gizlətməmişdi. Onun ömür yolunu, şəxsiyyətini, əsərlərini diqqətlə öyrənmiş, rus klassikinin üz tutduğu mövzuları və qəhrəmanları türk cəmiyyətində axtarıb tapmağa, eyni psixoloji gərginliklə, inandırıcılıqla təsvir etməyə çalışmışdı. İlk hekayələrindən yazıçı gördüyü hadisələri və tanıdığı əsərləri ədəbiyyata gətirməyə üstünlük verirdi. “Strasburq xatirələri”nin, eləcə də sonrakı illərdə çap edilən “Böyük ailə”, “Məhəlləyə dönüş”, “Öyrətmən Qafur”, “Hücrədəki adam”, “Onlardan bəziləri” və digər bədii əsərlərinin əksər qəhrəmanları müəllifin şəxsən tanıdığı, ünsiyyət qurduğu, gənclik həyatının kədərli və xoşbəxt anlarını birlikdə keçirdiyi tələbə dostlarıdır, məhəllə adamları, dustaq yoldaşları və başqalarıdır.

Tərtibçi – professor Vilayət Quliyev kitaba yazdığı ön sözdə yazıçının Türkiyə nəsrindəki rolu barədə yazır: “Ümumiyyətlə, çağdaş türk nəsrində ilk dəfə Səməd Ağaoğlu öz ədəbi istedadı və fitri müşahidəçilik qabiliyyəti sayəsində bədiiliklə memuar ədəbiyyatının ünsürlərini sintez etmiş, bir sıra orijinal, yaddaqalan nəsr nümunələri yaratmışdır. Onun müxtəlif illərdə qələmə aldığı “Atamdan xatirələr” (1940), “Atamın dostları” (1957), “Tanış üzlər” (1965), “Dostum Menderes” (1967), “Mərmərədə bir ada” (1972), “İlk mərhələ” (1978), “Həyat bir macəradır” (1981) kimi kitabları müasir Türkiyədə memuar janrının örnək əsərləri sayılır və bu gün də çox az kitab oxunan Türkiyədə diqqəti çəkirlər”.

“Atamın dostları” və “Tanış üzlər” kitablarında Səməd Ağaoğlu heç bir ad çəkmədən haqqında bəhs etdiyi şəxsiyyətlərin elə dəqiq, aydın portretini yaradır ki, Türkiyənin ədəbi və siyasi həyatına müəyyən qədər bələdliyi olan hər bir oxucu çox da çətinlik çəkmədən söhbətin kimdən getdiyini başa düşür. Təbii ki, bu da müəllifdən güclü müşahidə qabiliyyəti, ümumiləşdirmə bacarığı, dövrün hadisə və insanlarına dərin bələdlik tələb edir.

Fikrimizcə, bu il ədəbi ictimaiyyətimiz görkəmli yazıçı, ictimai-siyasi xadim Səməd Ağaoğlunun 100 illik yubileyini mütləq keçirməlidir.

Kitaba yazıçının “Strasburq xatirələri”, “Züryət”, “Öyrətmən Qafur”, “Böyük ailə”, “Hücrədəki adam”, “Atamın dostları”, “Qatırın ölümü”, “Həyat bir macəradır” kitablarından ayrı-ayrı hissələr daxil edilmişdir.

Kitabın redaktoru Asif Rüstəmlidir.

Xəzər.- 2009.- 7 fevral.- S. 17.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

FAZİL AYDIN – SÖZ

FAzil AydıNIN SÖZ DÜNYASI – ÖZ DÜNYASI

Danışaq

Xoş bir gündə üz- üzəyik-
Baxışln laldı- danışaq.
Əl- ələyik, göz- gözəyik-
Duruşun baldı- danışaq.

Ayrılıqdan çəkdik cəfa
Ömrə, günə yoxdur vəfa.
Soyuyubdu isti yuvam-
Bu da pis haldı- danışaq.

Həm dostunam, həm sirdaşın,
İllər üstə can yoldaşın.
İlan tək qıvrılıb qaşın-
Bəlkə sualdı – danışaq.

Üz qızardaq soruşmağa!
Körpü ataq qovuşmağa!
Əllərimiz barışmağa-
Bu qısa yoldu- danışaq.

Dolmuş badəyəm nuş et, iç!
Əlini ver, bu taya keç!
Qurbanlığa gəl məni seç-
Canım halaldı- danışaq…

03.10. 2014.

<<<<FAZİL AYDIN>>>>

Titrəyə-titrəyə

Gənc yaşımda bir qız sevdim
Bildi , titrəyə – titrəyə
Qorxa- qorxa söz söylədim
Güldü, titrəyə- titrəyə.

Həvəsimə ümüd sancdım
Gah büdrədim, gah da qaçdım,
Dünya boyda qucaq açdım,
Gəldi, titrəyə- titrəyə.

Hər günümü yola sərdim
Çox sevdikcə cəfa gördüm.
Bir sevdalı ürək verdim
Böldü, titrəyə- titrəyə.

Sorağıyla dəli- dəli
Aşdım dağı, gəzdim çölü
Ğöz yaşımı səhər yeli
Sildi titrəyə- titrəyə.

Yaşadıqca sevə- sevə
Oxum dəymədi hədəfə
Yazıq Fazil milyon dəfə
Öldü , titrəyə – titrəyə.

2003.

<<<<FAZİL AYDIN>>>>

Mən bu eşqdə günahkaram, baxışla

Yoxsa gülüm, güllərimiz solacaq?
İsitmədi komamızı bu ocaq.
İsti əlin əllərimdə donacaq,
Yollarına yağan qaram, baxışla!

Bu ağacın şaxta vurub qolların,
Payız gəldi, bar vermədi kolları.
Hara gedir məhəbbətin yolları?
Sən sərnişin, mən qataram , baxışla!

Qəm mülkündə bir körpəm var, səsləmə
Ötən gündə bir hicrAn var, bəsləmə.
Daha məndən şən mahnılar gözləmə,
Qara gözlüm, ciyər param, baxışla!

İşıq olum, qaranlığı sıxım mən,
Bulaq olum, susuzluğa axım mən.
Sənsiz necə bu sahilə çıxım mən?
Mən bu eşqdə günahkaram baxışla!…

2014.

<<<<FAZİL AYDIN>>>>

Darıxdım

Enibdir çiynimə qara buludlar
Şığıyır üstümə duman, darıxdım.
Məndən çox uzaqdır, qohumlar, yadlar
Can deyən sevgiyə yaman darıxdım.

Uzaq bir nöqtəni alar baxışım
Oxunar kitab tək, sərt keçən qışım.
Ağlasam dərəyə axar yaxışım
Kirisəm heç olar, zaman darıxdım!

Gözümün önündə edam bəlası-
Görüb qüssələndi atam balası
Bir isti qucaq aç, adam balası-
İnlədi halıma kaman- darıxdım!

Qəlbim gizli- gizli soraqlar səni
Döndərib xəyala o çağlar səni.
Ürəyim oxuyub varaqlar səni-
Görünür gözümə güman, darıxdım!

Elə bil, əsirəm bərk külək kimi-
Gəl tut əllərimdən, bir mələk kimi.
Necə arzularam, xoş dilək kimi:
Dad hicran əlindən, aman, darıxdım!…

<<<<FAZİL AYDIN>>>>

Hikmət sahibi

Yerdə yeri, göydə göyü çağırır
Sözdən məclis qurub söhbət sahibi.
Sübh çağını göz yaşıyla yoğurur-
Tanrıdan üzülmüş töhmət sahibi.

Məcnunuq- yaşadıq əyni yalavac
Gözlədik hələdə taledən əlac.
Gecəyə söykənib yenə qarnı ac-
Elm fədaisi, hikmət sahibi.

Muğan ümüd, imam düzdə görmüşəm
Şirvan şairlikdir, sözdə görmüşəm.
Qayğı naxış- naxış üzdə görmüşəm-
Muğandır, Şirvandır zəhmət sahibi.

Aşıq ürəyini simə gətirər,
Nadan öz fikrini kəmə gətirər
Dərbəndi, Təbrizi cəmə gətirər-
Yumruğun içində qüdrət sahibi.

20.10.2014.

<<<<FAZİL AYDIN>>>>

Nə günahı var?

Başımda hicran çətri-
Zaman yazır bu sətri.
İtib çörəyin ətri-
Sacın nə günahı var?!

Namərdin sözü yalan
Əzab yeyir mərd olan.
Vətənin sinəsi qan,
Acın, nə günahl var?!

Nədir ömrün mənası?
Hanı elin sonası?
Taxtda ilan yuvası-
Tacın nə günahı var?

Həyat könlünü sıxsa,
Üstünə kədər axsa,
İslamda birlik yoxsa,
Xaçın, nə günahı var?

Bir işıqdır hər arzu 
Ac olsa, mələr quzu.
İtkin düşübsə ruzu,
Qıçın, nə günahı var?

Ömrü zindanda döyən 
Hər gününə ağ geyən,
Dərdi yastıq eləyən-
Saçın, nə günahl var?…

2004.

Müəllif:FAZİL AYDIN

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

SONA AMAL – SÖZ

SONA AMALDAN BİR ŞEİR

BİLMİRƏM

Taleyimə yağan qəmi, 
Əl atıb silə bilmirəm.
Qurumur gözümün nəmi,
Ürəkdən gülə bilmirəm.

Ahım yandırır dağ-daşı, 
Göynəyir qəlbimin başı,
Əhdə dönük dost-yoldaşı, 
Tanıyıb, bilə bilmirəm.

Xəzan oldu könül bağım,
Düşür ömrün son yarpağı,
Tanrıdan yox umacağım,
Lal oldum, dinə bilmirəm.

Qəlbim oldu param-param, 
Çarəsiz dərdə düçaram,
Nə etmişəm, günahkaram?
Mən niyə bilə bilmirəm?

Kimim var ki, yada salan,
Dindirib könlümü alan,
Amalam, gözümün dolan,
Yaşını silə bilmirəm.
17. 08. 2018-ci il.

Müəllif: Sona Teymurbeyli

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

QƏMƏR ANA – SÖZ

QƏMƏR ANADAN BİR ŞEİR 

MƏNİMLƏ BİR ÖMÜR, YAŞIYARSANMI?

Deyirsən sevirəm, inandım sənə, 
Vuruldum yar, sənin gülər gözünə,
Baldan dadlı şirin, şəkər sözünə,
Mən xoşbəxt edən, yar olarsanmı.?

Sən açılan gülsən, mən şeyda bülbül, 
Sənə aşiq olub, bu dəli könül, 
Çırpınır ürəyim, sevinir, gülür,
Mənimlə ömerlük yar, qalarsanmı?

Talehim qarşıma çıxardı səni, 
Mən səndə yar, tapdım məhəbbətimi,
Başıma tac etsəm, sevgilim səni, 
Mənimlə bir ömür, yaşıyarsanmı?

Gəl çıxaq seyrinə gülün, çəmənin, 
Qoxlayaq ətrini, tər bənövşənin, 
Laləli düzlərin, yaşıl meşənin, 
Gəzərək mənimlə, gül dərərsənmi?

Qəmərdə çox sevdi, vuruldu sənə,
Gözəlim sevirəm, cavab ver məmə,
Başıma tac etsəm, de söylə yenə,
Mənlə ömrü başa, de vurarsanmı?

Müəllif: Qemer Ana

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru