AYGÜN SADİQ

AD GÜNÜNÜZ MÜBARƏK !!!

Bu gün ( 19 Oktyabr 1986 ) tanınmış yazar, sevimli müəllim Aygün Sadiqin doğum günüdür. Ad gününüz mübarək, Aygün xanım!!! Sizə uzun ömür, can sağlığı bütün işlərinizdə müvəffəqiyyətlər arzu edirik!!!

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

LEYLA ƏLİYEVA

“Sanki bir alovsan”

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın “Sanki bir alovsan” adlı şeirlər toplusu Ankarada nəşr olunub. “Kaspi” təhsil şirkətinin təsisçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, yazıçı-publisist Sona Vəliyevanın rəhbərliyi ilə “Azərbaycan ədəbiyyatını tanıdaq!” devizi altında həyata keçirilən layihə çərçivəsində nəşrə hazırlanan kitab Avrasiya Yazıçılar Birliyi tərəfindən çap edilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Sanki bir alovsan” şeirlər toplusu Türkiyənin nüfuzlu “BENGÜ” yayınları brendi ilə oxuculara təqdim olunan “Azərbaycan ədəbiyyatı”nın seçilən nəşrləri sırasına daxildir. Avrasiya Yazıçılar Birliyinin sədri Yaqub Öməroğlunun rəhbərliyi ilə işıq üzü görən bu nəşrlər türk dünyasının görkəmli yazıçı və şairlərinin əsərlərini təqdim edir.

Qeyd edək ki, indiyədək Leyla Əliyevanın “Dünya yuxutək əriyir…” şeirlər kitabı Bakıda Azərbaycan dilində, Tehranda farsca, Daşkənddə özbəkcə, Londonda ingiliscə, “Ulduzlar göylərdə düzülsəydi sırayla” kitabı Moskvada rusca, Minskdə Belarus dilində nəşr olunub və geniş oxucu kütləsinin sevgisini qazanıb. Bundan başqa, şairənin “Mənə güc ver, Allahım”, “Elegiya”, “Tək deyilsən”, “Sevgi və nifrət”, “Kor olmuşam”, “Şeirim”, “İnsanlar”, “Getmə”, “Bakı” və digər şeirləri təkcə yuxarıda adları çəkilən kitablarda yox, həm də müxtəlif ölkələrdə zaman-zaman dərc olunan ədəbiyyat jurnalları və qəzetlərində poeziyasevərlərə təqdim edilib.

Ankarada nəşr olunan “Sanki bir alovsan” nəşrinin redaktoru AZƏRTAC-ın Türkiyə bürosunun rəhbəri, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Sabir Şahtaxtıdır. Şeirlər tanınmış tərcüməçi, yazıçı Mətin Yıldırım tərəfindən Anadolu türkcəsinə uyğunlaşdırılıb.

“Sanki bir alovsan” şeirlər toplusunun ön sözündə oxuyuruq: “Leyla xanım həm rəsm, həm də şeir yaradıcılığında təbiət hadisələri ilə bağlı həssas hisslər nümayiş etdirir, özünün həyata real baxışlarıyla zəngin təxəyyülü arasında həzin bir harmoniya yarada bilir. Şairənin seçdiyi həssas mövzular və nümayiş etdirdiyi bədii təxəyyül oxucunu hədsiz duyğulandırır”.

“Türk poeziyasında yeni bir ruh” sərlövhəli ön sözdə Leyla xanımın poeziya yaradıcılığı ilə dünya şöhrətli nasirlərin bədii əsərlərində rast gəlinən maraqlı ifadə oxşarlıqları müqayisəli şəkildə diqqətə çatdırılır. Məsələn, “Zaman” adlı şeirində şairə zamanın sürətli axarı barədə düşüncələrini cilalanmış ifadələrlə, incə çalarlarla təsvir edə bilib. Əfqan əsilli ABŞ yazıçısı Xalid Hüseyn məşhur “Çərpələng uçuran” əsərində zamanın sürətli axarından gileylənərək yazır: “Kaş ki, zamanı durdura bilərdim”. Leyla Əliyeva isə zamanın çay kimi dayanmadan axmasından, həyatın sürətlə dəyişməsindən narahatlığını belə ifadə edir:Zaman, ayaq saxla, dayan bir anlıq,Dayan, gözlə məni, sözümü dinlə.Hara tələsirsən? Gizlətmə danış,Bölərəm sirrimi mən də səninlə.

Ürək, zaman, sevgi, gözəllik və digər mövzularda yazdığı şeirlər müəllifi poeziya səltənətinin axarına qoşaraq sonsuzluğa doğru aparır. Leyla xanım öz düşüncə və duyğularını oxucuya çox səmimi və poetik bir dildə çatdırır. Misralardakı səmimiyyət sanki sapa düzülərək bir-birinə yol açır, özündən sonrakı ifadənin yoluna işıq tutur, nur ələyir. “Bakı” şeirində olduğu kimi:Qərib ölkələrdə xatırlayarkən,Olur ki, tökürəm göz yaşı səssiz.Səni dərk etmədən, heyran qalıram…Əgər dərk etsəm mən, dözmərəm sənsiz.

Ümumiyyətlə, Leyla xanımın toxunduğu bütün mövzular oxucunu duyğulandırır. O, poetik ustalıqla dünyaya boylanaraq, bütün qitələri, meşələri, dağları, çayları dolaşaraq istədiyini axtarır, hiss və duyğularını məharətlə ifadə edərək oxucularla səmimi ünsiyyət yaradır. İdeallıq, təmizlik, paklıq axtarışı Leyla xanımın poeziya yolunda işıqlı bir xətdir və onun bütün yaradıcılığında aydın görünür. 

“Sanki bir alovsan” Leyla Əliyevanın indiyədək ən çox şeirinin toplandığı kitabdır. Heç şübhəsiz ki, şairənin türk ictimaiyyətinə ilk dəfə təqdim olunan şeirlər toplusu qardaş ölkədə həm poeziyasevərlərin, həm də bəstəkar və qiraətçilərin diqqətini cəlb edəcək.

İLKİN MƏNBƏ: (Bakı, 15 oktyabr) AZƏRTAC

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

“SƏNİN DƏ KİTABIN OLSUN”

ASKEF BAŞkANI Savaş ÜnaL BƏYDƏN DUYURU:

Değerli şair ve yazar dostlarımız; Avrasya Sanat Kültür Edebiyat ve Bilim Federasyonu olarak, sizler için çok güzel bir proje hazırladık.
“SENİN DE KİTABIN OLSUN”
kampanyası ile herkes kitabını çıkarabilecek.
Afişimiz de tüm detayları bulabilirsiniz.
Kampanyamız tüm ülkelerde geçerlidir.
********************************************
KATILIM İÇİN BAŞVURANLAR 1.Grup
1-Sona İsmayılova-Azerbaycan
2-Ali Küçük -Antalya
3-Vahdettin Işıldak-Bursa
4-İdris Kasap-İsveç
5-Zamin Rüstemov-Nahçıvan
6-Rüstem Aziz- Bulgaristan.
7-Süleyman Güzel-Antalya
8-Cumali Durmaz-Şanlıurfa
9-Ceyhun İpteş-Adana.
10-Ayhan Haceroğlu-Kerkük.
11-Yahya Azeroğlu-Iğdır
12-Aydın Tazegül-Almanya

Mənbə: SAVAŞ ÜNAL

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac – Gərək şeiri

GƏRƏK
Gədadan bəy olmaz, geysə zərxara,
Nəcabət adamın kökündə gərək.
Soysuzda ar olmaz, qanmazda həya,
Əzəmət insanın görkündə gərək.
* * *
Arif olan ağzı yelə dolanmaz,
Çeşmə suyu ha lillənə bulanmaz,
“Suzuz quyu su tökməklə sulanmaz”,
Kəramət quyunun təkində gərək.
* * *
Ustac önəm verər söhbətdə süsə,
Düşməsin bir kimsə qəflətdə sisə,
Heç zaman söyməyin əbcəddə nəsə,
Məharət hesabın təkində gərək…

Müəllif: Zaur Ustac – زائـــور اوستاج
© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

Adilə Nəzər – Payız

Adilə nəzərdən bir şeir

İÇİM ÇÖLÜM PAYIZDI

Hər yerdə eyni fəsil, hər yerdə eyni hava.
İçim, çölüm payızdı,
rəngim də avazıdı…
Köç edən durnaların avazına boylanır
içimdə rəngi solan gül qoxulu ümidlər.
Çölümdə göy üzünün ətəyindən sarmaşan
o boz-qara buludlar…
Sevmələr, sevilmələr
baharda unudulan toz xatirələr kimi… –
arada yel gətirir qoxusunu burnuma,
havasını alnıma vurur, – duyuram sağam.
o an elə bilirəm,
bir qardələn qoxulu, bənovşə yüklü dağam.
Atəş düşür elə bil içimdən axan çaya,
bu gedişlə uzanır yol on üçüncü aya…
İçimdə yoruluram yorğun qəlb daşımaqdan,
çölümdə başım dönür, fırlanır yaşamaqdan.
Vaxtsız bir sevgi düşür son qismət tək qarşıma,
əyilib qaldırmağa taqətim yox, gücüm yox, –
yol yaxındı, vaxt azdı…
Hər yerdə eyni fəsil – içim, çölüm payızdı…

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Pərvanə Bayramqızı

  “Lazım
Qapının yavaş-yavaş aralandığını görüb eynəyini çıxarıb içəri kimin girəcəyini gözlədi. Amma heç kəs görünmürdü. Nəsə baş verəcəyini hiss edirdi. Gözləməyə hövsələsi çatmadı, durub qapıya tərəf getdi. Yalnız indi cəftəni tutan əli gördü. İrəli gedib əyilib kimin olduğunu yoxlamaq üçün başını dəhlizə tərəf uzatdı. Qarşısında arıq, çəlimsiz bir şəxs gördü. Təəccüblə -Sizə kim lazımdır? – deyə soruşdu. Adam boynunu büküb çiyinlərini çəkib -mənə Siz lazımsınız- dedi.
-Mən?
-Hə, Siz.
Bir anlıq özünü itirdi, həyəcandan tərlədi. Dəsmalını çıxarıb alnını o ki var sürtdü. Elə bil çirkli döşəmə silirdi. Udqundu. İstədi təzim etsin amma ağlına gəldi ki, yox bunun iri gövdəsi, gövdəsinin yarısını “təşkil edən” yekə qarnı, qoltuğunda qovluğu yoxdur. Görünür yuxarılardan gəlməyib. Sakitləşdi. Dərindən nəfəs alıb qayıdıb yerində oturdu. Yenə boyun-boğazını sildi. Adama əli ilə gəl işarəsi verdi. Bayaqdan yazıq-yazıq dayanıb onun qərarını gözləyən adam gəlib stolun qabağında durub fağır görkəmini dəyişmədən onun üzünə baxdı. Bu baxışlardan şad olmadı. Belə görkəmdə olanlar ondan yalnız iş istəyirdilər. Könülsüzcə -adınızı deyin- deyib qələmi əlinə aldı, stolun üstündəki kağıza nəsə qeyd etmək üçün adamın cavabını gözlədi. Adamsa özünü itirdiyindən dinə bilmirdi. Adının soruşulduğu ona yuxu kimi görünürdü. Müraciət etdiyi müəssisələrin qapısından həmişə ümidsiz qayıtmışdı. -Rəis iclasa gedib- deyib yanından saymazyana keçmişdilər. Bu dəfə isə rəis hesab etdiyi səlahiyyətli şəxs onu özü danışdırırdı. “Rəis” sualı yenə verməsəydi elə biləcəkdi yenə xəyallardadır.
-Lazım.-deyib susdu.
Cavabdan heç nə başa düşməyən rəis gözlərini bərəldib
-Nə lazım? – deyə soruşdu.
Utana-utana- adımı soruşdunuz -dedi. Adım Lazımdır.
-Əlbəttə adınız lazımdır, ona görə soruşuram.
-Mən Lazımam, rəis.
Ağzından rəis sözü necə çıxdığını bilmədi. Onun aləmində kabineti, stolu, eynəyi olan hər kəs rəis idi, rəislərə ancaq bunlar lazımdır.
-Nə? -“rəisin” gözləri az qala hədəqəsindən çıxsın. Elə bil kimsə ikiəllə onu boğmağa başladı. Nəfəsi təngidi. Yerindən sıçrayıb -Ay adamlar, Lazım gəlib çıxdı- deyə qışqıra-qışqıra dəhlizə qaçdı. Bir-bir bütün qapıları açıb işçiləri səslədi. Kimi onun arxasınca bayıra qaçır, kimi də yerində dayanıb mat-məətttəl baxırdı. Onun hərəkətindən heç nə anlamayan bayaqdan dirək kimi otağın ortasında dayanan fağır adam qəfil yerindən götürülüb rəisin dalınca qaçdı. İndi o da qışqırırdı. Amma rəisdən fərqli olaraq onun səsində yalvarış duyulurdu.
-Rəis, vallah mən özümdən başqa heç kəsə lazım deyiləm. Qayıdın. Qorxmayın çıxıb gedirəm. Təki siz yerinizdə rahat oturun. Qayıdın, rəis.
Rəis isə onu eşitmirdi.

Müəllif: Pərvanə Bayramqızı 

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Nargis – “İBLİS”-lər haqqında

NƏRGİZ İSMAYILOVA

AMEA Naxçıvan Bölməsi

nergiz.ismayilova@hotmail.com
HÜSEYN CAVİDİN  “İBLİS” VƏ JOZE SARAMAQONUN “İSANIN İNCİLİ” ƏSƏRLƏRİNDƏ “İBLİS” SURƏTLƏRİ

Məqalədə dahi Azərbaycan dramaturqu Hüseyn Cavidin “İblis” və Nobel mükafatına layiq görülən Portuqaliyalı yazıçı Joze Saramaqonun “İsanın incili” əsərlərindəki iblis surətlərindən  söhbət açılır, həmçinin  onların  bənzər və fərqli xüsusiyyətləri haqqında mülahizələr irəli sürülür. Açar sözlər: İblis surəti , Hüseyn Cavid, Joze Saramaqo, xeyir və şər konsepsiyası
 Nobel mükafatı laureatı Joze Saramaqo 16 Noyabr 1922-ci ildə Lissabon yaxınlığındakı Azinaqa qəsəbəsində kasıb kəndli ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini Lissabonda alan sənətkar sonra texniki rəssamlıqdan redaktorluğa və tərcüməçiliyə qədər bir çox işdə işləmiş, “Diario” qəzetində mədəniyyət redaktoru olmuşdur (5; 6).  O, siyasi şərhlər yazmış, bu şərhlər bəzən alqışlanmış, bəzən isə tənqidi reaksiyalara səbəb olmuşdur. Portuqaliya Yazıçılar Birliyinin idarə heyətində çalışan sənətkar 1976-cı ildən sonra özünü tamamilə kitablarına həsr etmişdir. Onun ilk əsəri olan “Günah diyarı” (Terra do Pecado ) 1947-ci ildə nəşr olunmuşdur. Portuqaliya oxucusu Per Lagerkvist, Kollet, Mopassan, Andre Bonnard, Tolstoy, Şarl Bodler, Hegel, Raymond Bayer və bir çox görkəmli söz ustalarının əsərlərilə məhz onun tərcümə fəaliyyəti nəticəsində tanış olmuşdur (4, s. 6). 
Müxtəlif illərdə onun “Mümkün şeirlər” (1966), “Bəlkə də, bu sevincdir” (1970), “Bu və o dünyadan” (1971) şeir topluları nəşr edilir. Bir müddətdən sonra onun “Gecə”, “Torpaqdan ucalanlar”, “Baltazar və Blimunda”, ” Lissabon mühasirəsinin tarixi”, “İsanın incili”, “İn Nomine Dei”, “Təxirə salınmış ölüm” və s. kimi əsərləri işıq üzü görür. Saramaqo heç gözləmədiyi bir vaxtda 1998-ci ildə Nobel mükafatına layiq görülür. Onun “İsanın incili” romanı son vaxtların ən qalmaqallı əsərlərindəndir. Əsərdə yer alan ironik fikirlər çoxlarının mənfi reaksiyasına səbəb olmuşdur. 
O, yazılarında, durğu işarəsi olaraq sadəcə nöqtə və vergüldən istifadə etmişdir. Sənətkarın dili olduqca sadədir, bu da  oxucunu ona bağlayan əsas səbəblərdən biridir. Saramaqo 87 yaşında vəfat etmişdir. Onun “İsanın incili” romanı mənəvi baxımdan dərin düşüncələri əks etdirən nadir sənət nümunəsidir. Romanda uzun əsrlər boyu davam edən dini müzakirələr, gizli tarixə fərqli baxış ədəbi boyalarla bir rəssam ustalığı ilə təsvir edilmişdir. Kimiləri əsəri alqışlamış, kimiləri isə ona kölgə salacaq fikirlərlə çıxış etmişdir. Saramaqo insanların fərqli fikirləri atəşinə hədəf olmuş, öz ölkəsində belə çətinliklərlə qarşılaşmışdır. Amma bu çətinliklərə baxmayaraq sənətkar illər sonra olsa belə layiq olduğu dəyəri və etibarı qazanmışdır. “İsanın incili” əsəri bədii xüsusiyyətləri və orjinal üslubu ilə diqqət çəkməyi bacarmışdır. Hətta bu roman illər sonra belə bəzi sirləri ortaya çıxardacaq gücdə olan bir əsərdir. 
Saramaqo bu əsərdə xristian dinini özünə xas ədəbi üslubla təsvir etmişdir. Bilindiyi kimi, İsa və onun nəsli barəsində həm din adamları, həm tarixiçilər, həm də ədəbiyyatçılar müxtəlif fikirlərlə çıxış etmişlər. Bəziləri İsanın insani tərəflərini müdafiə etmiş (J.Saramaqo,  Den Broun), kimiləri isə onu tanrılaşdırmağa səy göstərmişlər (Kilsələr). İsanın obrazının yaradıldığı əsərlərdə İsa, Məryəm, Kilsə, İsanın həvariləri ilə birlikdə Allah və şeytan (İblis) kimi surətlərə də yer verilmişdir. Tədqiqatımıza kömək edən əsərlərə diqqət etdikdə görürük ki, onlar həm bədii, həm dini, həm də tarixi baxımdan reallıqlarla zəngindir.  Bu həqiqətlər oxucuya cazibədar gəlir və həmin dövrü anlamaq baxımından onlarda maraq oyadır. Tarixin bütün dövrlərində dini-fantastik, fanatik düşüncə tərzini əks etdirən romanlar və tədqiqatlar  olmuşdur. Bilindiyi kimi, bəzi cahil insanlar tərəfindən qəbul olunan fanatiklik və elmi rədd səyləri çox pis nəticələr doğurmuşdur. “İsanın İncilin”də Saramaqo bu düşüncələrlə birlikdə onlara aydınlıq gətirmək üçün yollar axtarmışdır. Bu əsərdə İsa tanrılıqdan uzaqlaşdırılıb bütün gerçəkliyi ilə təsvir edilmişdir. Əsərdə Allah və İsa arasında gedən dialoqlarda Tanrı anlayışına fərqli şəkildə yanaşılmışdır. J.Saramaqonun bu əsərində İblis daha müdrik və yaxşı təsvir edilmişdir. İblisin mənfi tərəflərinə işıq tutan bəzi hissələr xaric, bu surət oxucuda nifrət hissi yaratmır. 
Digər İblis obrazı yaradan müəlliflərdən fərqli olaraq məşhur Azərbaycan dramaturqu Hüseyn Cavidin yaratdığı İblis surəti də J. Saramaqo İblisinə bənzəyir. Hər iki İblis surəti sonda qismən də olsa yumşaldılır. Bunu etməkdə sənətkarların məqsədi insanların diqqətini öz nəfslərinin köləsi olmaq məsələsinə yönəltməkdir. H.Cavid klassik Azərbaycan ədəbiyyatının ənənələrini davam etdirən və bu ənənələrə öz orijinal qələmi ilə naxış vuran böyük ədəbi simadır. XX əsr Azərbaycan romantizmi onun adı ilə bağlıdır. Cavid Azərbaycan dramının mövzu sərhədlərini genişləndirmiş, tragik xarakterin, romantik qəhrəmanın və dramın yeni tiplərini yaratmışdı. 1912-1918-ci illərdə iki böyük faciə yaradan sənətkar insanlığı faciəyə, uçuruma sürükləyən mühitin rəsmini söz vasitəsilə təsvir etmişdir. Cavid kimi yaratdığı qəhrəmanlar da həqiqət axtarışındadırlar. H.Cavidin 1918-ci ildə qələmə aldığı “İblis” faciəsi ən gözəl və diqqət çəkən əsərlərindəndir. Bu əsər  bir çox tədqiqatçı tərəfindən araşdırılmışdır. Az sözlə fikrin təməlini oxucuya çatdırmağı bacaran H.Cavid bəşəri sevgini, bəşəri yaxşılığı ustalıqla izah etmişdir. Əsərin qəhrəmanları özünə xas düşüncələri ilə oxucuda dərin təsir buraxır. Bu əsərdə Cavid müharibənin əsl səbəbləri ilə birlikdə, insanların nəfslərinin köləsi olmaları nəticəsində başlarına gələcək fəlakətləri də qələmə almışdır. Cavidin “İblis” faciəsi bəşəri, qlobal bir problemə diqqət çəkmək məqsədi ilə yazılsa da, o bu əsərdə fərqli düşüncələrə də yer vermişdir. Biz eyni fikirlərə J.Saramaqonun “İsanın incili” əsərində də rast gəlirik. H.Cavidin orijinallığı odur ki, onun, hələ 1918-ci ildə yazdığı, təsvir etdiyi gerçəkləri J.Saramaqo və digər sənətkarlar sonralar qələmə almışlar. Bu, Cavidin böyüklüyünün sübutudur, 1918-ci ildə Cavid qələmi ilə təsvir olunan mövzu illər keçməsinə baxmayaraq öz dəyərini və müasirliyini qoruya bilmişdir. Həmişə ədəbiyyatsevərlərin diqqətini cəlb edən H.Cavidin əsərləri öz mistik təbiəti, dinə müasir yanaşması və bununla birlikdə keçmişə hörməti baxımından özünəməxsusluğu ilə seçilmişdir. Onun yaratdığı “İblis” əsəri bunun ən bariz nümunəsidir. H.Cavidin “İblis” əsərində iblisin insanlara görünmək üçün müxtəlif yolları mövcuddur:
Xilqətdəki hər məsələ, hər nöqteyi-mövhum,Hər fəlsəfə, hər məzhəbü məslək mənə məlum, Bəzən olaram bir çoban, azadə bir insan,Bəzən olaram zülmü fəsad aşiqi sultan (2, s. 82).
Bu parçada izah edildiyi kimi, İblis insanlara çatmaq üçün müxtəlif yollar axtarır, bəzən çoban, bəzən sadə insan, bəzən isə fəsadlıqlar aşiqi olan bir sultan qiyafəsinə bürünür.J.Saramaqonun “İsanın incili” əsərində də iblis H.Cavidin “İblis” əsərində İblisin özünü mədh edərkən söylədiyi kimi “çoban” qiyafəsində təsvir edilmişdir. Çobanlıq İblisin insanlara yaxınlaşmaq üçün büründüyü kimliklərdən biri olaraq göstərilmişdir.-“Öz əllərimlə xəmir yoğurdum, ancaq yerin dərinliyində yanan ocaqda bişirdim çörəyi və onu sənə gətirdim”.-Məryəm o dəqiqə anladı ki, həmin çoban kimdir (4, s. 5). J.Saramaqonun “İsanın incili” əsərində İsanın anası Məryəm əvvəl İblisi mələk sanmışdı. Lakin törətdiyi əməllərdən çıxardığı nəticələrə diqqət etdikdən sonra Məryəm onun İblis olduğunu anladı. İblis ilk əvvəl dilənçi qılığında İsanın anasının (İsanın) ziyarətinə gəlmişdi. İsanın doğumu gerçəkləşdikdən sonra isə İblis təkrar mağaraya onları ziyarətə gəlmişdi (4, s. 34-35). Bu dəfə də iblis Çoban qiyafəsində görünmüşdü İsanın anasına. İsa böyüyüb evi tərk etdiyi zaman o yenə həmin çobana rast gəlmiş (İsa bu vaxt Çoban barəsində heç nə bilmirdi)  və onun yanında işə başlamışdı. Bir gün Tanrıya dua etmədiyi üçün İsa Çobandan uzaqlaşmağa qərar verir, bu zaman onlar arasında belə bir söhbət gerçəkləşir:  İsa : Mən gedirəm, Tanrıya təşəkkür və dua etməyən biriylə daha yaşaya bilmərəm.  Çoban: Mən yəhudi deyiləm, başqa dinin ayinlərini icra edə bilmərəm.  İsa: Tanrı təkdir! (4, s. 244-245 )Çoban: Ah bəli, əgər tanrı varsa, bəlkə də təkdir. Amma iki dənə olsa, daha yaxşı olardı. Biri canavar, digəri quzu üçün, biri öldürən, digəri ölənlər üçün, biri məhkum üçün, digəri cəllad üçün.J.Saramaqonun “İsanın incili” əsərindən alınmış bu dialoqda iki fərqli düşüncə mövcuddur. H.Caviddə də İblisin Elxanın düşüncələrinə qarşılıq olaraq verdiyi cavabda bu cür bənzərliklər mövcuddur.Elxanİstəməz artıq həyəcan,Yerdə qoymaz qanı ədalətli Yaradan.İblis( lağlağı bir qəhqəhəylə )Bəli, əzsən də, əzilsən də, bəli,Yenə adildir o müdhiş qüvvət! (2, s. 88-89)”Mifologiyaya uyğun olaraq allahın ədalət pərdəsi altında etdiklərində ədalətsizlik, zülm, zülmət görən iblis yer üzünü səyyah kimi qarış-qarış dolaşır, qadir qüvvənin qoyduğu qayda-qanunu uyğunsuz, biçimsiz görür” (3, s. 116).Hər iki əsərdə sənətkar İblis obrazından istifadə edərək insanlığın cavablaya bilmədiyi bəzi sualları və problemləri ortaya atır. Bu problemləri xeyirin (tanrı, mələk) və şərin (İblis) dili ilə müzakirə edir. Xeyir və Şər anlayışı ədəbiyyatda və dində ən çox müraciət olunan mövzular arasındadır. Zərdüştün “Avesta”, Nitşenin “Zərdüşt belə buyurdu” və. s kimi əsərlərdə də şər ruhlar, insanı pislik etməyə yönləndirən ünsürlərdən müxtəlif adlarla bəhs olunmuşdur. Hüseyn Cavid özünün “İblis” əsərində Zərdüştün adını çəkməklə onun xeyir və şər konsepsiyasına diqqət çəkmək istəyir. İblis Ariflə söhbətlərinin birində deyir:Zərdüştü düşün, fəlsəfəsi, fikri, dəhasıHəp atəşə tapdırmaq idi zümreyi-nası.   Yalnız bunu dərk etdi o əllameyi-məşhur,              Yalnız o böyük baş şu kəşflə məğrur… (2, s. 13). Saramaqonun da yaratdığı obrazlar H.Caviddə olduğu kimi dərin psixoloji vəziyyətlər yaşayarkən, məntiqli olmağa çalışmaqla birlikdə nəfsləriylə mübarizə aparırlar.  Saramaqodan fərqli olaraq Cavid Tanrını deyil, nəfslərinin köləsi olmuş insanları ittiham edir.İblis(bir guşədə ağsaqqal abid qiyafətində görünür, yarımqəhqəhə ilə)İnsandakı nəfsi-şumə daimİblis olur, ancaq olsa hakim ( 2, s. 58). Hər iki əsər fantastik surətlərlə zəngin olsa da, H.Cavid “İblis” əsərində bəşəri problemləri daha real təsvir etmişdir. Saramaqonun əsərində diqqətimizi çəkən hekayələrdə insanlar fanatikcəsinə inanclarının köləsi halına düşürsə, Cavidin “İblis”ində insanlar bu köləliyə son vermənin bir yolunu tapır. Saramaqo “İsanın İncili” əsərində müxtəlif fanatiklikləri ironik bir dillə tənqid etsə də, onlara aydınlıq gətirə bilmir. Dövrləri müqayisə etsək görərik ki, Cavidin təhlilləri daha orijinal,  çıxardığı nəticələr isə daha qətidir. Saramaqo İsanın kilsə tərəfindən müqəddəsləşdirilməsinə sözün gücüylə gülmüşdür. Əsərdə qeyd edildiyi kimi, İsa insan olaraq doğulsa da, heç kim İsanı insan olaraq qəbul etmək istəmir və onun insan olaraq yaşayışı ilə maraqlanmır. Maqdalalı Məryəm (Mariya Maqdalina) İsanın dünyəvi hisslərinin olmasının, İsanın Tanrının oğlu olmadığının bir sübutu olaraq çox güclü bir dəlildir. Bu sübut haqqında Den Broun  özünün  “Da Vinçi Şifrəsi” əsərində də danışmış və buna öz münasibətini bildirmişdir: “Konstantin Məsihi rəsmi olaraq Tanrının oğlu olaraq qəbul etməklə onu insan dünyası xaricində var olan bir ilahi gücə, ilahi  bir varlığa çevirdi” (1, s. 150).  “İsanın incili” əsərində daxili inanclar və sarsılmaz kilsə gerçəklərinə ciddi zərbə vurulur. Cavid də eyni üsuldan istifadə etmiş, qəbul olunmuş bəzi fikirlərin iç üzünü açmaqdan çəkinməmiş, sözlər ilə təhlükəli oyun oynamışdır. Saramaqo hadisələri və həqiqətləri müdhiş ironik bir şəkildə şərh edir, hər paraqrafda qarşılaşdığımız ironik şərhlər ilə insanı gülümsədir. O “İsanın İncili” əsəri ilə dörd rəsmi versiyası olan bir din kitabının (İncil – Matta, Mark, Luka, Yəhya) qeyri-rəsmi və qəbul edilməyən bir şərhini ortaya qoymuş sənətkar olmaqla bərabər, bu şərhlərini real həyatla çox gözəl sintez şəklində izah və isbat edə bilmişdir. Saramaqo fanatik düşüncələrə məntiq qatan bir sənətkardır.  Onun bu romanında da İsanın doğumuna, çoban qılığına girən şeytan ilə qarşılaşdığı hissəyə qədər, həyəcanlı hadisələr baş vermir. Anasının ona hamilə ikən yaşadığı hadisələrdə yaşlılar şurası məntiq axtarmaqdadır. Cavidin “İblis” əsərində də eyni vəziyyət yaşanmaqdadır. İblisin ortaya çıxması ilə hadisələr canlılıq qazanır. Həyəcan, təəssüf, məğlubiyyət və zəfərlər bir-birini əvəz edir. Cavidin bu əsərində xeyir və şər daima yarış içindədirlər, bəzən xeyir qiyafəsinə bürünmüş şər yanılma və məğlubiyyətlərə səbəb olur. Saramaqonun yaratdığı İblis surətinin ağıllı söz oyunlarını, daha əvvəllər yaradan dahi dramaturq H.Cavidin “İblis” faciəsi bu tərzdə əsərlər yaradan sənətkarların əsərlərindən heç də geridə qalmır. H.Cavidin “İblis” əsərində bəzi yerlərdə, məsələn; İblisin Arif və Arifin sevdiyi qadın Rənanı qurtarmaq bəhanəsiylə onları daha pis bir sona hazırlamaq məqsədi ilə oynadığı oyuna, yaxşılıq bəzəyi verdiyi səhnədə Şeytanın az qala yaxşılıq mələyinə çevrildiyini görürük:Arif( İblisin ayaqlarına bağlanar və son dərəcə həyəcanlı )Bir Xıdırmı, ya mələkmisin?Yalnız bunu bilmək istəyirəm mən (2, s. 64).Eyni vəziyyətlər və eyni yanılmalar Gete, Bulqakov, Lermantov və Saramaqo kimi məşhurların əsərlərində də görülməkdədir. Bu sənətkarların hamısında qəhrəmanlar əvvəl şər ruhları pisləsələr də, bir müddət sonra nəfslərinin toruna düşərək xeyirlə, şəri ayırd edə bilmirlər. Bu səhnələrdə əsər qəhrəmanlarının psixoloji məğlubiyyəti müşahidə edilir. Yuxarıdakı misralardan göründüyü kimi, Cavid qəhrəmanı Arifin də bəzən ağlını qarışdıran İblis, öz məqsədi üçün hər şeyi edir. Faust dünyəvi nemətlərə yenidən alışmağa başlarkən Mefistofel sevinir, Lermontovun Demonu zəfərini qeyd edir, Bulqakovun Volandı Margaritanı onun qanlı mərasiminə ev sahibliyi etməyə məcbur edir, Saramaqonun İblisi öz rolunu çox gözəl oynayır, Cavid İblisi isə həqiqəti anlayıb onu lənətləyən insana: İblis nədir?-Cümlə xəyanətlərə bais …Ya hər kəsə xain olan insan nədir?- İblis! …söyləyərək qəhqəhələrlə yer altına çəkilir (2, s, 104).Nəticə olaraq qeyd edə bilərik ki, müxtəlif dünya sənətkarlarından və onların yaradıcılığından heç də geri qalmayan H.Cavidin yaradıcılığı, sənətkarlığı təqdirəlayiqdir. O həm dünyanın, həm də Vətəninin ən ağır günlərində sözün gücü ilə şərlə mübarizə aparmış və bu mübarizədən qalib çıxmışdır. Onun əsərləri dünya miqyasında tanınmağa layiqdir.

ƏDƏBİYYAT

1. Dan Brown. Da Vinçi Şifresi. İstanbul: Altın Kitaplar Yayın evi, 2003, 295 s.  

2. Hüseyn Cavid. Əsərləri. Beş cilddə, III cild.  Bakı: Lider, 2005, 304 s.

3. İsmayılov Ə. Dünya romantizm ənənələri və Hüseyn Cavid. Bakı: Yazıçı, 1983, 220 s.

4. Joze Saramaqo. Seçilmiş əsərləri. Bakı: Şərq-Qərb,  2010, 800 s.

5. http://en.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Saramago

6. http://www.nytimes.com/2010/06/19/books/19saramago.html?pagewanted=all&_r=0

Наргиз ИсмаиловаОБРАЗ ДЕМОНА В ПРОИЗВЕДЕНИЯХ «ИБЛИС» Г.ДЖАВИДА,И «БИБЛИЯ (ИНДЖИЛ) ИСА» ЖОЗЕ САРАМАГОНА

Статья посвящена к исследованию драма «Иблис»-Демон видного Азербайджанского драматурга Гусейна Джавида и «Библия (Инджил) Иса» лауреата Нобелской премии Жозе Сарамагона писатель Португалии. Автор статьи, исследуя образы Демона в этих произведениях, сопоставляет их различие  и отличительные, сходные черты на Восточном и Западном ареале.Эти произведения, являясь плодами разных времен, отличаются своим мастерством, и привлекает вниманию читателей. Ключевые слова: образ Демона, Г. Джавида, Жозе Сарамагона, добра и зла. 
(Məqalə filologiya elmləri doktoru F.Y.Xəlilov tərəfindən təqdim edilir).

Nargiz IsmayilovaDEVIL IMAGES IN HUSEYN JAVID`S “IBLIS” (“DEVIL”) WORK AND JOSE SARMAQON`S “ISANIN INJILI” (“JESUS`S BIBLE”) WORK
In the article the author speaks about the devil images in geniuses Azerbaijan craftsman Huseyn Javid`s “Iblis” (“Devil”) work and Portugal writer Jose Sarmaqon`s “Isanin injili” (“Jesus`s Bible”) work who deserved to the Nobel Prize. The same time the author investigates the similar and dissimilar features of Devil images in both work. Though both these works belong to different period but both of them involve the attention for their handicraft features. In the investigation the author touches the goodness and evil conception which have a long history. 

Mənbə: Nargis İsmayılova

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru


Qabil Dərdlinin ilk kitabı

Bu gün (05.10.2019) ədəbi camiədə artıq kifayət qədər tanınmış şair Qabil Dərdli özünün “Üşüyür qolumun sən tutan yeri” adlı ilk kitabını təqdim edib. Təqdimat mərasimi “AZƏRKİTAB” – kitab mərkəzində baş tutub. Eyni zamanda kitabın da redaktoru olan şair-publisist Nəcibə İlkinin moderatorluğunda keçən tədbirdə tanınmış şairlər, söz-sənət adamları Ramiz Qusarçaylı, Faiq Balabəyli, İlqar Türkoğlu, Aləm Kəngərli, Süleyman Abdulla, Narıngül Nadir, Aysel Xanlarqızı Səfərli, Xəzər Məsimov, Mövlud Ağamməd, Fəxrəddin Meydanlı, Nailə Əsədullayeva, Şəfəq Sahibli və Qabil Dərdlinin doğmaları, yaxınları onu sevən oxucuları iştirak etmişlər. Tədbirin gedişi zamanı “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru şair-publisist Zaur Ustac “Üşüyür qolumun sən tutan yeri” adlı ilk kitabının işıq üzü görməsi münasibəti ilə Qabil Dərdliyə “Ziyadar” diplomunu təqdim etmişdir. Belə gözəl məclisin təşkilində, yadda qalan və maraqlı keçməsində əməyi olanlara –

Bəstəkar-müğənni: Zəka Vilayətoğlu

Jurnalist -qiraətçi: Arzu Heydərova

Fotoqraf: Fərrux Səfəroğlu

Operator: Xatire Memmedova – xüsusi minnətdarlığımızı bildiririk. Əməyi keçən hər kəsə təşəkkürümüzü bildirir, Qabil müəllimə yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik!!! Uğurlarınız bol olsun, Qabil müəllim!!! TƏDBİRDƏN FOTOLAR:

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Məsud Əlioğlu haqqında

Bu gün (5 Oktyabr 1928 ) görkəmli söz adamı, sadəcə davranışı ilə, sözləri ilə çoxlarına müəllimlik etmiş, öyrətmiş, cismən həyatda olmasa da əməlləri – ruhu ilə bu gün də öyrətməkdə davam edən, gözəl insan, böyük alim, sevimli yazar Məsud Əlioğlunun doğum günüdür. Ad gününüz mübarək, Ustad… Allah Sizə qəni-qəni rəhmət eləsin… Ruhunuz şad olsun…

QISA ARAYIŞ:

Məsud Əlioğlu 5 oktyabr 1928-ci ildə Qubadlı rayonunun Mahmudlu kəndində dünyaya gəlib. 1946-cı ildə ADU -nun  filologiya fakültəsinə daxil olub. Universiteti bitirdikdən sonra elmi fəaliyyətini Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat institutu ilə başlayıb. 27 yaşında “Nəsrimizdə vətəndaş müharibəsi mövzusu” adlı elmi tədqiqat əsərinə görə filologiya elmləri namizədi, 40 yaşında “Azərbaycan sovet nəsrinin inkişaf yolları” mövzusu üzrə yazdığı elmi tədqiqat əsərinə görə filologiya elmləri doktoru dərəcəsinə layiq görülüb.

100-ə qədər məqalənin, monoqrafiyaların, Nizami, Füzuli, M.F.Axundov, N.Vəzirov, S.S.Axundov, Ə.Haqverdiyev, C.Məmmədquluzadə, M.Ə.Sabir, M.Hadi, H.Cavid, Y.V.Çəmənzəminli, Şeyx Məhəmməd Xiyabani, Şəhriyar və digər bu kimi ədiblərin yaradıcılığını, həmçinin yaşadığı dövrün çağdaş ədəbiyyatının mənzərəsini işıqlandıran dəyərli kitabların müəllifidir.

Əsərləri sovet dönəmində yasaq olunmuş Hüseyn Cavidə ədəbi bəraət qazandırmış ilk silsilə məqalələrin və fundamental “Hüseyn Cavid” monoqrafiyasının müəllifidir.

Məsud Əlioğlu cəmi 44 il ömür sürərək, 1973-ci ilin 23 iyun ayında Bakı şəhərində vəfat edib.

O, xalq yazıçısı Əli Vəliyevin oğlu, xalq yazıçısı Afaq Məsudun atasıdır.

Kitabları:

  • C.Məmmədquluzadənin dramaturgiyası – Azərnəşr, 1954
  • S.S. Axundov – Azərnəşr, 1956
  • Məfkurə dostları – Azərnəşr, 1961
  • Rəsul Rza – Azərnəşr, 1960
  • Ədəbiyyatda yeni insan – Azərnəşr, 1964
  • Məslək qardaşları – Azərnəşr, 1966
  • Tənqidçinin düşüncələri – Azərnəşr, 1968
  • Ədəbi fraqmentlər – Azərnəşr, 1974
  • H. Cavidin romantizmi – Azərnəşr, 1975
  • Amal və sənət – Yazıçı, 1980
  • Məhəbbət və qəhrəmanlıq – Yazıçı, 1979
  • Darıxan adamlar (iki cilddə) – “Elm və təhsil”, 2009
  • Darıxan adamlar (seçilmiş əsərləri) Bakı, “Təhsil” – 2018, 792 səh. 

Məqalələri:

  • “Böyük həqiqətləri əks etdirən kiçik hekayələr” (C.Məmmədquluzadənin ədəbi fəaliyyəti haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti 1954, 25 sentyabr
  • “Azadlıq carçısı” (M.Ə.Sabirin 100 illiyi qarşısında)-“Kommunist” qəzeti-1962
  • “Alovlu publisist və tənqidçi” (D.İ.Pisarevin anadan olmasının 100 illiyi münasibəti ilə)-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti-1950
  • “Böyük tənqidçi və inqilabçı” (N.A.Dobrolyubov haqqında)-“Ədəbiyyatvə incəsənət” qəzeti 1951, 6 fevral
  • “Süleyman Rəhimovun “Ata və oğul” povesti haqqında”-Azərbaycan məktəbi jurnalı, 1950
  • “Atalar və oğullar problemi haqqında”-“Azərbaycan Ədəbiyyatı” jurnalı-1959
  • “Atalar və oğullar” (II hissə)-“Azərbaycan” jurnalı-1961
  • “Dahi Azərbaycan şairi” (Füzulinin vəfatının 400 illiyi qarşısında) “Azərbaycan” qəzeti, 1958, 18 iyul
  • “S.Vurğunun “Aygün” poeması haqqında”-Təbliğatçı jurnalı, 1956
  • “M.F.Axundov və Şərq” (anadan olmasının 150 illiyi qarşısında)-“Bakı” qəzeti 1962
  • “Böyük arzular tərənnümçüsü” (Ə.Haqverdiyevin anadan olmasının 90 illiyinə)-“”Azərbaycan gəncləri” qəzeti,1960, 18 dekabr
  • “Aşığın qəlbi” (Aşıq Hüseyn Cavan haqqında)-Bakı qəzeti,1959
  • “Bahar nəğmələri”-Ədəbiyyat qəzeti, 1950
  • “Qüdrətli sənətkar” (C.Məmmədquluzadənin vəfatının 25 illiyi münasibəti ilə)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1957, 6 yanvar
  • “Adil Babayevin şeirləri haqqında”-“İnqilab və mədəniyyət” jurnalı-1949
  • “B.Azəroğlunun şeirləri”-“İnqilab və mədəniyyət” jurnalı, 1950
  • “V.Q.Bellinskinin “Rus ədəbiyyatının klassikləri” haqqında” (Məcmuə)”Kommunist” qəzeti
  • “Beş poema haqqında mülahizələr”-Ulduz jurnalı, 1967
  • “Bədii nəsrimizdə tarixi roman”-“Azərbaycan” jurnalı, 1965
  • “Bədii nəsrimizdə konflikt, xarakter və kolorit məsələlərinə dair”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti,1959
  • “İsa Hüseynovun “Bizim qızlar” kitabı haqqında”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1950
  • “Qasım Qasımzadənin “Bzim dağlar” kitabı haqqında”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1956
  • “Bizim Səhhət” (Şair Abbas Səhhətin yaradıcılığı haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1956
  • “Bir ailənin tarixi” (B.Vahabzadənin “İztirabın sonu” poeması haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1957
  • “Bir hekayə haqqında” (İ.Şıxlının “Raykom katibi” hekayəsi haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1948, 8 mart
  • “Bir gəncin manifesti” (Mir Cəlalın əsəri haqqında)-“İnqilab və mədəniyyət” jurnalı,1949
  • “G.Hüseynoğlunun “Bir ömrün çıraqları” kitabı haqqında”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1959, 19 sentyabr
  • “Y.Şirvanın “Buludlar dağılır” romanı haqqında”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1959, 19 oktyabr
  • “B.Vahabzadənin “Ədəbi heykəl” şeirlər kitabı haqqında”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1955, 14 may
  • “M.Faiqin “Mənə desələr ki…” şeirlər kitabı haqqında”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1964, 4 iyul
  • “Böyük ana, şair və vətəndaş” (Ə.Cəfərzadənin hekayələr kitabı haqqında)-“Azərbaycan qadını” jurnalı,1964
  • “Böyük proletar” (M.Qorkinin anadan olmasının 85 illiyi münasibəti ilə)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1953, 4 aprel
  • “Vaqif sevirdi,Vaqif sevilir” (Anadan olmasının 250 illiyinə)-“Azərbaycan məktəbi” jurnalı, 1968
  • “Vahidin könül dünyası” (Anadan olmasının 75 illiyinə)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1970, 10 oktyabr
  • “H.Mehdinin “Cavanşir” pyesi haqqında”-“Azərbaycan” jurnalı, 1958
  • “Vidadi”-(anadan olmasının 250 illiyinə)-“Azərbaycan qadını” jurnalı, 1950
  • “S.Rüstəmin şeirləri haqqında”, “Azərbaycan gəncləri” qəzeti,1953, 12 aprel
  • “Qardaşlar” (M.Dilbazinin eyniadlı şerlər kitabı haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1953, 18 aprel
  • “Qəhrəmanlıq dramları” (S.Vurğunun dram əsərləri haqqında)-“Azərbaycan” jurnalı, 1956
  • “Qızlar bulağı” haqqında qeydlər, (V.Çəmənzəmilinin eyniadlı əsəri haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1967, 11 noyabr
  • “Qüdrətli romançı” (Y.V.Çəmənzəmilinin anadan olmasının 80 illiyinə)-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1967, 12 dekabr
  • “Dağ yolu ilə keçən insanlar” (İ.Əfəndiyevin “Dağ yolu” romanı haqqında)-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1964, 24 iyun
  • “Dağlar səslənir” (İsmayıl Şıxlının “Dağlar səslənir” povestinin çatışmayan həyatları haqqında)-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1957, 7 aprel
  • “Darıxan adamlar” (H.Cavidin “Xəyyam” əsəri haqqında)-“Ulduz” jurnalı, 1970,№ 10
  • “Darıxan adamlar” (H.Cavidin “Azər” poeması haqqında)-“Ulduz” jurnalı,1971,№ 9
  • “Darıxan adamlar” (H.Cavidin dram sərləri haqqında)-“Ulduz” jurnalı, 1970, № 8
  • “Darıxan adamlar” (H.Cavidin romantikası haqqında)-“Ulduz” jurnalı,1969, №10
  • “Darıxan adamlar” (H.Cavidin “İblis” mənzum faciəsi haqqında)-“Ulduz” jurnalı, 1969,№3
  • “Dahi tənqidçi və mütəfəkkir” (V.Q.Belinskinin anadan olmasının 150 illiyi münasibəti ilə)-“Azərbaycam” qəzeti, 1961, 13 iyun
  • “İ.Hüseynovun “Doğma və yad adamlar” romanı haqqında”-“Ədəbiyat və incəsənət” qəzeti, 1960, 27 avqust
  • “Dostumuz, müəllimimiz” (Məmməd Cəfər haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1969, 11 yanvar
  • “Dramaturgiyamızın banisi” (M.F.Axundovun anadan olmasının 150 illiyi qarşısında)-“Azərbaycan” jurnalı, 1962
  • “Dünya qopur” (Ə.Əbülhəsənin eyniadlı əsəri haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1958, 31 may
  • “Düşündürən poeziya” (R.Rzanın şeirləri haqqında)-“Azərbaycan müəllimi”-1960, 19 may
  • “Eşq və ülviyyət” (H.Cavidin “Şeyx Sənan” faciəsi haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1969, 29 mart
  • “Ədəbi heykəl” (B.Vahabzadənin eyniadlı poeması haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti,1953, 2 sentyabr
  • “Əsl qəhrəman haqqında povest” (İ.Qasımovun “Uzaq sahillərdə” povesti haqqında)-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1954, 28 may
  • “Əfsanə və poetik həqiqət”(C.Cabbarlının “Qız qalası poeması haqqında”)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1973, 31 mart
  • “Əhməd Cəmilin şeirləri”-“Bakı” qəzeti, 1959, 27 mart
  • “Zaman və şəxsiyyət” (H.Cavidin “Knyaz” əsəri haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1970, 27 iyun
  • “Ə.Abbasovun “Zəngəzur” romanı haqqında”-“Azərbaycan” jurnalı, 1956, №2
  • “Zeynal Xəlilin yeni şeirləri”, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1955, 27 oktyabr
  • “İdeal fədakarlıq” (“Orlean qız” tamaşası haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1965, 4 dekabr
  • “İki dost” (M.P.Vaqiflə Vidadinin dostluğu haqqında)-“Bakı” qəzeti, 1968, 18 noyabr
  • “İlk addımlar” (N.Həsənzadənin haqqında)-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1955, 30 sentyabr
  • “İllər keçir” (İ.Qasımovun və H.Seyidbəylinin eyniadlı romanı haqqında)-“Kommunist” qəzeti, 1957, 19 aprel
  • “İlhamlandıran və düşündürən mövzular”-“Bakı” qəzeti, 1964, 6 noyabr
  • “İnqilab qəhrəmanı” (Şeyx Məhəmməd Xiyabani haqqında)-“Azərbaycan” jurnalı, 1958, №8, səh,185-196
  • “İnsan və vicdan”(İ.Əfəndiyevin “Unuda bilmirəm” pyesi dram teatrının səhnəsində)-“Azərbaycan gəncləri”
  • “Yeni poemalarımız” – “Azərbaycan” jurnalı, 1958, № 4, səh. 183-210
  • “Yüksək hisslər lirikası” (Nizaminin yardıcılığı haqqında) – “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1971, 1 yanvar
  • “Kim haqlıdır?” (B.Vahabzadənin “Yağışdan sonra” əsəri dram teatrının səhnəsində) – “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1971, 29 may
  • “Kitab yaşayır” (M.Əlizadənin “Kədər və sevinc” kitabı haqqında) “Azərbaycan” jurnalı, 1962.
  • “Gələcək gün” (M.İbrahimovun romanı haqqında) – “İnqilab və mədəniyyət” jurnalı, 1951
  • “Gənc şairlərin ürək sözləri” – “Ədəbiyyat” qəzeti, 1949, 21 dekabr
  • “Gərək elə yanım” – “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1971, 2 oktyabr
  • “Görkəmli dramaturq” (N.B.Vəzirovun ölümünün 25 illiyi münasibəti ilə) – “Ədəbiyyat” qəzeti, 1951, 6 iyun
  • “S.S.Axundovun “Laçın yuvası” dramı haqqında – “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1970
  • “Mirzə İbrahimovun dramaturgiyası” – “Azərbaycan” jurnalı, 1955
  • “Mehman” povesti haqqında – “Azərbaycan” jurnalı, 1954,
  • “Məslək qardaşları” (Sabir və Cəlil Məmmədquluzadə haqqında) – “Azərbaycan” jurnalı, 1962
  • “Məhəbbət və qəhrəmanlıq” (Ədəbi fraqmentlər) – “Azərbaycan” jurnalı, 1974
  • “Müasir həyat və hekayələrimiz” – “Azərbaycan” jurnalı 1961
  • “Nəsrimiz ətrafında mübahisələr” – “Azərbaycan” jurnalı, 1962
  • “Nəsrimiz haqqında yeni tədqiqat əsərləri” – “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1968, 19 oktyabr
  • “Nəsrimizdə qadın azadlığı problemi” – “Azərbaycan” jurnalı, 1967, 3
  • “Oqtay Eloğlu” tamaşası haqqında-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1966, 9 iyul
  • “H.Cavidin “Səyavuş” faciəsi haqqında” – “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1969, 1 noyabr
  • “Osman Sarıvəllinin yaradıcılığında sənətkarlıq”, “Azərbaycan” jurnalı, 1954, № 6
  • “C.Məmmədquluzadənin “Ölülər” pyesi haqqında” – “Azərbaycan” jurnalı, 1954, № 10
  • “Ə.Kürçaylının “Durnalar cənuba köçür” poeması haqqında”-“Bakı” qəzeti, 1960, 29 avqust
  • “Sabir və gənclik”-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1962, 7 mart
  • “Sevildən Saçlıya” (Ədəbiyyatımızda qadın surətləri)-“Azərbaycan” jurnalı, 1962, № 3
  • “Seyid Hüseynin hekayələri haqqında”-“Azərbaycan” jurnalı, 1957, № 1
  • “S.S.Axundovun müsbət qəhrəmanları”-“Azərbaycan” jurnalı, № 9
  • “Tarixi həqiqət və onun bədii həlli”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1960, 23 iyun
  • “Torpaqdan görünən poetik üfüqlər”-“Bakı” qəzeti, 1967, 5 iyul
  • “Uğurlu yol”-“Azərbaycan gəncləri”, 1971,11 dekabr
  • “M.Seyidzadənin yaradıcılığı haqqında qeydlər”-“Bakı” qəzeti, 1967, 19 may
  • “Faciəli istedad” (M.Hadinin yaradıcılığı haqqında)-“Ulduz” jurnalı, 1972, № 8, səh. 58-62
  • “Füzuli və Üzeyir”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1971, 8 may
  • “Füzuli və Üzeyir Hacıbəyov”-“Azərbaycan” jurnalı, 1965, № 1
  • “Füzulinin eşqi”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1970, 8 avqust
  • “Xalqımızın sevimli yazıçısı” (Mir Cəlal haqqında)-“Azərbaycan qadını” jurnalı, 1958, № 5
  • “Haqverdiyevin idealları”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1970, 16 may
  • “Heçlikdən həqiqətə” (C.Cabbarlının “Aydın” tamaşası haqqında)-“Bakı” qəzeti, 1973, 25 yanvar.
  • “Həssas qəlbli sənətkar” (Ə.Məmmədxanlının seçilmiş əsərləri haqqında)-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1961, 22 iyul
  • “C.Cabbarlının romantikası”-“Ulduz” jurnalı, 1973, № 11
  • “C.Cabbarlının romantikası”-“Azərbaycan” jurnalı, 1974, № 2
  • “Hüseyn Cavidin lirikası”-“Azərbaycan” jurnalı, 1968, № 12
  • “Şairin romantik dünyası”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1966, 13 avqust
  • “Şair ləyaqəti, şair sevgisi”-“Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1972, 26 fevral
  • “Şair nə deyib, necə deyib”-“Bakı” qəzeti, 1968, 14 mart
  • “Şairə H.Billurinin yaradıcılığı haqqında”-“Azərbaycan qadını” jurnalı, 1967, № 7
  • “Şairin amalı və sənəti” (Balaş Azəroğlunun yaradıcılğı haqqında), “Azərbaycan” jurnalı, 1971, № 5
  • “Şairin romantikası haqqında” (M.Müşfiqin anadan olması 60 illiyi münasibəti ilə)-“Bakı” qəzeti, 1968, 10 iyul
  • “Şəhriyarın düşüncələri”-“Azərbaycan gəncləri” qəzeti, 1966, 9 dekabr

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

İLİN ƏN ÇOX OXUNAN KİTABI

İllər dəyişdikcə nəticə də dəyişir. Ötən illərdə həftəlik ortalama nəticələr artıq sutkalıq nəticəyə çevrilmişdir. Beləki, “Gülünün şeirləri” kitabına və ayrı-ayrı şeirlərə müraciət nəticəsində ortalama sutkalıq müraciət sayı 550 – 650 arasında dəyişir. Demək olar ki, oktyabr ayından may ayına kimi digər yazı və yazarlar top doqquzluğa çox nadir hallarda düşə bilirlər (məhz bu səbəbdən biz ikinci bir “yazarlar” – yeni 2019-cu ilin iyun ayından – istifadəyə verməyə məcbur olduq və artıq orada da eyni nəticələr təkrar olunmağa başlayır). Bu heç də onların zəif olması anlamına gəlməməlidir. Sadəcə olaraq, hərflərə aid şeirlər müraciət edənlərin sayı daha çox və fəaliyyət və istəkləri daha intensivdir. Ümumi nəticədə 2011 – ci ildən tam açıq və pulsuz olaraq internet üzərindən oxycuların istifadəsinə verilmiş “Gülünün şeirləri” kitabı 2015-cildən bu yana müntəzəm olaraq, hər il təxmini iki qat artan müraciət sayı ilə ilin ən çox oxunan kitabı olur.

YENI YAZARLAR – 04.10.2019

Qeyd:

04.10.2019 – cu il tarixə ən çox nəticənin qeydə alındığı saytın İP ünvanı üzrə daimi izləyicisi 95. 617  -ə bərabərdir.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru