Müzəffər Məzahim

MÜZƏFFƏR MƏZAHİmin söz dünyası

HAQQA LAYİQ OL

El içində saf dolan , pak adla xoş niyyət qazan,
Ol ləyaqət timsalı , səksiz səlahiyyət qazan.

Olma şöhrət , var əsiri , çünki yoxdur faydası,
Axirət dünyasına hazırla yük , xeyrət qazan.

At əda hisslərini , ol sadə Allah bəndəsi,
İnsan ol , insanlara hörmət elə , biət qazan.

İstəsən könlün firavan , ömrün olsun çox rahat,
Ol şirindil , qəlbi saf hər kəslə ünsiyyət qazan.

Ömür Allahdan mükafatdır , Müzəffər , düz yaşa,
Haqqa layiq ol , döyüş nəfsinlə , hürriyyət qazan.

==== Müzəffər Məzahimin söz dünyası ====

MƏNİM ÜRƏYİMDƏ

Qışa, payıza dönübdür,
Yazlar mənim ürəyimdə.
Daha isinib əriməz,
Buzlar mənim ürəyimdə.

Əldən çıxan son fürsətin,
Məğlubiyyət xəcaləti,
Əl çatmayan yurd həsrəti,
Sızlar mənim ürəyimdə.

Əlacsızdır dərdlərimiz,
Əhilləşib qurdlarımız,
Qərib düşən yurdlarımız,
Bozlar mənim ürəyimdə.

Qız həyalı qarıyan bəxt,
Qismətini arayan bəxt,
Başqasına yarıyan bəxt,
Nazlar mənim ürəyimdə.

Sevdilər, sevilmədilər,
İçimdən qəm silmədilər,
Xoşbəxt ola bilmədilər,
Qızlar mənim ürəyimdə.

Pıçıldayar su yanıqlı,
Haray çəkər qu yanıqlı,
İnildəyər bu yanıqlı,
Sazlar mənim ürəyimdə.

=== Müzəffər Məzahimin söz dünyası ===

SAZIN

Bir həzin yaz axşamı,
Olduq qonağı sazın.
Aşığın yanağını,
Öpdü yanağı sazın.

Axdı nəğməli sellər,
Coşduqca coşdu dillər,
Dedik alışıb tellər,
Yanar çanağı sazın.

Bir duyğulu ürəkdir,
Buluddan da kövrəkdi,
Bizi tarıma çəkdi,
Belə sınağı sazın.

Sığındıq mehrinə biz,
Dözdük hər “qəhrinə” biz,
Bələndik sehrinə biz,
Bu dastan, nağıl sazın.

Müəllif: Müzəffər Məzahim

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Tuncay Mustafayev-Ana şeiri

Tuncay muStafayevdən ana şeiri

ANA

(Anamın ad günü münasibəti ilə)

Qayğımıza  qalan,  anadır,  ana.

Varmı bu dünyada, anadan əziz?!

Dünyanın bəzəyi, anadır, ana.

Ananın özüdür, anadan əziz…

 *   *   *

Harda bir bala var, orda ana var,

Analar olmasa, bala da olmaz!

Dünyanı sözüylə bəzər analar,

Analar olmasa, dünya da olmaz!!!

27.10.2018.

ANA,  AD  GÜNÜN  MÜBARƏK !!!

Müəllif: Tuncay Sensey

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Elçin Məlhəmli – Ana şeirləri

Elçin Məlhəmli Ana şeirləri

ANA

Ürəksiz yaşamaq olarmı görən?

Insanı yaşadan ürəkdir ana.

Soruşsan dünyada hər kəsdən əgər,

Söyləyər, “ən gözəl diləkdir ana.

Döyünən qəlbimdə fikirlər ümman,

Həyatda borcludur ona hər insan,

Hamının qəlbində yurd saldığından,

Deyirəm, ən zərif çiçəkdir ana.

13.05.1978. Şamaxı.

ANA

Sən mənə can verdin, nəfəs, qan verdin,

Sən idin ömrümə yaraşıq, ana.

Mələklər apardı səni yanına,

Itdi gözlərimdən nur, işıq, ana.

Həyətdə yıxılıb əziləndə mən,

Sən idin pənahım, köməyim mənim.

Həyatda min dəfə əzirlər indi,

De, kimin dizinə gedim söykənim?

Ən çətin vaxtımda, dara düşəndə,

Sən idin dərdimə-sərimə yanan.

Indi ağlayıram adın gələndə,

Məni bu halımda yox ovunduran.

Qurban olum torpağına, daşına,

Yorulmuşam, istəyirəm dincəlim.

Sən yanında yer hazırla, beşik qur,

Mən də dincəlməyə yanına gəlim.

02.05.1998. Bakı.

 

ANA

Sənin torpağına qurban olum mən,

Xoş gəldin yuxuma, xoş gəldin, ana.

Öpdükcə hey öpdüm yanaqlarından,

Dad bildim dünyada, dad bildim, ana.

Dinməzcə, sakitcə üzümə baxdın,

Qəlbimdə qəm evin dağıtdın, yıxdın,

Başımı sinənin üstünə sıxdın,

Sildin göz yaşımı, sən sildin, ana.

Elçinəm, dünyadan bezmişəm yenə,

Sənsən ümid yerim düşsəm çətinə,

Dedim: “Məsləhət ver, yol göstər mənə”,

Güldün gözlərinlə, sən güldün, ana.

01.10.2007. Bakı.

QURBAN OLUM

Axı nə tez köçüb getdin,
Off! Yaşına qurban olum.
Indi şəkildə gördüyüm,
Göz, qaşına qurban olum.

Həm mehriban idin, həm şən,
Hər dərdimizi bölüşən,
Kirpiyində son ilişən,
Göz yaşına qurban olum.

Ey məni anlayan, duyan,
Hər anımda oldun həyan,
Indi məni qarşılayan,
Baş daşına qurban olum.

Atamla verib baş-başa,
Bir yerdə doldunuz yaşa,
Son mənziliniz də qoşa,
Yoldaşına qurban olum.

Müəllif: Elçin Məlhəmli (Bagirov)

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Elbrus Mahmudoğlu-Ana

Elbrus mahmudoğlu ana şeiri

ANA

( Elegia: Ağıt)

Cennet anaların ayakları altındadır.
Hadisi-Şerif

Ana hakkı Tanrı hakkıdır.
Hadisi-Şerif

Fotoğrafı dehi kalmayan aziz ve kutsal anam Sakine hanımın unutulmaz hatırasına.

Analar hatrına içinden önkürüp ağlamak isteyenler varsa, mendillerini hazır tutsunlar, belki yüreklerini boşaltıp teskinlik bulurlar.

Ne tez gettin, ana, doya bilmedim?
Yıllarım dert oldu, saya bilmedim,
Sensiz muhabbeti duya bilmedim,
Ayağın altından geçeydim ana.

Gefil sorak tuttum acı haberden,
Yaylaktan arana koştum seherden,
Önkürüp geçirdim kese, güzerden,
Karşı gedikleri aşaydım, ana.

Yıkıldı dünyalar yine başıma,
İkinci felaket çıktı karşıma,
Sevin felek, gözden akan yaşıma,
Tüten ocağımın taşıydın, ana.

Durdura bilmedi çınkıllı dere,
Çırpılıp taşlara düşürdüm yere,
Ayağım batmıştı akan kan tere,
Bir görsem halini, neceydin ana?

Feryatımı avuturdu Gıjoy çay,
Çırpınarak hay verirdi, ay haray,
Deyirdi: koş, koçum benim, yetiş, vay,
Helal- himmet edip göçeydin ana.

Dağlar aralanıp yolunu açtı,
Tepeler alçalıp onümden kaçtı,
Irmaklar seslenip hüzünle coştu,
Savrulup yellere uçaydım, ana.

Can vere bilmedim kabrinin üste,
Ağladım, ağladım, ben düştüm haste,
Güz gülü yeşerdi taze nevreste,
Gül olup yanında açaydım, ana.

Ayağın altında bir karış toprak,
Belki nasip olur kapısız otak?
Gökçe yâd ellerde, felek çekir dağ,
Fenadan ukbaya göçeydim, ana.

Sana benzeyeni ana sanıram,
Ana hasretiyle hala yanıram,
O mutlu günleri her vaht anıram,
Senin kucağında paşaydım, ana.

Taşıdın dokuz ay ağır hurcunu,
Kanınla ödedin hakkın borcunu,
Ödemek mümkün mü senin harcını?
Ağrıyan yaramın başıydın, ana.

Geceler uykusuz muğayat oldun,
Beşiğin başında nekâret oldun,
Açılan dünyama kol-kanat oldun,
Tutup eteğinden koşaydım, ana.

O helal sütünle besledin beni,
Ana laylasına kattın nağmeni,
Sevdirdin Gökçe’ni, anavatanı,
Bağlanmış yolları açaydım, ana.

Yitirsem hakkını, yitsin emeğim,
Kesilsin umudum, sönsün dileğim,
Anacan, ben sensiz neye gereğim?
Öpüp ellerini kucaydım, ana.

Su döküb yıkardım sayrı ayağı,
Teselli tapardım Üveys sayağı,
Dinmeyen gözyaşı sezmiş ferağı,
Karışıb sellere taşaydım, ana.

Suretin nekş olub gözüm üstüne,
Gel dese, söylerem: gözüm üstüne,
Tanrı hak tanımış sözün üstüne,
Ecel şerbetini içeydim, ana.

Bir yürek vermisen, sevgi doludu,
Elimden tutmusan, Ali yoludu,
Sevgiden doğulan Mahmudoğlu’du,
Kuzunu sürüden seçeydin, ana.

Nekarat:

Işıklı dünyanı, engin fezanı,
Miraca sesleyen kutsal ezanı,
Göğsümde döyünen minbir e’zanı,
Cisimde canımı sen bağışladın!

Agustos 1960 Kerkibaş Gokçe,
13 Mayıs 2001 (Analar günü), 
30 Şubat 2003, Mayıs 2003, 31 Ocak 2013, 
18 Agustos 2016, 22 Ağustos 2019 İstanbul

1 Ana: 17/İSR–23: Ve kadâ rabbuke ellâ ta’budû illâ iyyâhu ve bil vâlideyni ihsânâ(ihsânen)… Rabbin, ancak O’na kul olmanızı ve anaya babaya ihsanla davranmanızı emretti…

Müəllif: ELBRUS MAHMUDOĞLU

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Vidadi Məmmədli

AD GÜNÜNÜZ MÜBARƏK !!!

Bu gün ( 3 Sentyabr 1954 ) gözəl insan, dəyərli dostumuz, tanınmış şair Vidadi Məmmədlinin doğum günüdür. Ad gününüz mübarək, Vidadi müəllim!!! Uca Yaradandan Sizə uzun ömür, can sağlığı, bütün işlərinizdə müvəffəqiyyətlər arzu edirik. Uğurlarınız bol olsun!!!

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Təranə Məmməd “Ayın Yazarı”

Tanınmış şairə Təranə Məmməd ustac.az – ın təşkilati dəstəyi ilə yazarlar.az-ın keçirdiyi “AYIN YAZARI” Müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. O ən yaxın izləyicisi Nazim Yaquboğlun 25 səs qabaqlayaraq bu ada layiq görülüb. 2019-cu il avqust ayının nəticələrinə görə “AYIN YAZARI” (avqust – 2019) adını qazanan şairə eyni zamanda təşkilatçılar tərəfindən “BAYRAM BAYRAMOV” DİPLOM-una layiq görülmüşdür. Müsabiqənin nəticəsinə görə şairənin adı bu gündən etibarən “AYIN YAZARI” səhifəsinə qeyd olunur. Diplom isə 2020 – ci ilin iyul ayında Milli Mətbuat Günü ərəfəsində təşkil olunacaq təntənəli tədbirdə digər laureatlarla birlikdə təqdim olunacaq. Təranə Məmmədi bu münasibətlə təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik. Uğurlarınız bol olsun…

ARAYIŞ

AUDİTORİYA (ƏSAS OXUCU KÜTLƏSİ) HAQQINDA:

Azərbaycan – 95%

ABŞ – 3%

Türkiyə – 2%

FOTO SƏNƏD: FOTO ARXİV

YAZARLAR.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-500-63-36     E-mail: yazarlaraz@yandex.ru

Abdulla Məmməd

ABDULLA MƏMMƏD “ÜÇ YARPAQ” – DA

DAHA QISQANMIRAM DƏNİZİ SƏNƏ


Daha qısqanmıram dənizi sənə,
Mavi dalğaları qabarsa belə.
Göyün lay buludlu bənizi yenə,
Məni boz üzündən qoparsa belə.

Qağayı eşqimin gözündə dinən,
Sübh çağı qızaran nur ləpəliyəm.
Sənli xatirənin gözünə dönən,
Dərdi şahə qalxan gur ləpəliyəm.

İçimi göynədir sözümün canı,
Sevinci can verən yaş gözdən düşür.
Salma qəribliyə sözümü, canım,
Köksündən asılan daş gözdən düşüb.

Dənizin qoynunda qədər gəmi tək,
Qırır dərd buzunu sənli gümanın.
Çırpır qayalara daşlaşan ürək,
Gözləri yol çəkən sevgi umanı.

Sənli ümidimi hey atıb-tutur,
Dalğalar sübh tezdən qüruba qədər.
Dinən gur ləpələr hey kədər udur,
Həsrət ağrısını çaldıqca qədər.

Qasırğa haraylı çənli güman da,
Kəsir ümidini nurlu sabahdan.
Yol azan gəmiyəm sənli gümanda,
Əl üzmür dumanlı fikir günahdan.

Xoşbəxt günlərimiz vardı gül kimi,
Sevgini vəsf edən şairi atdın.
Bülbülü küsdürən şehli gül kimi,
Sözü dərd üyüdən şeirə qatdın.

Qədər dəniziyəm-ləpəm əsəbi,
İntizar şimşək tək qamçılar məni.
Sənli xatirəmin qüssə qəzəbi,
Gün gələr gözündən damcılar məni.

Azərbaycan. Quba.

26.08.2019.

<<<<Abdulla — Məmməd>>>>

SƏNSİZ QƏRİBSƏDİ YUXULARIM DA

Qədər dənizində qərq olan sevgi,
Əlindən tutmadı sənli diləyin.
Gözdə buludlanan sevincin, sanki
Üzülən ümidlə üzdü ürəyi.

Qəlbinin səsini dinləyən kəsin
Çiçəyi çırtladı seçimli sözlə.
Həyəcan püskürən odlu nəfəsin
Üzünə qabardı biçimli sözlər.

Qəhərə təsəlli gəzən gözlərin,
Yol çəkən gümanı qəm çiçəklədi.
Zildə nəfəsini dərən sözlərin,
Səbrımə sığınıb bəm çiçəklədi.

Közərən gümanın küllənən gündən,
Taleyin üzümə üzün ağartdı.
Ürəyim gözümdə dillənən gündən,
Dilənən ümidin gözün ağartdı.

Sənsiz qəribsədi yuxularım da,
Nisgili yumadı gözümün yaşı.
Təskinlik umduğum yuxularımda,
Qəmli xatirənmi eşqə baş daşı?!

Həsrət yaxasından tutub günlərin,
Gecəli-gündüzlü dərd sirkələdi.
Ömür ağacında sevgi bəhəri,
Qədər əlacını gec dərk elədi…

Tərk edib limanı sevdalı gəmin,
Özüylə apardı gəncliyimi də.
Sevincin yerinə bəxş edib qəmi,
Ömrümdən qopardı dincliyimi də.

Azərbaycan. Quba.

18.08.2019.

<<<<Abdulla — Məmməd>>>>

GÜMANI AĞLAYAN GÜNÜMƏ DƏRDƏM

Daha tənhalıqla qaynamır qanım,
Səbrim sürükləmir eşqi günaha.
Dərdə necə dözsün bu ürək, canım?
Ürəkdə ürəklik qoymadın daha!

Gümanı ağlayan günümə dərdəm,
Gözə muncuq-muncuq düzürsən çəni.
Kövrək ürəyimdə, ürəksiz dərdim,
Gecə xəyalınla üzürsən məni.

Sənli günlərimin sərinliyindən,
Torpaq tək çat verir xatirələrin.
Susayan xəyalın dərinliyində,
Hicranı göyərdir nəmli qədərim.

Çatlayır eşqimin yaz tumurcuğu,
Ağrını gözümə çəkən ürəkdə.
Könlümü dağlayan yarın yoxluğu,
Sızlayır sözümə çökən ürəkdə.

Qədərlə isinən yar nəfəsi tək,
Həsrətin yanğısı üzümə hopur.
Dalğın gül gözündə buzlaşan istək,
Daşlaşan ürəyin sözünə hopur.

Ürəyi ürəklə üzən varlığı,
İsidə bilmirəm xatirələrlə.
Gözümdən düşdükcə inadkarlığın,
Nə qədər başımı qatım qədərlə?!

Duyğuyla oynayan-hissimə qənim,
Tənha bir qüssədən gen olmaz bir də.
Sevda yollarımı bürüyən çənin,
Başıma iş açdı durduğum yerdə…

Qədərim dərdimin tutub əlindən,
Uşaq tək gəzdirir elədən belə.
Adını ömürlük asıb dilimdən,
Eşqini anacaq ürəyim elə!

Azərbaycan. Quba.

08.08.2019.

Müəllif: Abdulla Məmməd

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

TƏRANƏ MƏMMƏD

TƏRANƏ MƏMMƏDDƏN BİR ŞEİR

Rəqibim

Səni qısqanıram mavi dənizə,
Onu məndən artıq sevidiyin üçün.
Alışa bilmirəm bu eşqinizə,
Dənizi sevgili seçdiyin üçün.

Bəs niyə onunla deyilsən bu gün?
Sənsiz mavi dəniz tənha görünür…
Axı baş əyirsən sən ona hər gün,
Ürəyin eşqiylə vurur, döyünür.

Dəniz adi deyil, bu gün başqadır,
Sənin görüşünə qaçmaq istəyir. 
Bu geniş sahildə dəniz dardadır,
Dərdinə bir əlac tapmaq istəyir.

Darıxan hər ürək dönür şəm olur,
Yandıqca sahibi saralır,solur.
Dəniz darıxanda möhtəşəm olur,
Çırpınır, çağlayır, boşalır, dolur.

İçindən ah çəkib kükrəyir birdən,
Çırpır qollarını gumlu sahilə,
Sanki üz döndərir, inciyir hərdən,
Dönür bir amansız muzdlu qatilə.

Dənizi həsrətdə qoyma, amandır!
Onun fəryadına dözə bilmirəm.
Yetiş harayına, özünü çatdır!
Axan göz yaşını silə bilmirəm.

Dəniz insan deyil atıb gedəsən,
Dənizin bir dünya sevdası vardır.
Onu məcnun kimi gərək sevəsən
Dəniz sularında min ahı vardır

Bilirəm dənizin əsirisən sən,
Xeyir duanızı özüm verirəm.
Qovuş sevdiyinə! O dəniz, o sən!
Dənizin xətrinə səndən keçirəm,
Çünki… mən də onu səntək sevirəm.

Müəllif:TƏRANƏ MƏMMƏD

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Xudu Məmmədov – Alim…

XUDU MƏMMƏDOV HAQQINDA MƏLUMAT – MÜSAHİBƏ

Dekabrın 14-də doğum günü qeyd edilən görkəmli kristalloqraf alim, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) müxbir üzvü Xudu Məmmədov yaxın tariximizdə xalqımızın yetişdirdiyi böyük şəxsiyyətlərdən biridir. Bu gün X.Məmmədovun anadan olmasından 90 il ötür. Kristalloqrafiya, kristallokimya, quruluş mineralogiyası, simmetriya nəzəriyyəsi, quruluş təhlili sahələrində dünyada tanınmaqla bərabər, fəlsəfə, mədəniyyətşünaslıq sahələrində tədqiqatları alimə dünya şöhrəti gətirib.

X.Məmmədov ilk dəfə “Bakı kristalloqrafiya məktəbi” yaradıb, onun rəhbərliyi ilə 40-dan çox yüksək səviyyəli alim hazırlanıb, onlardan 30-u namizədlik, 10-u isə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. Görkəmli alimin yetirmələrindən biri də Bakı Dövlət Universitetinin kristalloqrafiya, mineralogiya və geokimya kafedrasının müdiri, professor Məmməd Çıraqovdur.

AZƏRTAC-a müsahibəsində görkəmli alimin həyat və fəaliyyətindən danışan M. Çıraqov bildirib ki, Xudu Məmmədov 1927-ci il dekabrın 14-də Azərbaycanın gözəl guşələrindən biri sayılan Ağdam rayonunun Mərzili kəndində anadan olub. O, Mərzili kəndində yeddiillik məktəbi bitirib, rayonun bir nömrəli orta məktəbində təhsilini davam etdirib. 1946-cı ildə orta məktəbi bitirən X.Məmmədov Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) geologiya-coğrafiya fakültəsinin geologiya şöbəsinə daxil olub. Elə ilk dövrdən də parlaq zəkası, fitri istedadı və zəhmətsevərliyi ilə müəllimlərinin diqqətini cəlb edib. Gənc Xudunun sevimli müəllimi Heydər Əfəndiyev olub. Tanınmış geokimyaçı alim, gözəl pedaqoq H.Əfəndiyevlə yaxın ünsiyyət onun gələcək elmi yaradıcılığının formalaşmasında böyük rol oynayıb. Odur ki, X.Məmmədov özünün tərcümeyi-halında, elmi görüşlərində, müşahidələrində müəllim və müəllimlik sənəti haqqında iftixarla danışıb: “Müəllim yalnız dərs deyən, sadəcə olaraq bir-iki saat sinif otaqlarında şagird və tələbələrlə təmasda olan şəxsiyyət, adi tərbiyəçi deyil. O, zaman və gənclik arasında körpü yaradan, öz şəxsiyyəti ilə nümunə olan, sabahın qurucularını hazırlayan, millətin gələcəyi üçün böyük məsuliyyət daşıyan canlı bir varlıqdır. O, adi gəncdən tutmuş bütün dünyanın müəllimidir”. 1951-ci ildə ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirən X.Məmmədov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutuna təyinat alıb. X.Məmmədov sonra SSRİ Elmlər Akademiyasının Kristalloqrafiya İnstitutunun aspiranturasına daxil olub.

X.Məmmədovun elmi nailiyyətlərindən bəhs edən M.Cıraqov bildirib ki, 1955-ci ildə X.Məmmədov SSRİ Elmlər Akademiyasının Kristalloqrafiya İnstitutunun Elmi Şurasında “Kristalloqrafiya və kristallofizika” ixtisası üzrə “Ksonotlit və vollastonit minerallarının kristal quruluşu” mövzusunda müvəffəqiyyətlə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib və geologiya-mineralogiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsini alıb. Elmi Şuranın sədri, Kristalloqrafiya İnstitutunun yaradıcısı və direktoru olmuş akademik Aleksey Şubnikov gənc X.Məmmədov tərəfindən sement silikatlarından ksonolit və vollastonit minerallarının quruluşlarının açılmasını SSRİ Elmlər Akademiyasının ən böyük nailiyyətlərindən biri kimi qiymətləndirib. X.Məmmədov bir neçə dəfə görkəmli alim Con Bernalın qonağı olub, 1966-cı ildə isə təqribən bir il onun laboratoriyasında çalışıb. Onun Con Bernalın laboratoriyasında apardığı araşdırmalar London laboratoriyası əməkdaşlarının məqalələrində yer alıb və alimi kristalloqrafların görkəmli liderlərindən biri kimi tanıdıb. SSRİ Elmlər Akademiyasının Kristalloqrafiya İnstitutunun aspiranturasını bitirib 1955-ci ilin oktyabrında elmlər namizədi kimi Bakıya qayıdan X.Məmmədov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutuna baş elmi işçi kimi qəbul olunub. Elə həmin ildə yaradılan kristallokimya laboratoriyasına rəhbərlik X.Məmmədova tapşırılıb. X.Məmmədov 1969-cu ildə Azərbaycan EA-nın Geologiya İnstitutunda “Kalsium silikatlarının və hidrosilikatların kristallokimyası” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib və geokimya-mineralogiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alıb. 1970-ci illərdə “Bakı kristalloqrafiya məktəbinin” nailiyyətləri də ölkəmizdə yüksək qiymətləndirilib. Ulu öndər Heydər Əliyevin bilavasitə yardımı ilə keçmiş SSRİ-də ikinci olaraq “Sindex P2” cihazı Bakıya gətirilib. Bu cihaz müxtəlif istiqamətlərdə elmi tədqiqatlar aparmağa imkan yaradıb.

“X.Məmmədovda Vətən sevgisi, Azərbaycana məhəbbət o səviyyədə güclü idi ki, ona dünya miqyasında daha yüksək zirvələri fəth etməyə mane olurdu. 1978-ci ildə Varşavada kristalloqrafların beynəlxalq konqresində iştirak edərkən bir hadisənin şahidi oldum. X.Məmmədov kristalloqrafik naxışlar haqqında böyük müvəffəqiyyətlə çıxış etdi. Amerika və ingilis nümayəndələri məruzəni kitab halında çap etmək üçün təkidlə müqavilə bağlamaq istədilər. X.Məmmədov isə tam etiraz etdi. Mən müdaxilə etdikdə isə qətiyyətlə bildirdi ki, sən ki, bilirsən mənim ilk monoqrafiyalarımın oxucuları öz xalqım olmalıdır. Həmin əsər Azərbaycan dilində nəşr olunsa da, dünya səviyyəsində uğur qazanmadı. Sonralar bu əsərin ABŞ-ın “Simmetriya” məcmuəsində “Kristalloqrafik ornamentlər” adı ilə çıxması X.Məmmədova böyük şöhrət gətirib”, – deyə M.Çıraqov bildirib.

Alim qeyd edib ki, 1981-ci ildə X.Məmmədovun “Naxışların yaddaşı” kitabı çap olunur. O, qədim naxışların araşdırılması ilə türkçülüyün izlənilməsinin mümkünlüyündən danışırdı. Eramızdan çox-çox əvvəl türklərin məskunlaşdığı ərazilərdə tapılan sənət nümunələrində simmetriya elementlərindən istifadə olunmasını yüksək səviyyədə əsaslandırırdı. Qədim əşyaların üzərində ornamentlərin köçürülmə simmetriyasına tabe olması, XII əsr mağarta memarlıq abidələrinin birində üçtərtibli simmetriya oxuna malik fraqmentin sıx yerləşmə prinsipi ilə müstəvi səthi doldurması və həmin prinsiplə Bərdə türbəsinin (1322-ci il) silindr formalı səthinin dördtərtibli simmetriya elementini saxlamaqla “Allah” kəlməsi ilə doldurulması və s. qədim ornamentlərimizdə müəyyən kristallik maddələrin quruluşu ilə eynilik müşahidə edən X.Məmmədov əcdadlarımızın quruluş təsəvvürlərinə malik olmalarını fərəhlə söyləyirdi. “Naxışların yaddaşı” kitabında X.Məmmədov simmetriya qanunlarından və sıx yerləşmə prinsiplərindən istifadə edərək müxtəlif tip fraqmentlər əsasında fonsuz tablolar toplusu yaratmışdı. Bu yüksək elmi nailiyyətlərin nəticəsi idi ki, 1981-ci ildə Vaşinqtonun beynəlxalq “Perqamon Pres” nəşriyyatının çapdan buraxdığı irihəcmli “Simmetriya” məcmuəsinin “Kristalloqrafik naxışlar” bölməsi X.Məmmədov tərəfindən yazılmışdır.

X.Məmmədov 1970-ci illərin çox sevdiyi ölməz sənətkar Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsinə həsr etdiyi “Qoşa qanad” əsərini yazır. M.Çıraqovun sözlərinə görə, bu əsər gənclərin formalaşmasında, onların elmə, sənətə münasibətinin dərinləşməsində yüksək dəyərə malik elmi-nəzəri axtarışların nəticəsidir. X.Məmmədov deyirdi ki, sənətin vətəndaşlıq duyğusu tərbiyə edən, bu duyğunu itiləşdirən bir vasitə kimi böyük gücü vardır. O qeyd edirdi ki, insanları elmi rəşadətə yönəldən əsas amil Vətən istəyidir. Bu rəşadət nəticəsində yaranan elmi kəşflərin, sənət nailiyyətlərinin faydasını bütün insanlar görmüş, görür və görəcək. Buna görə də güclü elmin və sənətin məkanı bəşəriyyətdir.

Maraqlıdır ki, X.Məmmədov 1988-ci il oktyabrın 15-də sənətinə vurğun olduğu Şərqin böyük dahisi Üzeyir Hacıbəylının Ev Muzeyində dünyasını dəyişib.

X.Məmmədovun elmi-pedaqoji fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilib. Unudulmaz alim 1967-ci ildə “Şərəf nişanı”, 1986-cı ildə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordenləri, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı və bir sıra medallarla təltif olunub.

Müəllif: Xatirə Cəfərova

Mənbə:  AZƏRTAC

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ƏZİZ MUSA

Əziz MusADAn bir şeir

CƏBRAYIL

Səni tək-tənha qoyduq,
Yağıların əlində,
Gör kimlər at oynadır,
İgidlərin elində,
İndi ah-nalə bitib, 
Köçkünlərin dilində,
Səndən ayrı neyləyək,
Həsrətə dözmür ürək,
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl.

Neyləyir Xan çinarım,
Gur bulaqlar axırmı?
Yenə Ağoğlan dağı 
Məğrur-məğrur baxırmı?
Tey dağında, Qalada,
İldırımlar çaxırmı?
Yazda əlvan don geyən,
Necədir gözəl Gəyən?
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl.

Diri dağda bənövşə,
Saralıbmı, solubmu7
Topcağda bağça-bağım,
Görən talan olubmu?
Şişqayanın həsrətdən,
Gözü yaşla dolubmu?
Sönübdümü od-ocaq,
Susubdumu Daş bulaq?
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl.

Xan Arazım ağlayır,
Xudafərin gülməyir,
Ziyaratdan əsən meh,
Mil, Muğana gəlməyir,
Əziz Musa nə çəkir, 
Heç fələk də bilməyir,
Hanı doğma yurd yuva,
Hanı o su, o hava ?
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl,

Müəllif: ƏZİZ MUSA

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru