SONA AMAL

YAŞARAM

(“Can”la “Ruh”un deyişməsi)

CAN
Bivəfasan, kimə ümid bağlayım?
Dönük bəxtə illərlə yas saxlayım?
Gecə-gündüz “ağı”- deyib, ağlayım?
Sən ki, yoxsan, axı, necə yaşaram?

RUH
Odum sönüb, ta külümdən nə fayda,
Sözüm bitib, səs-ünümdən nə fayda,
Sabahım yox, ta dünümdən nə fayda,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.

CAN
Ömrüm boyu sənsiz qalım dünyada?
Sənsizliktək əzab verməz, dərd, qada,
Yanar qəlbi bir də atma, gəl, oda,
Sən ki, yoxsan, axı, necə yaşaram?

RUH
Çəkilmədi, yol-izimdən duman, çən,
Sən var ikən xoşbəxt idim, onda mən,
Artıq qonub saçlarıma qırov, dən,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.

CAN
Büdrəyəndə güc alıram özümdən,
Yoğrulmuşam dəyanətdən, dözümdən,
Od alaram, öz odumdan, közümdən,
Sən ki, yoxsan, axı, necə yaşaram?

RUH
Söz tükənib, itib ağzımı dadı,
Kimə yetər, ürəyimin fəryadı?
Sənsizləşdim, qəm-kədərim dəyadı,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.

CAN
Kimsə bilməz, nə çəkirəm dünyada,
Yelkənsizəm, gəmim batıb dəryada,
Ürək qızmır, ta qohuma, nə yada,
Sən ki, yoxsan, axı, necə yaşaram?

RUH
Sənsiz, sənli səadəti gəzdim mən,
Anıları misralara düzdüm mən,
Sənsiz qaldım, sənsizliyə dözdüm mən,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.

CAN
Qəm yükümə dağ da dözməz, tez sınar,
Ah-vayımdan alışar, aləm yanar,
Kim qınayar, əhvalıma kim yanar?
Sən ki, yoxsan, axı, necə yaşaram?

RUH
Eşq mehiyəm, dodağına qonaram,
Göz yaşınam, yanağında donaram,
Sənsizləşsəm, səni sənsiz anaram,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.

CAN
Qəmə batıb, sevincimi uyutdum,
Hey alışdım, göz yaşımla soyutdum,
Sənsizliyi xatirənlə ovutdum,
Sən ki, yoxsan, axı, necə yaşaram?

RUH
İtirmişəm, sənsiz səbri, dözümü,
Tapammıram, dərd-sərimə çözümü,
Sən ki, yoxsan, qınayıram özümü,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.

CAN
Sındırmisan qanadımı, qolumu,
Hicran sarıb bənd-bərəmi, yolumu,
Ömrüm bitib, Amal gözlər ölümü,
Sən ki, yoxsan, axı necə yaşaram?

RUH
Xəzan gəlib, dağılıb gah-cəlalım,
Ömür bitib, səngimir qeylü-qalım,
Ruh kimiyəm, səndən sonra, Amalım,
Hər kəlməndə, hər misranda yaşaram.
21. 11. 2019-cu il.

Müəllif: SONA AMAL

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Tofiq Qəbul haqqında

”YENƏ ŞEİR CÜCƏRİR DODAĞIMDA, DİLİMDƏ”

Ədəbiyyata ötən əsrin 80-ci illərində gələn, bu günə kimi yerli və mərkəzi mətbuatda ədəbi almanaxlarda maraqlı şeirləri ilə çıxış edən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Tofiq Qəbulun 3 şeirlər və hekayələr kitabı oxuculara yaxşı məlumdur.”Döndün qövsi-qüzehə” [2005 ”Məktəb” nəşriyyatı], ”Nuhçıxan Naxçıvan” [2006 ”Əcəm”i nəşriyyatı], ”Köksüm altda söz döyünür” [2008. ”Əcəm”i nəşriyyatı”] kitablarında olduğu kimi, şairin ”Qarabağdır Azərbaycan” adlanan bu yeni kitabında da Vətən və vətənpərvərlik mövzusunda yazdığı şeirlər üstünlük təşkil edir.
İyirmi ildən artıqdır ki, xalqımız Qarabağ dərdi ilə, torpaq itkisi ilə üz-üzə dayanıb.Hər bir şairin şeirlərində yağı tapdağında qalan torpaqlarımızın sızıltısı, göynərtisi yaşayır.Bu ağrı-acını, nisgili Tofiq Qəbul da bir şair kimi iç dünyasından keçirir.
Şairin ”Qarabağdır Azərbaycan” şeirində ”Şəfəqlərdən cilvələnən, Şərqə örnək Azərbaycan” ona dikilən ac gözlərə ox kimi sancılır;
Bu da dünya xəritəsi-Odlar yurdum, mavi Xəzər
Dünyamızın sinəsində pöhrələnən gülə bənzər.
Bakı çıraq, dikilibdir bu çırağa min-min gözlər.
Sərvətimin arxasınca hey sürünür qarı düşman,
Acgözlərin gözlərinə ox-bıçaqdır Azərbaycan !

Canım Şuşa bir tamaşa, səcdəgahdır imanıma,
Yollar gedir Xankəndimə, Xocalıma, Ağdamıma,
Bütövlükdür inandığım, kölgə düşməz inamıma.
Həm Dərbənddir, həm Zəngəzr, həm Təbrizdir, həm Naxçıvan ,
Qarabağdır, Qarabağdır, Qarabağdır Azərbaycan !!

Şairin” Bakı-dünya şəhəri”, ”Naxçıvanım”, ”Köhnə qala”, ”Nuh peyğəmbərin türbəsi” şeirlərində Vətən sevgisi önə çəkilir.
Xalqın tarixi keçmişinə işıq salan bu şeirlərin mayası yurda, torpağa məhəbbətdən yoğrulub.Vətənin dar, çətin günlərində ona arxa -dayaq olan ulu öndərimiz Heydər Əliyevə həsr etdiyi ”Azərbaycanın baş tacı” şeirində şair yazır;

Bahar yağışı tək nur saçdı Heydər,
Sırsıra buzlardan əsər qalmadı.
Milləti topladı bayraq altına,
Düşmən qılıncında kəsər qalmadı.

Şair tarixi abidələrdən söz açarkənNaxçıvanın sinəsində yenicə ucalan Nuh türbəsi barəsində yazır;

Atabəylər türbəsinin
Qardaşıdır Nuh türbəsi.
Yurdun aşiq övladları
Olub onun pərvanəsi.
[”Naxçıvanım”]
Tofiq Qəbul hisslərini, duyğularını, könül çırpıntılarını misralara çevirəndə onu poetik deməyə çalışır.İnsan hisslərinin tüğyan etdiyi, ipə-sapa yatmadığı anlarda belə hiss və düşüncələrini oxucuya pıçıldayır.Bu pıçıltılarda səmimiyyət var, oxucuya hörmət var, məhəbbət var;

Bircə hisslərimə hirslənə bilsəm…
Bircə dərdlərimə səslənə bilsəm…
Bircə öz şeirimdən gizlənə bilsəm…
Şeirim haray salı sirr saxlamır ki.
[”Şeirim sirr saxlamır ki”].
Əziz dost, şeirindən gizlənmək arzusu inanıram ki, heç vaxt baş tutmayacaq.Çünki hər bir şair M.Araz demişkən ”Anadan, bacıdan gizlətdiyini qələmdən, kağızdan gizlədə bilmir”.
Tofiq Qəbulun ”Ey Simruq quşum” adlı maraqlı bir şeiri də var.Bu səpgili şeirlərə bir sıra şairlərin[ Məmməd İsmayıl, Adil Qasımov, Səhlab Məmmədov] şeirlərində rast gəlmişəm.Ancaq Tofiq Qəbul öz ağrı-acılarını özünəməxsus tərzdə Simruq quşuna ünvanlayıb, onu nağıl dünyasının dərinliyindən bu günümüzə səsləyib

Qıyya çək, qoy sussun qara qarğalar,
Qıyya çək, düşmənin ödü partlasın.
Qıyya çək, qəzəbin şimşəyə dönsün,
Ulu əcdadımın goru çatlasın.
Gəl ki bütövlükdür varlşüşm, eçqım.
Hardasan, hardasan, ey Sımruq quşum?!

Gəl, ey alovlardan mərdanə çıxan,
Məni zəfərlərə göndər ər kimi.
Odlu qanadını gərib üstümə
Apar döyüşlərə müzəffər kimi.
Qarabağ eşqiylə yanım, tutuşum.
Hardasan, hardasan, ey Simruq quşum?!

Şairin məqsədi, amalı, niyyəti aydındır.Qəlbini parçalayan, sinəsini göynədən Qarabağ ağrılarından silkinib çıxmaq üçün o, əfsanəvi Simruq quşunu köməyə çağırır.
Nahaq qanlar, günahsız insanların göyə bülənd olan ahı, fəryadı, insanlığı fəlakətə sürükləyən qanlı, dəhşətli müharibələr, insan faciələri və bir də çox təəssüf ki,bu faciələrə laqeyid baxan dünyamız…
Millətlər çarpışır biri-biriylə,
Dünyamız ayırmır haqla nahaqqı.
Günahsız tökülən qanlar bitməyir,
Dünyamız yad kimi bu qana baxır.
[”Dünyamız”]
Lakin Tofiq Qəbul başqa bir şeirində-”Cənnət dünyadı” şeirində kədərli notlardan uzaqdır.Şeir dünyaya sevgi notları üzərində köklənib;
Ürəyin atışı hey həyat deyir,
Qah-qah çəkən bulaq toy-büsat deyir,
Yer deyir, göy deyir, kainat deyir;
-”Qoruyaq dünyanı, cənnət dünyadı !”
Şairin səmimi duyğuların tərənnümünə həsr olunan məhəbbət şeirləri kitabın” Lirika dəftərindən” bölməsində toplanıb.Bu şeirlər səmimiliyi, axıcılığı, şair duyğularının bulaq qədər saflığı ilə seçilir.Əzab və iztirablar sevginin nəşəsi və həsrəti, insan ürəyinin həzin pıçıltıları bu şeirlərin sətirlərindən boy göstərir;.

Gedirsən, qürürüm qaya kimidir,
Kədərim göyərən mamır olsa da.
Gedirsən, yaxşı yol, bu yol, bu da sən.
Əlvida ,əzizim, daha əlvida !
[”Bu yol, bu da sən”]
Mənim məqsədim Tofiq Qəbulun bütün şeirləri barədə söz açmaq deyil, sadəcə oxucuya bələdçilik etməkdir.Ona görə də şairlə oxucunu tək qoymaq istəyi ilə şairin yeni kitabı ilə bağlı fikrimə, sözlərimə nöqtə qoyuram.Əsl söz oxucunundur.
ASİM YADİGAR
şair,Naxçıvan M.R.Yazıçılar Birliyinin sədri. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar
mədəniyyət işçisi.
2010-cu il.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ   WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

SONA AMAL

GEDƏRƏM

Keçib ümidlərin cadar izindən,
Ələnib arzumun şadar gözündən,
Yıxılmam namərdin hədər sözündən,
Həyat sınağından keçib gedərəm.

Durdurmaq istərəm, vaxtı, zamanı,
Ələrəm, əfsərəm yaxşı, yamanı,
Əhdə sədaqəti, dosta inamı,
Ədalət sarayın tikib gedərəm.

Kədərlərim sevincimlə yarışır,
Ağrım-acım sirinimə qarışır,
Həsrət çaşıb vüsalımla barışır,
Qəm əkib, sevinci biçib gedərəm.

Ta yoxdur həyatda arxam, dayağım,
Sönməyib, gur yanır hələ çırağım,
Kaş çata dünyaya zəfər sorağım,
Zəfər şərbətini içib gedərəm.

Qəlbimin məhəbbət tağı üzülüb,
İntizar gözümün yağı süzülüb,
Amalam, dizimin bağı çözülüb,
Xəbərsiz-ətərsiz köçüb gedərəm.
05. 11. 2019-cu il.

Müəllif: SONA AMAL

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

TOFİQ QƏBUL – “63”

gəldi “63”

Keçdi aram-aram, keçdi illərim,
Altmışı adladım sakit çay kimi.
Ömrü yavaş-yavaş içdi illərim,
Gəldi altmış üç də şirin pay kimi.

Yolum yoxuş oldu, ağrıdı dizim,
İllər hərdən-hərdən söylədi mənə;
-”Qəlbini sıxma sən, sıxma, əzizim,
Sabaha gedərkən boylan dünənə.

Ötdü uşaq çağım, ötdü gəncliyim,
Sanki kərpic-kərpic hördüm illəri.
Bəzisi sükutum, hərdən dincliyim,
Bəzisi andırır coşqun selləri.

İlim var, taleyim onun əlində,
İlim var, Günəşi qəlbə gətirib.
İlim var, şeirlər bitib dilimdə,
İlim var, eşqimi salıb itirib.

İlim var, azadlıq bayrağı kimi.
İlim var, Qarabağ oduna düşüb.
İlim var, ömrümün bıçağı kimi.
İlim var, həmişə yadıma düşüb.

İllərim dağ oldu, zirvəsində mən.
Həyat məktəbindən dərs ala-ala.
Min-min sınaq gördüm, min-min imtahan.
Üzü ağ yaşadım, şükürlər ola.

Ömür zirvəsində yaşamaq çətin,
Şaxtası, çovğunu, min əzabı var.
”Ağsaqqal” sözünün ağır siqlətin
Yaşın çoxluğu yox, ağıl daşıyar.

Keçdi aram-aram, keçdi illərim,
Altmışı adladım sakit çay kimi.
Ömrü yavaş-yavaş içdi illərim
Gəldi altmış üç də şirin pay kimi.

26.10.2019.

Müəllif: TOFİQ QƏBUL

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Sevda İbrahimli – “Ziyadar”

Tanınmış şairə Sevda İbrahimli “Orda mən varam” adlı kitabının işıq üzü görməsi münasibəti ilə “Yazarlar” tərəfindən “Ziyadar” mükafatına layiq görülüb. Bu münasibətlə Sevda xanımı təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik!!! Uğurlarınız bol olsun!!!

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Sevda İbrahimlinin ilk kitabı

Ötən günlərdə (26.10.2019) ədəbi mühitdə artıq kifayət qədər tanınmış şairə Sevda İbrahimlinin “Orda Mən Varam” adlı ilk kitabının təqdimatı Azərbaycan Nəşiriyyatında Böyük Akt Zalında keçirilib. Bu münasibətlə Sevda xanımı təbrik edir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik. Uğurlarınız bol olsun, Sevda xanım!

TƏDBİRDƏN FOTOLAR:

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Arzu Kazımqızı Nehrəmli

AD GÜNÜNÜZ MÜBARƏK !!!

Bu gün (27 Oktyabr 1970) gözəl insan, ‎dəyərli söz adamı, sevimli şair, tariximizin keşiyində mərdi-mərdanə dayanmış alim Arzu Kazımqızı Nehrəmlinın doğum günüdür. Ad günü münasibəti ilə ‎Arzu xanımı təbrik edir, həm yaradıcılıqda, həm də elmi fəaliyyətində yeni-yeni uğurlar arzulayır və onun söz dünyasından bir neçə nümunə təqdim edirik:

QISA ARAYIŞ:

Arzu Kazım qızı Nehrəmli- şair, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, 1999-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. İlk “Əbədi sevgi” adlı şeirlər kitabı 1997-ci ildə, “Tənha qu nəğməsi” şeirlər kitabı  2001-ci ildə nəşr olunmuşdur. Bu il Arzu Nehrəmlinin  “Unutmağı öyrənirəm” adlı yeni kitabı “Elm və təhsil” nəştiyyatı tərəfindən çap edilib. Elmi kitabı isə 2008-ci ildə çapdan çıxıb. Onlarla elmi və publisist məqalələrin müəllifidir. Sözlərinə 50-yə yaxın musiqi bəstələnmişdir.

YARADICILIĞINDAN NÜMUNƏLƏR:

Yoluna davam et, uğur, ürəyim

Elədən beləyə dərdə yol açdın,

Üstü ələk-vələk, yağır ürəyim.

Nə bir üsyan etdin, nə də ki, çaşdın,

Sındın, əyilmədin, məğrur ürəyim.

Hər gələn nə varsa, çəkdin üstünə,

Buna tab gətirməz nə köks, nə sinə,

Axı, sən ürəksən, səs ver səsimə,

Bir dillən, bir danış, bağır, ürəyim.

Bir dəvə yükünlə karvan gəzirəm,

Axıdıb sellərə, saman gəzirəm,

Təzdən peşman olub aman gəzirəm,

Qorxuram çatlayar, yığır ürəyim.

Sən kökü dərində məzhəb imişsən,

Oxuna bilməyən sənəd imişsən,

A mənim güvəncim, sən nə imişsən?

Özü dünya boyda yumruq ürəyim.

Məndən çəkdiyini ud qram-qram,

Nə aldın, alırsan, bac alammıram,

Onsuz da səninlə bacarammıram,

Yoluna davam et, uğur, ürəyim.

Dərd gəlib dərdinin üstünə, Vətən.

Sənə dəyən mənə dəyib keçibdir,

Qəddimi, belimi əyib keçibdir,

Bu nə ağrı-acı, bu nə biçimdir,

Yüz ildir, min ildir xəstənəm, Vətən.

Bağın, bağçaların dad gəzən yerdə,

Necə çiçək açsın yad gəzən yerdə?

Kül altda ocağın od gəzən yerdə

Boğulum, kor olum tüstünə, Vətən

Torpaq nalə çəkib, göy ağlayıbsa,

Hələ gəlin könlün yas saxlayıbsa,

Qınında qılıncın pas bağlayıbsa,

Girmisən Babəkin qəsdinə, Vətən.

Ömrün qışa dönüb,  yazı neyləsin,

Qismətin beləymiş yazı neyləsin.

Səni belə görən Arzu neyləsin?!

Dərd gəlib dərdinin üstünə, Vətən.

Ehtiyatla tumar çəkin

Ey atalar,

balanıza sevginizi bir az ehmal

göstərməyə çalışın siz!

Bu vərdişə alışın siz!

Yan- yörəyə nəzər salın,

balanızın qadasını, bəlasını…

Gündə bir yox,

gündə milyon dəfə alın.

Bir az ölçün, bir az biçin,

Balanızın saçlarına

ehtiyatla tumar çəkin.

Ətrafdakı tumarsızlar,

bu tumara gümansızlar,

görə bilər bu səhnəni.

Sınıq-sınıq, düyün-düyün,

param-parça o telləri sızlatmayın,

O tellərin yiyəsini için-için ağlatmayın!

Ey atalar,

balanıza sevginizi bir az ehmal

göstərməyə çalışın siz.

İsrar edin, cəhd göstərin,

bu vərdişə alışın siz!

Qorxuram gözdən düşərəm

Qənimdir duman yollara,

Qəsdimə duran yollara.

Xəyalım gedən yollara,

Obaşdan, tezdən düşərəm.

Hardayam, hardan gəlirəm,

Yerim yox, göydən gəlirəm.

Açıb-ağarda bilmirəm,

Qorxuram gözdən düşərəm.

Arzu gəzər məzar-məzar,

Ümid tapar, gün qazanar.

Ümidsiz yollar uzanar,

Taqətdən, dizdən düşərəm.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

KAMAL CAMALOV

HÜSEYN CAVİD YARADICILIĞINDA UŞAQ PSİXOLOGİYASI

XX əsr Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının inkişafında xüsusi xidməti olan sə­nət­kar­lar­dan biri də Azərbaycan romantik şeirinin banisi Hüseyn Caviddir. Onun bu janrda fəa­liy­yə­ti təsadüfi olmamışdır. Yaradıcılığında uşaq əsərlərinə əhəmiyyət verməsi, XX əsrin əv­və­lində Azərbaycanda milli məktəblər şəbəkəsinin nisbətən genişlənməsi və ana dilində dərs­­liklərin uşaqlar üçün oxu materiallarının yoxluğu ilə əlaqədar idi. Təsadüfi deyildi ki, bu zəruriyyət üzündən Azərbaycanda bir çox mütərəqqi fikirli ziyalıların (M.Ə.Sabir, A.Şaiq, A.Səhhət, S.S.Axundov, M.Mahmudbəyov və b.) təşəbbüsü ilə uşaqlara məxsus mət­buat orqanları nəşrə başlayır, dərsliklər çap olunurdu. Yeni nəsli maraqlandıran, zöv­qü­nü oxşayan xüsusi əsərlər yazılır, tərcümələr edilir, mətbuat vasitəsilə uşaqlara çat­dı­rı­lır­dı. Bununla da Azərbaycanın görkəmli maarifpərvər şair və yazıçıları bir tərəfdən sə­ləf­lə­ri (N.Gəncəvi, M.Füzuli, Q.Zakir, S.Ə.Şirvani) tərəfindən əsası qoyulan milli uşaq ədə­biy­yatı sahəsindəki işi davam etdirirdi, digər tərəfdən, uşaqların təlim-tərbiyə və təhsil sa­hə­­sində ehtiyacını ödəməyə çalışırdılar. H.Cavid də məhz bu yolda əmək sərf etmiş, öz ya­ra­­dıcılığı ilə Azərbaycanda milli uşaq ədəbiyyatının xəzinəsinə töhfələr vermiş, onu yük­sək pilləyə qaldırmışdır.

Uşaq ədəbiyyatının tematikası H.Cavid yaradılılığında nə qədər müxtəlif olsa da, bu sa­­hədə onun əsərləri zahirən nə qədər dağınıq və sistemsiz görünsə də onlar öz məzmunu eti­barilə vahiddir, tərbiyəvi mənasına görə bir-birini tamamlayır və inkişaf etdirir, onlarda da­xili birlik və məqsəd aydınlığı vardır.

H.Cavidin bu sahədəki bütün səy və cəhdi bir məqsədə – ümumiyyətlə, adamların, xü­susən gənc nəslin əxlaqi cəhətdən yüksəlməsinə yönəldilmişdir; o, adamı həm özü üçün, həm də cəmiyyət üçün yararlı etməyə, onun zəkasını həyat təcrübəsi ilə, bəşəriyyətin əsrlər boyu yaratmış olduğu ən yaxşı sərvətlərlə zənginləşdirməyə çalışırdı. H.Cavid gənc nəsli elə silahlandırmaq istəyirdi ki, o, ictimai mühiti mümkün qədər dərin və ətraflı başa düş­sün, mövcud vəziyyətə düzgün qiymət verməyi bacarsın və hətta lazım gələrsə, onu də­yiş­di­­rə bilsin. Uşaq ədəbiyyatında H.Cavidin irəli sürdüyü məsələlər elə aktual və həyatidir ki, bir əsr bundan əvvəl yazılmasına baxmayaraq onlar hələ indi də öz əhəmiyyətini itir­mə­miş­dir. H.Cavidin əsərləri insan şəxsiyyətinin və cəmiyyətin inkişafına mane olan qa­ra­gü­ruh­­çu qüvvələrə qarşı mübarizə aparmaq üçün oxucunu mədəniyyətə, maarifə, in­san­pər­vər­­liyə, xeyirxahlığa, dostluğa, əməkdaşlığa çağırır. Həm də bütün bunlar oxuculara, bi­rin­ci növbədə uşaqlara elə məharətlə təqdim edilir ki, hətta kiçik yaşlı uşaqlar belə çətinlik çək­mədən onu oxuya və başa düşə bilir.

H.Cavidin uşaq və yeniyetmələr üçün yaratmış olduğu səmimi, sadə, təbii lirik şeir­lə­ri öz maraqlılığı, həyatiliyi, tərbiyə, təhsil nöqteyi-nəzərdən faydalılığı cəhətdən əha­tə­li­dir. Onun Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının qızıl fonduna daxil edilmiş, indi də uşaqların dil­lər əzbəri olan «Qız məktəbində», «Sevinmə, gülmə quzum», «Öksüz Ənvər», «İlk bahar», «Çiçək sevgisi», «Qoca bir türkün vəsiyyəti», «Hərb və fəlakət», «Kiçik sərsəri» və s. ori­ji­nal şeirləri uşaq yaşına və psixologiyasına uyğun olaraq onlarda dünyagörüşünün, əq­lin, tə­fəkkürün, bədii zövqün və təxəyyülün formalaşmasına təsir edir. H.Cavidin uşaq ədə­biy­ya­tı sahəsində müvəffəqiyyətlə çıxış etməsi, onun uşaq əsərlərinin maraqlı, cəlbedici, uşa­ğın psixologiyasına uyğun olması ondan irəli gəlir ki, H.Cavid bir şair, dramaturq olaraq qal­ma­mış, həm də yüksək pedaqoji ustalığa malik bacarıqlı bir müəllim olmuşdur. Nakam öm­rünün axırına kimi müəllim işləyərək gənc nəslin təlim-tərbiyəsinə xidmət etdiyindən uşaq psixologiyasını daha dərindən öyrənmiş və onların yaşına müvafiq əsərlər ya­rat­mış­dır. Onun əsərlərinin tədqiqi və bu əsərlərdə irəli sürülən pedaqoji məsələlərin müəy­yən­ləş­­dirilməsi də H.Cavidin uşaq psixologiyasını incəliklərinə qədər bilən, uşaq aləmini ay­dın surətdə dərindən təsəvvür edən, əsl uşaq yazıçısına xas olan xüsusiyyətlərə malik «…nəcib, sevən, riqqətli, sakit, körpəcə sadədil bir qəlb, yüksək məlumatlı bir ağıl, şeylərə ay­dın bir baxış, yalnız canlı təsəvvür deyil, həm də canlı, şairanə bir xəyal, hər şeyi canlı, rəng­li surətlər halında təsəvvür etməyə qabil», uşaqları ata məhəbbəti ilə sevən şair-pe­da­qoq-psixoloq olduğunu təsdiq edir.

H.Cavidin şeirləri nəinki uşaqları, hətta böyükləri belə cəlb edir; bu şeirlər diqqəti cəlb edir, oxucunun qəlbinə daxil olur. H.Cavid öz yaradıcılığında belə tələbləri nəzərə al­mış­­dır; o öz şeirləri ilə uşaqları heyran edir, intizarda qoyur, sevindirir, ruh yüksəkliyi ya­ra­­dır və s. Elə buna görə də H.Cavid artıq romantik uşaq ədəbiyyatının yaradıcısı kimi yox, həqiqətən bədii realist uşaq ədəbiyyatının yaradıcısı olmağa çalışmışdır. H.Cavid Azər­­baycanda uşaq ədəbiyyatının sürətlə inkişafına ciddi təsir göstərmişdir. O, uşaqlar üçün yazılmış olan əsərlərdə yoruculuğa, darıxdırıcılığa, sıxıntılığa, səmərəsizliyə qarşı çıx­mış­dır. Öz uşaq ədəbiyyatı ilə H.Cavid uşaqlarda ideyalılıq, həyatilik, doğruçuluq, yük­sək bədiilik, zəngin bədii təxəyyül və s. kimi əxlaqi keyfiyyətlər tərbiyə etməyə ça­lış­mış­dır. Uşaqları yormadan, onları darıxdırmadan ədəbiyyat vasitəsilə onlara bilik vermək və tər­­biyə etmək Cavidin arzusu olmuşdur. Şair uşaqları uydurulmuş sayıqlamalarla al­dat­ma­ğın əleyhdarı, həyat həqiqətlərinin uşağa şərh edilməsinə tərəfdar idi.

Gözəl həyata çağırış, zülmkarlara qarşı amansız mübarizə aparmaq və insanın ya­ra­dı­cı qüvvəsinə inam H.Cavidin uşaq ədəbiyyatının əsas qayəsini təşkil edir. Həqiqət və xe­yir­xahlığın qələbəsinə inam onun bütün əsərlərinin tamlığını təşkil edir. Şairin əsərlərində hə­yat təcrübəsindən irəli gələn xalq müdrikliyi tərənnüm edilir; buna görə də onun ya­rat­mış olduğu uşaq ədəbiyyatı gənc nəslin tərbiyəsində böyük rol oynayır.

İlkin olaraq qeyd edək ki, H.Cavid pedaqoji-metodik fikir tariximizdə dərslik müəl­li­fi kimi də tanınır. Bildiyimiz kimi, XIX əsrin axırları – XX əsrin əvvəllərində milli dərs­lik kitablarımız yox dərəcəsində idi. Dərslik kitabları yazmağa təşəbbüs göstərən şair və ədib­­lərimiz Abdulla Şaiq və Hüseyn Cavid olmuşdur. Təsadüfi deyildi ki, 1919-cu ildə əməl dostları A. Şaiqlə H.Cavidin birgə yazdığı «Ədəbiyyat dərsləri» adlı dərslik ki­tab­ça­sı pedaqoji ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, müəllim və şagirdlərin istifadəsi üçün yararlı hesab edilmişdir. Bu tədris vəsaiti uğurlu nəşr idi. Müəlliflər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin «Hökumət mətbəəsi»ndə nəşr olunmuş dərslikdə dövrün ictimai si­fa­rişlərini və pedaqoji tələblərini gözləməyə çalışmış və demək olar ki, buna nail olmuşlar. Şüb­həsiz, belə debütün əsasında hər iki müəllifin çoxillik müəllimlik təcrübəsi, «uşaq ru­hu­nun mühəndisi» olmaq kimi psixoloq-pedaqoq keyfiyyətləri və ən başlıcası isə onların parlaq yazıçı istedadı dururdu. Məhz bunun nəticəsidir ki, H.Cavid uşaq şeirlərinin mahir ustası kimi tanınır və qiymətləndirilirdi.

Fikrimizcə, H.Cavidin uşaq şeirlərini məzmun-mündəricə baxımından iki qismə ayır­­maq olar: birinci qisim şeirlərində bu sahənin klassikləri kimi H.Cavid də uşaqların ətraf aləm haqqında tanışlığı, bilik və təsəvvürlərinin genişləndirilməsinə çalışır. Məsələn, «İlk bahar» və s. şeirlərində olduğu kimi. İkinci qisim şeirlərində isə daha çox özünün pe­da­­qoji baxışlarını – tərbiyə haqqında fikirlərini ön plana çəkir. Məsələn, «Öksüz Ənvər», «Qız məktəbində» və s. şeirlərində olduğu kimi.

«Kiçik bir məktəbliyə» həsr olunmuş «İlk bahar» şeirində şair ilk öncə baharın gəl­mə­si ilə təbiətdə baş verən canlanmanı qələmə alır. Cavid baharın gəlişi ilə insanların tut­qun  qəlbinin açılmasını, məktəbli oğlan və qızların bir ağızdan oxuyub-oynamasını, qol-qo­­la gəzib təbiətin bu füsunkar gözəlliyinə heyran olmalarını pedaqoji ustalıqla təsvir etmişdir:

                    Bahar, bahar gəlmiş, yenə ilk bahar;

                    Güllər, çiçəklər gülər, quşlar oynar.

                    Göyün altın saçlı qızı nur saçar,

                    İnsanların tutqun gönlünü açar…

                    Bir yanda məktəbli bir çox qız, oğlan

                    Oynaşıb oquşur həp bir ağızdan.

                    Əl-ələ, qol-qola şadan olurlar,

                    Haqqın qüdrətinə heyran olurlar.

H.Cavid çılpaq nəsihətə, didaktizmə yol verməmək üçün şeirlərini həyati hadisələr əsa­sında yazmışdır. «Öksüz Ənvər» şeirində oxuyuruq: Budur, oxuduğu sinifdə həmişə dərs­də və əxlaqda birincilik qazanan doqquz yaşlı balaca Ənvər neçə gündür ki, dərsdə su­sur, danışmır: dindirəndə də sel kimi göz yaşları tökür, hıçqırıqlara boğulur. Ənvər çox­dan­­dır ki, atadan yetim qalmışdır. Üç ay var ki, yeganə ümidi olan anası da sönmək üz­rə­dir. Ənvər hər sabah dərsə davam edir, ancaq fikri, xəyalı anasının yanında qaldığından müəl­limin söylədiklərini eşitmir, «bir şey anlamayır»:

                    Dalıb, dalıb gediyor, dərs için, vəzifə için,

                    Toqat yeyirsə də biçarə susmuş, ağlamayır.

Artıq səkkiz gündür ki, Ənvər dərsə getməyir. Artıq anasını itirdiyindən hər gün mə­zarı üstündə ağlar, sonra bayğın hal keçirər. Müəllimə gəldikdə isə, Ənvər onu yalnız bir şagird kimi maraqlandırır. Əgər şagird verilən tapşırıqlara əməl etməyibsə, məlum sə­bəb­lər üzündən belə dərsə gəlməyibsə, müəllimin nəzərincə tənbehə layiqdir. Bəs bir in­san, canlı varlıq və psixoloji-ruhi orqanizm olaraq Ənvəri duymaq, onun pərişan əhval-ru­hiyyəsinə aşina olmaq, təsəlli etmək lazım deyilmi:

                    Sorar sinifdə müəllim o kimsəsiz cocuğu,

                    Qızar da söylənərək hər gün arxasınca onun;

                    «Aman, nasıl yaramaz! Bax, bu həftə keçdi dəxi

                    Nə bir xəbər, nə bir iz var? Demək o bir çapqın…»

Şair şeiri ürək yaxan, qəlb titrədən aşağıdakı sonluqla bitirir:

                    Yarınkı gün o soluq çöhrə pürməlali təb,

                    Sinifdə ərzi-vücud etdi. Dərsə başlanacaq

                    Müəllim əksi, çatıq üzlə püritabü qəzəb,

                    Görüncə Ənvəri, qaldırdı:

                    – Ey Cocuq, mənə bax!

                    Sən, iştə hanki cəhənnəmdə, söylə, nerdə idin?

                    Düşünmə, söylə!

                    –  Əfəndim, şey…

–Ah, dəni, yaramaz!

                    Nasıl da bax dalıyor, sanki tülküdür qurnaz!..

                    Cocuqcığazda cavab: iştə bir sükuti-həzin…

                    Gözündə dalğalanır incə bir bahar buludu,

                    O həp baxıb duruyor, yoxdur onda hiylə və suç…

                    Sükuta qarşı müəllim qəzəblə bir, iki, üç

                    Toqatlayınca, cocuq bircə kərrə hıçqırdı;

                    «Aman, vay, annəciyim!..», sonra qəşş olub getdi;

                    Bu səs sinifdə olan cümlə qəlbi titrətdi.

Göründüyü kimi, bu parçada təsvir olunan müəllim də, sinif də köhnə cəmiyyətin müəllimi, şagird kollektividir. Müsibətlərə düçar olmuş balaca Ənvərin dərdindən, ələ­min­dən nə müəllimi, nə də şagird yoldaşları xəbər tutur. Səkkiz gün dərsə gəlməyən Ənvərlə ma­raqlanmırlar. Onu heç kəs duymur, üstəlik, patriarxal rejimin sərt, kobud tərbiyə üsul­la­rın­dan əl çəkməyən müəllimin yaramaz hərəkətləri Ənvəri daha da sarsıdır. Bu cavablar, na­layiq sözlər, «toqatlar» məktəbli şagirdin ürəyinin dərinliklərindən gələn hıçqırıqlara, göz yaşlarına və nəhayətdə, «qəşş olub» getməsinə səbəb olur.

H.Cavidin bilavasitə məktəblə bağlı olan şeirləri içərisində «Qız məktəbində» adlı şeiri də diqqəti cəlb edir. Cavid Gülbahardan sorduğu suallara dəyərli və məntiqli cavablar alır. Şeirin məzmunundan aydın olur ki, Gülbaharın atası «bəyzadə»dir. Müəlliməsi tə­rə­fin­dən Gülbara  elə aşılanıb ki, qızcığazın heç bir varda, dövlətdə, qızılda gözü yoxdur. Gül­­bahar müəlliməsinin söylədiyi kimi, «bir qızın, ancaq bilgidir, təmizlikdir ziynəti» söz­lə­rini şüar tutaraq məhəbbətinin allaha, onun göndərdiyi elçilərə, ata-anasına, müəl­li­mə­si­nə və ən nəhayətdə bütün insanlara olduğunu açıqlayır:

Müəlliməm hər gün söylər: «Onların yox qiyməti,

                      Bir qızın ancaq bilgidir, təmizlikdir ziynəti».

                      – Pək doğru söz. …Bu dünyada sənin ən çox sevdiyin

                      Kimdir, quzum, söylərmisin?

                                        – Ən çox sevdiyim ilkin

                      O allah ki, yeri, göyü, insanları xəlq eylər.

                      – Sonra kimlər?

                      – Sonra onun göndərdiyi elçilər.

                      – Başqa sevdiklərin nasıl, yoxmu?

                      – Var…

                      – Kimdir onlar?

                    Anam, babam, müəlliməm, bir də bütün insanlar…

 Qeyd etdiyimiz kimi, məktəblə valideynlər arasında bu kimi sıx əlaqə yaradılmalı, vahid tələblər sistemindən yanaşılmalıdır. 

«Sevinmə, gülmə, quzum!» adlı şeirində isə H.Cavid insan şəxsiyyətinin tə­şək­kü­lün­də tərbiyənin rolunu yenə yüksək qiymətləndirir. Şeirdə qeyd edilir ki, birinə ağır fə­la­kət üz verərsə, belə hala sevinmək lazım deyildir. O, «zavallıların», «bikəslərin» qəlbinə to­xunmamağı məsləhət edir.

         Sevinmə, gülmə, quzum, kimsənin fəlakətinə;

         Bu  hal, əvət, eyi bir şey deyil, sevinmə, saqın!

         Sevinmə başqasının hali-pürsəfalətinə,

         Toxunma qəlbinə bikəslərin, zavallıların.

         Toxunma ruhum! Əvət, kinlidir fələk, bir gün…

         Qızar, həmən gücənib intiqam alar səndən.

         Bu gün gülən yarın ağlar, saqın öyünmə, düşün!

         Düşün də munis ol! İncitmə, qırma kimsəyi sən!..

Göründüyü kimi, şair-müəllim uşaqları yoldaşlıqda, dostluqda möhkəm olmağa, biri-birilərinin qəmlərinə, sevinclərinə şərik olmağı, tən olmağı məsləhət edir. H.Cavid bu cür hikmətamiz sözləri aydın, obrazlı, saf Azərbaycan milli koloritində, canlı təsvir olunan ha­disələr fonunda elə bacarıqla verir ki, şagirdlər bunu daha aydın başa düşür, ondan tə­sir­lənir, öz əməli işlərində və davranışlarında bu tələblərə əməl etməyə çalışırlar.

Şairin uşaq əsərlərinə xas olan xüsusiyyətlərdən biri də onun şeirlərinin konkretliyi, fikir aydınlığı ilə fərqlənməsidir. Cavidin yuxarıda adları qeyd olunan şeirləri məhz bu cə­hət­dən də maraqlıdır. Bu şeirlərdə artıq ifadə və sözlərə rast gəlmirik, hər sözün öz yeri, öz mə­nası vardır. Şair həmişə lakonik şəkildə sözlə çox məna və fikir ifadə etməyə çalışır ki, bu da uşaqlar üçün yazılan əsərlərə verilən mühüm tələblərdəndir.

H.Cavid əsərlərində irəli sürdüyü ideyanı, elmi məlumatları, həyat hadisələrini elə ma­raqla, elə real şəkildə ifadə edir ki, hər bir şagird, uşaq həmin məlumat və hadisələri ay­dın dərk edir, düşünür, müqayisə edir, müstəqil mühakimə yürüdə bilir. Cavid əsərlərində əsas ideyanı – şagirdlərə aşılanacaq əxlaqi keyfiyyətləri daha təsirli çatdırmaq üçün həmişə mən­fi və müsbət keyfiyyətləri – yaxşılıq-pislik, sadəlik-təkəbbürlülük, təvazökarlıq-lov­ğa­lıq, xeyirxahlıq-bədxahlıq, tənbəllik-işgüzarlıq və s. bir-biri ilə qarşılaşdırır. Bunlardan han­sının yaxşı keyfiyyət və hansının pis sifət olduğu uşaqlara əsaslı sübutlarla izah edilir. Bu da əsərdə irəli sürülən tərbiyəvi ideyanın şüurlu şəkildə mənimsənilməsini təmin et­mək­lə uşaqlarda müstəqilliyi, təşəbbüskarlığı və fikir fəallığını yüksəldir.

Qeyd etmək lazımdır ki, H.Cavidin uşaq şeirləri nəinki uşaqlar üçün tərbiyə mək­tə­bi­dir, eyni zamanda, yaşlı nəsli də dərindən düşündürməyə sövq edir, onların əxlaqına, mə­nəviyyatına qida verir. Heç təsadüfi deyildir ki, şair-müəllimin uşaq şeirləri dəfələrlə Abdulla Şaiqin hazırladığı milli uşaq dərsliklərində, o cümlədən «Türk çələngi», «Qiraət ki­tabı», «Türk ədəbiyyatı» kimi milli dərslik kitablarında nəşr edilmişdir.

Bütün bu deyilənlər göstərir ki, H.Cavidin gənc nəslin təlim və tərbiyəsində uşaq ədə­biyyatının əhəmiyyətini aydın dərk etdiyini, onun yaradılması üçün məhsuldar ça­lış­dı­ğı­na sübutdur.

Yekun nəticə olaraq qeyd edək ki, Hüseyn Cavid gənc nəslin tərbiyə olunmasında uşaq ədəbiyyatına böyük əhəmiyyət vermiş, nəinki sözdə, hətta pedaqoji fəaliyyəti illərində də uşaq­lar üçün necə yazmağın lazım olduğunu əyani olaraq göstərmişdir. H.Cavid tərəfindən yaradılmış uşaq ədəbiyyatı təsadüfi söylənilmiş fikirlər yığını deyil, mün­təzəm şəkildə şərh edilmiş pedaqoji ideyalar sistemidir. H.Cavidin uşaqlar üçün yazıb ya­ratmış olduğu əsərlər müəyyən bir məqsədə yönəldilmişdir. Həmin əsərlərin ya­zıl­ma­sın­da uşaq psixologiyasının xüsusiyyətləri nəzərə alınmışdır. Bildiyimiz kimi, XI sinif şa­gird­lə­rinin dərsliklərində Hüseyn Cavidin əsərləri tədris edilir. Arzu edərdik ki, ibtidai sinif şa­gird­lə­rinin də dərsliklərində böyük ideallar şairinin şeirləri öz əksini tapmış olsun.

Müəllif: Kamal Camalov

Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Məzahir İsgəndər – Bağışlama…

Məzahir İsgəndəR YARADICILIĞI

Mən olmağa tələsmə sən!..
————————–
Bu yazını əl siləmməz
**********************
Biləməzsən məni,ey kəs,
Mən olmayan,məni bilməz!
Mən olmayan məntək nə qəm,
Nə də ki nəşəni bilməz!

Həmi dənəm,həmi zəmi,
Səpən,biçən,döyən həmi,
Görən sanar dəli məni,
Deyər,bir də bu düzəlməz!

Mənəm,mənə olan qənim,
Mənəm,mənə həm həmdəmim,
Mən həm qəbrim,həm kəfənim,
Mən,məndən də can diləmməz!

Həmi qönçə,həmi güləm,
Gül üstündə həm bülbüləm,
Odam,közəm,həmi küləm,
Üstümə bir su çiləmməz!

Bayatı mən,ağı mənəm,
Şeir-sənət bağı mənəm,
Həm göz,gilə,yağı mənəm,
Biri gülər,biri gülməz…

Mən həm mənli,həm mənsizəm,
Həm güvənli,güvənsizəm,
Düzənliyəm,düzənsizəm,
Kimsə məntək silkələnməz!

Mən həm naşı,həmi mahir,
Həmi gizli,həmi zahir,
Yazı budu,ay,Məzahir,
Bu yazını əl siləmməz!

<<<MƏZAHİR İSGƏNDƏR YARADICILIĞI>>>

Əllərini aralama əlimdən
*************************
(V-yə)
——–
Əllərini aralama əlimdən,
Yaman gövrəlmişəm,yaman dolmuşam.
Biləmmirəm,hayanadı güzarım,
Özüm öz yolumda duman olmuşam.

Yaman gövrəlmişəm,yaman dolmuşam,
İndicə hönkürüb,ağlayacağam.
Axıb,gözyaşımla dolub çaylara,
Sel olub,köpürüb,çağlayacağam!

İndicə köpürüb,ağlayacağam,
Tapmayacaq içim,çölüm təsəlli.
Görüb də başımı dizə qısılı,
Oxşayacaq dərd-qəm məni beş əlli.

Tapmayacaq içim,çölüm təsəlli,
Könlümə bir qərib nəğmə düşəcək.
Oxuya-oxuya yanıb dilim də,
Tüstülənib,kabab kimi bişəcək.

Könlümə bir qərib nəğmə düşəcək,
Kim dinlər,olacaq bənövşə,Allah!
Dənizlər çəkilib,dağlar uçulub,
Yoxuşlar dönəcək yenişə,Allah!

Oxuya-oxuya yanıb dilim də,
Yerlər də,göylər də dəm olacaqdır.
Nə qədər qərib var bu yer üzündə,
Yığılıb,başıma cəm olacaqdır…

Biləmmirəm,hayanadı güzarım,
Özüm öz yolumda duman olmuşam.
Əllərini aralama əlimdən,
Yaman gövrəlmişəm,yaman dolmuşam!..
17.10.2019

<<<MƏZAHİR İSGƏNDƏR YARADICILIĞI>>>

B A Ğ I Ş L A M A
*****************
(V-yə)
——-
Məni bağışlama gözyaşlarıma,
İnanma nə də ki sözümə,gülüm!
Qoy hələ,yalvarıb-yaxarım da min,
Qoy hələ,min dəfə yanıb-tökülüm.

Qoy hələ,yalvarıb-yaxarım da min,
Qoy hələ,od-alovuma bürünüm.
Üst-üstə qalanan günahlarımla
Dizin-dizin sənə doğru sürünüm.

Qoy hələ,od-alovuma bürünüm,
Qoy hələ,tutmasın dilim də bir söz.
Qoy hələ,dolanıb-gəzim didərgin,
Bir əldə buz tutub,bir əlimdə köz.

Qoy hələ,dolanıb-gəzim didərgin,
Görməsin yolları bircə gözüm də.
Tanımasın məni yollar,cığırlar,
Tanımasın məni,mənim özüm də.

Görməsin yolları bircə gözüm də,
Nə tutmasın hələ,əlim-ayağım.
Nə dindirsin,nə əl versin,olmasın
Yerlər,göylər,Bir Tanrım da dayağım.

Gözlərim önündə sənin surətin
Gəzib də dolanım xayal atında.
Tapılmasın günahında mənə tay,
Yerin də,göyün də yeddi qatında…

Məni bağışlama gözyaşlarıma,
Mən özüm-özümə bir yağı oldum.
İndi mənə baxıb,içdən qəşş edən
Şeytanın əl-qolu,ayağı oldum!
17.10.2019

Müəllif: MƏZAHİR İSGƏNDƏR

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Məmməd Araz

Bu gün ( 14 oktyabr 1933 ) görkəmli söz adamı Məmməd Arazın doğum günüdür. Ruhu şad olsun… Allah qəni-qəni rəhmət eləsin… Amin…

QISA ARAYIŞ:

İbrahimov Məmməd İnfil oğlu (Məmməd Araz) — şair, tərcüməçi, publisist, 1957-ci ildən AYİ-nın üzvü, Əməkdar mədəniyyət işçisi (1978), Əməkdar incəsənət xadimi (1984), Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı (1988), Azərbaycanın xalq şairi (1991)

Məmməd Araz 1933-cü il oktyabr ayının 14-də Şahbuz rayonunun Nursu kəndində anadan olub. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda təhsil alıb. Tələbəlik illərində institutda yazıçı İsmayıl Şıxlının rəhbərlik etdiyi ədəbiyyat dərnəyiinin məşğələlərində fəal iştirak etmişdir. Burada bəyənilən “Yanın, işıqlarım” şeiri 1952-ci ildə çap edilib. 1954-cü ildə ali təhsilini başa vuran Məmməd Araz əmək fəaliyyətinə doğma kəndindəki orta məktəbdə müəllimliklə başlayıb, sonra Bakıya köçüb Azərbaycan Nazirlər Soveti yanında Baş Mətbuat İdarəsində müvəkkil işləyib. 1959-1961-ci illərdə Moskvada Yazıçılar İttifaqı nəzdindəki Ali ədəbiyyat kurslarının müdavimi olub. Sonra “Ulduz” jurnalının məsul katibi, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında baş redaktorun müavini olmuşdur.
1974-cü ildən ömrünün sonuna kimi “Azərbaycan Təbiəti” jurnalının baş redaktoru olub. Uzun müddət Yazıçılar İttifaqının poeziya bölməsinə rəhbərlik edib. Xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının İstiqlal ordeni (1995), bir medalla və Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanları ilə təltif edilmişdir. Hacı Zeynalabdin Tağıyev adına milli mükafatın laureatıdır (1992). Onun adına “Məmməd Araz” mükafatı təsis olunmuşdur (1993-cü ildən).
2004-ci ilin 1 dekabrında Bakıda vəfat edib və Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru